Νέα δεδομένα στη συζήτηση για τις επόμενες προεδρικές εκλογές στην Τουρκία έβαλε ο νομικός σύμβουλος του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, ο οποίος ανέφερε ως πιθανή ημερομηνία διεξαγωγής τους την 16η Απριλίου 2028.
- Το τουρκικό Σύνταγμα θέτει όριο δύο προεδρικών θητειών, όμως το άρθρο 116 προβλέπει εξαίρεση. Επιτρέπει στον πρόεδρο να είναι ξανά υποψήφιος εάν η Εθνοσυνέλευση αποφασίσει την ανανέωση των εκλογών κατά τη δεύτερη θητεία του.
- Για την ενεργοποίηση της συνταγματικής εξαίρεσης απαιτείται απόφαση της Εθνοσυνέλευσης με αυξημένη πλειοψηφία 360 βουλευτών. Ο κυβερνητικός συνασπισμός AKP και MHP δεν διαθέτει τον απαιτούμενο αριθμό εδρών, καθιστώντας αναγκαία την υποστήριξη άλλων κομμάτων.
- Ο σύμβουλος του Τούρκου προέδρου πρότεινε ως πιθανή ημερομηνία εκλογών την 16η Απριλίου 2028. Η ημερομηνία έχει συμβολική σημασία, καθώς συμπίπτει με την επέτειο του δημοψηφίσματος του 2017 για την αλλαγή στο προεδρικό σύστημα.
- Κορυφαία στελέχη του κυβερνητικού συνασπισμού, από το AKP και το MHP, έχουν ήδη εκφράσει τη στήριξή τους σε μια νέα υποψηφιότητα του Ερντογάν στις εκλογές του 2028, μεταφέροντας τη συζήτηση στο πολιτικό πεδίο.
Ο Μεχμέτ Ουτσούμ, σύμβουλος του Τούρκου προέδρου δήλωσε παράλληλα ότι ο Ερντογάν θα είναι υποψήφιος «για τελευταία φορά», επαναφέροντας στο προσκήνιο το ζήτημα της συνταγματικής δυνατότητας μιας ακόμη προεδρικής υποψηφιότητας.
Μιλώντας στην Τουρκική Ομοσπονδία Τύπου, ο Ουτσούμ συνέδεσε την προτεινόμενη ημερομηνία με το δημοψήφισμα του 2017 για τη μετάβαση της Τουρκίας στο προεδρικό σύστημα, υπογραμμίζοντας τον συμβολισμό της.
Το άρθρο 116 που μπορεί να ανοίξει τον δρόμο στον Ερντογάν
Το τουρκικό Σύνταγμα προβλέπει κανονικά ανώτατο όριο δύο πενταετών προεδρικών θητειών. Υπάρχει, ωστόσο, ειδική πρόβλεψη στο άρθρο 116.
Εάν η τουρκική Εθνοσυνέλευση αποφασίσει πρόωρες προεδρικές και βουλευτικές εκλογές πριν τη λήξη της δεύτερης θητείας του προέδρου, ο τελευταίος μπορεί να είναι εκ νέου υποψήφιος.
Αλλά για μια τέτοια απόφαση απαιτούνται 360 από τις 600 ψήφους της τουρκικής Εθνοσυνέλευσης, πράγματα που καθιστά κρίσιμες τις κοινοβουλευτικές ισορροπίες, καθώς το AKP του Ερντογάν και ο σύμμαχός του, το εθνικιστικό MHP του Ντεβλέτ Μπαχτσελί, δεν διαθέτουν τις απαιτούμενες 360 έδρες και θα χρειάζονταν ψήφους από άλλες πολιτικές δυνάμεις.
Ο αντιπρόεδρος της κοινοβουλευτικής ομάδας του AKP, Αμπντουλχαμίτ Γκιουλ, δήλωσε στις 15 Σεπτεμβρίου ότι μια απόφαση του κοινοβουλίου θα μπορούσε να επιτρέψει στον Ερντογάν να είναι ξανά υποψήφιος.
Η 16η Απριλίου 2028
Η ημερομηνία που έδωσε ο σύμβουλος του Ερντογάν δεν εμφανίζεται για πρώτη φορά. Ο Ουτσούμ είχε προτείνει ήδη από τον Ιούνιο την 16η Απριλίου 2028, υποστηρίζοντας ότι η ημερομηνία έχει ιδιαίτερο συμβολισμό, καθώς συμπίπτει με την επέτειο του δημοψηφίσματος του 2017.
Παράλληλα, έχει υποστηρίξει ότι μια ψηφοφορία στη Βουλή για πρόωρες εκλογές θα ενεργοποιούσε την εξαίρεση του άρθρου 116 και θα επέτρεπε στον Ερντογάν να διεκδικήσει την προεδρία «για τελευταία φορά».
Η 16η Απριλίου, πάντως, δεν αποτελεί μέχρι στιγμής οριστικοποιημένη ημερομηνία εκλογών.
Το AKP και το MHP στηρίζουν νέα υποψηφιότητα του Ερντογάν
Η παρέμβαση του συμβούλου του Ερντογάν έρχεται ενώ κορυφαία στελέχη της κυβερνητικής συμμαχίας έχουν αρχίσει να αναφέρονται ανοιχτά στις εκλογές του 2028.
Ο Αμπντουλχαμίτ Γκιουλ δήλωσε ότι υπάρχει προσδοκία ο Ερντογάν να παραμείνει στην προεδρία και ότι αυτή μπορεί να εκπληρωθεί μέσω απόφασης του κοινοβουλίου.
Από την πλευρά του, ο αντιπρόεδρος του MHP Ισμαΐλ Οζντεμίρ δήλωσε νωρίτερα τον Σεπτέμβριο ότι ο Ερντογάν θα είναι εκ νέου υποψήφιος στις εκλογές του 2028.
Ο Ερντογάν έχει εκλεγεί πρόεδρος το 2014, το 2018 και το 2023. Η κυβερνητική πλευρά υποστηρίζει ότι η θητεία του 2018 ήταν η πρώτη υπό το νέο προεδρικό σύστημα που τέθηκε σε ισχύ μετά το δημοψήφισμα του 2017. Η αντιπολίτευση και ορισμένοι νομικοί υποστηρίζουν διαφορετική ερμηνεία, θεωρώντας ότι θα πρέπει να συνυπολογίζεται και η θητεία 2014-2018.
Το Ανώτατο Εκλογικό Συμβούλιο της Τουρκίας είχε πάντως επιτρέψει στον Ερντογάν να είναι υποψήφιος στις εκλογές του 2023.
Έτσι, η συζήτηση για το 2028 δεν αφορά μόνο το πότε θα στηθούν οι κάλπες, αλλά κυρίως τον τρόπο με τον οποίο μπορεί να ανοίξει συνταγματικά ο δρόμος για μια ακόμη υποψηφιότητα Ερντογάν.