Σε κατάσταση αυξημένης επιφυλακής βρίσκονται οι βρετανικές αρχές και οι μεγάλες αλυσίδες σούπερ μάρκετ, μετά από ένα κύμα κυβερνοεπιθέσεων σε καταστήματα σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες, κατά τις οποίες χάκερ απέκτησαν πρόσβαση στα συστήματα ψύξης.
Το Εθνικό Κέντρο Κυβερνοασφάλειας του Ηνωμένου Βασιλείου (National Cyber Security Centre -NCSC), προειδοποίησε τους Βρετανούς λιανεμπόρους να ελέγξουν άμεσα τα συστήματα ασφαλείας τους και να εγκαταστήσουν τις απαραίτητες ενημερώσεις λογισμικού, προκειμένου να κλείσουν πιθανά κενά ασφαλείας πριν βρεθούν αντιμέτωποι με ανάλογα περιστατικά.
Λίγο αργότερα έγινε γνωστό, σύμφωνα με αξιωματούχο ασφαλείας που μίλησε στο Sky News, ότι ο κλάδος της επεξεργασίας κρέατος στο Νησί, επλήγη από κυβερνοεπιθέσεις.
Μέχρι στιγμής επιθέσεις φέρεται να έχουν καταγραφεί στο Βέλγιο, τη Σουηδία, την Ιρλανδία, το Λουξεμβούργο και την Εσθονία, οι οποίας σημειώθηκαν μόλις λίγες εβδομάδες μετά από αντίστοιχο περιστατικό στη Γαλλία, όπου χάκερ φέρονται να απέκτησαν τον έλεγχο των συστημάτων ψύξης σε εκατοντάδες καταστήματα τροφίμων.
Οι χάκερ ανέβασαν τη θερμοκρασία από τους -27 στους 50 βαθμούς Κελσίου
Στο τελευταίο κύμα επιθέσεων βρέθηκαν στο στόχαστρο συστήματα ψύξης που κατασκευάζονται από τη βελγική εταιρεία Sabcobel. Σύμφωνα με τον διευθύνοντα σύμβουλό της, Στέφαν Μόελανς, οι δράστες κατάφεραν να αποκτήσουν πρόσβαση στις μονάδες και να ενεργοποιήσουν τη λειτουργία απόψυξης των εξατμιστών, με αποτέλεσμα η θερμοκρασία σε ορισμένες περιπτώσεις να εκτοξευθεί από τους -27 βαθμούς Κελσίου στους 50 βαθμούς.
Ο ίδιος χαρακτήρισε το περιστατικό κυβερνοεπίθεση, περιγράφοντας τις προσπάθειες της εταιρείας να περιορίσει τη ζημιά. «Εργαζόμαστε όλη τη νύχτα και το πρωί για να αποσυνδέσουμε τις μονάδες που επηρεάστηκαν από το δίκτυο», ανέφερε.
Στο Βέλγιο και το Λουξεμβούργο επηρεάστηκαν περίπου 40 καταστήματα των αλυσίδων Delhaize και Colruyt, ενώ προβλήματα καταγράφηκαν και σε 15 καταστήματα Carrefour. Παράλληλα, η IKEA ανακοίνωσε ότι επηρεάστηκαν τα συστήματα ελέγχου της ψύξης σε ένα κατάστημά της στο Βέλγιο, προσθέτοντας ότι δεν μπορεί να αποκλείσει το ενδεχόμενο να έχουν πληγεί και άλλες εγκαταστάσεις της.
Ανάλογες επιθέσεις σημειώθηκαν και στη Σουηδία, όπου οι αλυσίδες ICA και Coop ανέφεραν απότομες αυξήσεις της θερμοκρασίας στα συστήματα ψύξης. Σε κατάστημα της ICA στη Στοκχόλμη, η υπεύθυνη πωλήσεων Ένγκλα Ίνγκγουολ περιέγραψε την έκταση της καταστροφής: «Υπήρξε κυβερνοεπίθεση και όλοι οι καταψύκτες μας έφτασαν τους 50 βαθμούς Κελσίου... Τα πάντα καταστράφηκαν».
Από την πλευρά της, η Coop ανακοίνωσε ότι έξι καταστήματά της στη Σουηδία αντιμετώπισαν παρόμοια προβλήματα.
Ζημιές σε Ιρλανδία και Εσθονία -Στο στόχαστρο και η Γαλλία
Στην Ιρλανδία, η εταιρεία χονδρικής διανομής τροφίμων Musgrave ανακοίνωσε ότι ύποπτο περιστατικό κυβερνοεπίθεσης έπληξε τα συστήματα ψύξης και κατάψυξης σε 13 καταστήματα της αλυσίδας SuperValu. Ως αποτέλεσμα, ορισμένα προϊόντα συντήρησης και κατεψυγμένα τρόφιμα αναγκάστηκαν να αποσυρθούν και να καταστραφούν.
«Τα συστήματα παρακολούθησής μας μάς ειδοποίησαν για το πρόβλημα και αναλάβαμε άμεσα δράση», ανέφερε η εταιρεία σε ανακοίνωσή της, προσθέτοντας ότι η έρευνα βρίσκεται σε εξέλιξη.
Στην Εσθονία, η εταιρεία συστημάτων ψύξης Kitman Coldtech γνωστοποίησε ότι κυβερνοεπίθεση στόχευσε τις εγκαταστάσεις ψύξης αλυσίδας σούπερ μάρκετ, χωρίς ωστόσο να προκληθούν ζημιές, χάρη στην έγκαιρη αντίδραση.
Τα περιστατικά έρχονται να προστεθούν στην επίθεση που σημειώθηκε τον προηγούμενο μήνα στη Γαλλία. Εκεί, σύμφωνα με τη γαλλική αστυνομία, χάκερ απέκτησαν τον έλεγχο των συστημάτων ψύξης σε εκατοντάδες σούπερ μάρκετ, προκαλώντας πυρκαγιές και τεράστιες απώλειες εμπορευμάτων.
Η οικονομική ζημιά εκτιμήθηκε σε εκατομμύρια ευρώ, ενώ εργαζόμενοι καταστημάτων καταγράφηκαν να πετούν καρότσια γεμάτα αποψυγμένα κατεψυγμένα προϊόντα σε μεγάλους κάδους απορριμμάτων. Παγωτά που είχαν λιώσει ξεχείλιζαν από τις κατεστραμμένες συσκευασίες.
Ποιος βρίσκεται πίσω από τις επιθέσεις
Μέχρι στιγμής, κανείς δεν έχει αναλάβει την ευθύνη για τις επιθέσεις, ενώ παραμένει άγνωστο εάν τα τελευταία περιστατικά συνδέονται με εκείνα στη Γαλλία. Το Κέντρο Κυβερνοασφάλειας της Σουηδίας ανακοίνωσε ότι εξετάζει πολλαπλά περιστατικά που αφορούν συστήματα ψύξης σε καταστήματα τροφίμων, χωρίς να είναι σε θέση να προσδιορίσει τους υπευθύνους.
Ο επικεφαλής του, Τζον Μπίλοου, προειδοποίησε ότι τις τελευταίες εβδομάδες έχουν εντοπιστεί στη χώρα πολλές συσκευές επιχειρησιακής τεχνολογίας (Operational Technology – OT) εκτεθειμένες σε κινδύνους. «Έχουμε διαπιστώσει ότι υπάρχουν αρκετές συσκευές επιχειρησιακής τεχνολογίας στη Σουηδία που είναι εκτεθειμένες και για τις οποίες έχουμε καταστήσει σαφή την ανάγκη αναβάθμισης ή εγκατάστασης ενημερώσεων ασφαλείας», δήλωσε.
Τα περιστατικά έχουν εντείνει τις ανησυχίες για την εξάπλωση υβριδικών επιθέσεων στην Ευρώπη, σε μια περίοδο κατά την οποία οι ευρωπαϊκές χώρες βρίσκονται σε αυξημένη επαγρύπνηση μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία το 2022. Η Μόσχα έχει επανειλημμένα αρνηθεί οποιαδήποτε εμπλοκή σε επιχειρήσεις δολιοφθοράς ή υβριδικού πολέμου, ενώ δεν υπάρχουν μέχρι στιγμής στοιχεία που να αποδίδουν τις συγκεκριμένες επιθέσεις στη Ρωσία.
Ο ερευνητής της εταιρείας κυβερνοασφάλειας SentinelOne, Τομ Χέγκελ, εκτίμησε ότι τέτοιου είδους επιθέσεις συνδέονται συνήθως με εκβιασμούς, πολιτικά κίνητρα ή επιχειρήσεις κρατικών υπηρεσιών. Ωστόσο, η απουσία οικονομικών απαιτήσεων στις πρόσφατες επιθέσεις στα σούπερ μάρκετ ενισχύει, κατά την εκτίμησή του, το ενδεχόμενο να πρόκειται για ενέργειες σαμποτάζ, σύμφωνα με την Daily Mail.
Γιατί τα σούπερ μάρκετ αποτελούν εύκολο στόχο
Τα συστήματα ψύξης των μεγάλων καταστημάτων ελέγχονται συνήθως από κεντρικούς πίνακες που διαχειρίζονται το σύνολο των ψυγείων και των καταψυκτών. Η σύνδεσή τους στο διαδίκτυο επιτρέπει στις εταιρείες συντήρησης να παρακολουθούν και να ρυθμίζουν τη λειτουργία τους εξ αποστάσεως, δημιουργώντας όμως και πιθανά σημεία εισόδου για χάκερ.
Το πρόβλημα δεν περιορίζεται στα ψυγεία. Όλο και περισσότερες εγκαταστάσεις, από τα συστήματα θέρμανσης μέχρι τις κάμερες ασφαλείας, τους συναγερμούς και τα συστήματα ελέγχου πρόσβασης, λειτουργούν πλέον ψηφιακά και μπορούν να ελέγχονται από απόσταση.
«Το λιανεμπόριο αποτελεί εύκολο στόχο, επειδή οι μεγάλες αλυσίδες διαχειρίζονται τεράστιο αριθμό συστημάτων ελέγχου ψύξης, διαχείρισης κτιρίων, πρόσβασης στις εγκαταστάσεις και σημείων πώλησης», εξήγησε ο Χέγκελ.