Το Πεντάγωνο δημοσίευσε τη νέα Εθνική Αμυντική Στρατηγική των ΗΠΑ για το 2026, σηματοδοτώντας στροφή στο αμερικανικό δόγμα ασφάλειας, με την Ευρώπη να καλείται να αναλάβει μεγαλύτερο βάρος και την Ελλάδα να παρακολουθεί τις εξελίξεις σε ένα μεταβαλλόμενο γεωπολιτικό περιβάλλον.
Στην ουσία, η έκθεση που δόθηκε στη δημοσιότητα αποτυπώνει στην πράξη τη ρητορική που ξεδιπλώνει εδώ και καιρό ο Ντόναλντ Τραμπ απέναντι στην Ευρώπη και τους παραδοσιακούς διατλαντικούς δεσμούς, μετατρέποντας πολιτικές διακηρύξεις σε συγκεκριμένο στρατηγικό δόγμα.
Σημαντικές αλλαγές στο αμερικανικό αμυντικό δόγμα αποτυπώνει η νέα Εθνική Αμυντική Στρατηγική των ΗΠΑ για το 2026, που δημοσίευσε το Πεντάγωνο. Το κείμενο δεν προαναγγέλλει ρήξεις με το ΝΑΤΟ, ωστόσο σκιαγραφεί ένα διαφορετικό πλαίσιο για τον ρόλο των Ηνωμένων Πολιτειών στην Ευρώπη, μεταφέροντας σταδιακά μεγαλύτερο βάρος ευθύνης στους Ευρωπαίους συμμάχους και περιορίζοντας τον παραδοσιακό ρόλο της Ουάσιγκτον ως βασικού εγγυητή ασφάλειας.
Σούδα και Αλεξανδρούπολη: Κομβικές βάσεις για ΗΠΑ και ΝΑΤΟ στην Ανατολική Μεσόγειο
Σε ό,τι αφορά την Ελλάδα, αρμόδιες διπλωματικές πηγές, που μίλησαν στο iefimerida, εκτιμούν ότι, προς το παρόν, δεν διαφαίνεται καμία άμεση αρνητική επίπτωση. Όπως σημειώνεται, οι αλλαγές που περιγράφονται στη στρατηγική αφορούν κυρίως τη συνολική ανακατανομή των εγγυήσεων ασφαλείας σε ευρωπαϊκό επίπεδο και όχι τη μείωση της αμερικανικής παρουσίας στη χώρα.
Στο ίδιο πλαίσιο, πηγές με γνώση των εξελίξεων επισημαίνουν ότι η αμερικανική και νατοϊκή παρουσία στην Ελλάδα παραμένει σταθερή. Κομβικό ρόλο συνεχίζουν να διαδραματίζουν η ναυτική βάση της Σούδας και το λιμάνι της Αλεξανδρούπολης, υποδομές που περιλαμβάνονται στη Συμφωνία Αμοιβαίας Αμυντικής Συνεργασίας Ελλάδας–ΗΠΑ. Η συμφωνία αυτή βρίσκεται σε ισχύ και αποτελεί βασικό πυλώνα τόσο της διμερούς συνεργασίας όσο και της συμμαχικής παρουσίας στην Ανατολική Μεσόγειο.
Έρχεται στην Αθήνα ο Ρούμπιο για τον 6ο Στρατηγικό Διάλογο Ελλάδας-ΗΠΑ
Την ίδια ώρα, ο 6ος γύρος του Στρατηγικού Διαλόγου Ελλάδας–ΗΠΑ αναμένεται να πραγματοποιηθεί το επόμενο διάστημα στην Αθήνα, με τη συμμετοχή του Αμερικανού υπουργού Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο. Στο επίκεντρο των συνομιλιών θα βρεθεί, εξάλλου, και το μέλλον της Συμφωνίας Αμοιβαίας Αμυντικής Συνεργασίας, η οποία λήγει τον Νοέμβριο του 2026, καθώς και το ενδεχόμενο τροποποιήσεών της.
Πέρα από την ελληνική διάσταση, η νέα στρατηγική αλλάζει τις ισορροπίες στο εσωτερικό του ΝΑΤΟ. Οι ΗΠΑ δηλώνουν ότι παραμένουν στη Συμμαχία, ωστόσο καθιστούν σαφές ότι οι Ευρωπαίοι σύμμαχοι καλούνται να αναλάβουν τον κύριο ρόλο στη συμβατική άμυνα της ηπείρου. Η Ρωσία περιγράφεται ως «επίμονη αλλά διαχειρίσιμη απειλή», διατύπωση που επιτρέπει στην Ουάσιγκτον να περιορίσει σταδιακά την άμεση στρατιωτική της εμπλοκή στην Ευρώπη.
Δεν πρόκειται, πάντως, μόνο για θεωρητική αναπροσαρμογή. Διεθνείς αναλύσεις και διπλωματικές εκτιμήσεις συγκλίνουν στο ότι η Ουάσιγκτον εξετάζει ή έχει ήδη δρομολογήσει μειώσεις στρατευμάτων και υποδομών σε ορισμένες ευρωπαϊκές χώρες, στο πλαίσιο μιας ευρύτερης αναδιάταξης δυνάμεων και προτεραιοτήτων.
Τραμπ vs Μπάιντεν: Πώς αλλάζει η Εθνική Αμυντική Στρατηγική των ΗΠΑ
Στον πυρήνα της νέας στρατηγικής βρίσκεται η αλλαγή ιεράρχησης απειλών. Πρώτη προτεραιότητα τίθεται πλέον η ασφάλεια της αμερικανικής πατρίδας και των συνόρων, τα οποία αντιμετωπίζονται ως ζητήματα εθνικής άμυνας, με ιδιαίτερη έμφαση στην αντιμετώπιση των παράνομων μεταναστευτικών ροών, της διακίνησης ναρκωτικών και των διασυνοριακών εγκληματικών δικτύων. Ακολουθεί ο Ινδο-Ειρηνικός και ο στρατηγικός ανταγωνισμός με την Κίνα, που αναδεικνύεται σε κεντρικό πεδίο αντιπαράθεσης. Η Ευρώπη, στον αντίποδα, έρχεται τρίτη στη σειρά, γεγονός που αποτυπώνει τη σταδιακή απομάκρυνση από το μεταψυχροπολεμικό μοντέλο της αμερικανικής πρωτοκαθεδρίας.
Η διαφοροποίηση σε σχέση με την προηγούμενη Εθνική Αμυντική Στρατηγική της κυβέρνησης Μπάιντεν είναι εμφανής. Εκείνη χαρακτήριζε την Κίνα ως τη σημαντικότερη πρόκληση και τη Ρωσία ως «οξεία απειλή», ενώ ενέτασσε και ζητήματα όπως η κλιματική αλλαγή στο πλαίσιο των αναδυόμενων κινδύνων. Αντίθετα, η στρατηγική της κυβέρνησης Τραμπ εγκαταλείπει αυτές τις αναφορές και υιοθετεί μια πιο στενή, εσωστρεφή αντίληψη της εθνικής ασφάλειας, με λιγότερη έμφαση στις πολυμερείς δεσμεύσεις.
Εναλλακτικές κινήσεις από την Αθήνα
Παράλληλα, η αβεβαιότητα που προκαλεί η νέα αμερικανική προσέγγιση οδηγεί την Αθήνα να εξετάζει και εναλλακτικές ή συμπληρωματικές κινήσεις. Στο τραπέζι βρίσκεται η περαιτέρω εμβάθυνση της αμυντικής συνεργασίας με τη Γαλλία, της οποίας η σχετική συμφωνία λήγει και αναμένεται να ανανεωθεί το προσεχές διάστημα.
Συνολικά, η Εθνική Αμυντική Στρατηγική των ΗΠΑ για το 2026 δείχνει ότι η Ουάσιγκτον επαναπροσδιορίζει τον ρόλο της στην Ευρώπη, χωρίς να εγκαταλείπει πλήρως τη διατλαντική σχέση. Για την Ελλάδα, το στοίχημα δεν είναι μόνο η διατήρηση των ισχυρών δεσμών με τις ΗΠΑ, αλλά και η προσαρμογή σε ένα περιβάλλον όπου η αμερικανική «ομπρέλα» περιορίζεται και οι ευρωπαϊκές χώρες καλούνται να αναλάβουν μεγαλύτερο μερίδιο ευθύνης για τη συλλογική τους ασφάλεια.