Άγνωστοι παραμένουν οι χάκερ που εξαπέλυσαν κυβερνοεπίθεση σε ψυκτικά συστήματα εκατοντάδων σούπερ μάρκετ στη Γαλλία.
Η επίθεση προκάλεσε προβλήματα στη συντήρηση τροφίμων, ενώ έφερε στο φως σοβαρά κενά ασφαλείας στις ηλεκτρονικά διασυνδεδεμένες εγκαταστάσεις.
Οι γαλλικές διωκτικές αρχές έχουν ξεκινήσει έρευνα για τον εντοπισμό των δραστών, ωστόσο μέχρι στιγμής καμία ομάδα δεν έχει αναλάβει την ευθύνη. Ιδιαίτερο προβληματισμό προκαλεί, μάλιστα, το γεγονός ότι δεν έχει διατυπωθεί καν αίτημα για καταβολή λύτρων, όπως συμβαίνει συχνά σε αντίστοιχες περιπτώσεις κυβερνοεγκληματικότητας.
Η απουσία ανάληψης ευθύνης από ομάδες «χακτιβιστών» (hacktivists), αλλά και η μη υποβολή αιτήματος για λύτρα από κυβερνοεγκληματίες, δημιουργεί ερωτήματα σχετικά με τα κίνητρα των δραστών, σύμφωνα με πηγή που έχει γνώση της έρευνας.
Πώς έδρασαν οι χάκερ
Συνήθως, οι εν λόγω ομάδες επιδιώκουν είτε να αποκομίσουν οικονομικό όφελος μέσω εκβιασμών είτε να προβάλλουν τη δράση τους για πολιτικούς ή ιδεολογικούς λόγους.
Σύμφωνα με τις πληροφορίες που έχουν γίνει γνωστές, οι δράστες κατάφεραν να αποκτήσουν πρόσβαση στα συστήματα ελέγχου των ψυκτικών εγκαταστάσεων και να μεταβάλουν τις ρυθμίσεις θερμοκρασίας. Στο στόχαστρο βρέθηκαν καταστήματα μεγάλων αλυσίδων, μεταξύ των οποίων οι Carrefour, Monoprix, Intermarché και Coopérative U.
Την ίδια ώρα, ένα διαφορετικό περιστατικό κυβερνοασφάλειας αντιμετωπίζει η ολλανδική αλυσίδα λιανικής Ahold Delhaize, το οποίο προκάλεσε προβλήματα στις διαδικτυακές υπηρεσίες της. Οι ολλανδικές αρχές, ωστόσο, διευκρίνισαν ότι δεν υπάρχουν ενδείξεις σύνδεσης μεταξύ των δύο περιστατικών.
Τρεις ειδικοί στην κυβερνοασφάλεια δήλωσαν στο Reuters ότι η επίθεση στα γαλλικά σούπερ μάρκετ δεν φαίνεται να απαιτούσε ιδιαίτερα σύνθετες τεχνικές γνώσεις.
Οι συνέπειες ήταν ήδη ορατές σε ορισμένα καταστήματα του Παρισιού, όπου εργαζόμενοι αναγκάστηκαν να απομακρύνουν και να πετάξουν μεγάλες ποσότητες αλλοιωμένου κρέατος και κατεψυγμένων προϊόντων, καθώς δεν μπορούσε πλέον να διασφαλιστεί η σωστή συντήρησή τους.
Συνολικά, τουλάχιστον 350 καταστήματα επηρεάστηκαν από την κυβερνοεπίθεση, αριθμός που αντιστοιχεί σε μικρό ποσοστό του συνόλου των σούπερ μάρκετ στη Γαλλία.
Στο επίκεντρο παρωχημένα συστήματα και κενά ασφαλείας
Σύμφωνα με τη γαλλική υπηρεσία κυβερνοασφάλειας, η παραβίαση αφορούσε ψυκτικά συστήματα που λειτουργούσαν με λογισμικό της δανέζικης εταιρείας Danfoss, καθώς και με λογισμικό των εταιρειών Copeland και Dixell.
Η Danfoss ανακοίνωσε τη Δευτέρα ότι πολλές από τις επηρεαζόμενες μονάδες είχαν φτάσει στο τέλος του κύκλου ζωής τους, με συνέπεια να μη λαμβάνουν πλέον ενημερώσεις λογισμικού και ασφαλείας. Άλλες εξακολουθούσαν να λειτουργούν με παρωχημένες εκδόσεις υλικολογισμικού (firmware).
Η εταιρεία υποστήριξε ότι είχε επανειλημμένα συστήσει στους πελάτες της να εγκαθιστούν τις πιο πρόσφατες ενημερώσεις ασφαλείας στα συστήματα που εξακολουθούν να υποστηρίζονται, αλλά και να αντικαταστήσουν τις παλαιότερες μονάδες με σύγχρονες λύσεις.
Από την πλευρά της, η Copeland, στην οποία ανήκει η Dixell, αναγνώρισε ότι υπήρχαν ευπάθειες στα συστήματα και ανακοίνωσε ότι συνεργάζεται με τους πελάτες που επηρεάστηκαν, προκειμένου να περιορίσει τους κινδύνους και να ενισχύσει την προστασία των εγκαταστάσεων.
Οι αδυναμίες ασφαλείας σε παλαιότερες εκδόσεις του λογισμικού της Danfoss ήταν, πάντως, γνωστές εδώ και αρκετούς μήνες.
Ειδικότερα, στις 9 Αυγούστου, η εταιρεία κυβερνοασφάλειας Claroty είχε δημοσιοποιήσει αναλυτικά ευπάθειες στον ελεγκτή AK-SM 800A της Danfoss, οι οποίες έκτοτε έχουν διορθωθεί.
Οι συγκεκριμένες αδυναμίες μπορούσαν να επιτρέψουν σε μη εξουσιοδοτημένους χρήστες να παρακάμψουν τους μηχανισμούς πιστοποίησης και να εκτελέσουν κώδικα στις επηρεαζόμενες συσκευές.
«Ζήτημα στοιχειώδους κυβερνοασφάλειας»
Παρότι δεν έχει διευκρινιστεί πλήρως ο τρόπος με τον οποίο οι χάκερ απέκτησαν πρόσβαση στα ψυκτικά συστήματα, ειδικοί εκτιμούν ότι η επίθεση αξιοποίησε σχετικά απλές αδυναμίες ασφαλείας.
Μεταξύ των βασικών προβλημάτων ήταν η μη εγκατάσταση διαθέσιμων ενημερώσεων ασφαλείας, αλλά και το γεγονός ότι οι διεπαφές διαχείρισης ορισμένων συσκευών ήταν εκτεθειμένες στο διαδίκτυο και μπορούσαν να αποτελέσουν στόχο μη εξουσιοδοτημένης πρόσβασης.
«Πρόκειται για ζήτημα στοιχειώδους κυβερνοασφάλειας» δήλωσε ο Ken Munro, εταίρος της βρετανικής εταιρείας κυβερνοασφάλειας Pen Test Partners.
«Αν δεν γίνουν σωστά τα βασικά, το αποτέλεσμα είναι ένα δύσοσμο χάος από τρόφιμα που έχουν αποψυχθεί», πρόσθεσε, περιγράφοντας τις συνέπειες της επίθεσης.
Όπως εξήγησε, οι γνωστές ευπάθειες των συστημάτων διευκόλυναν σημαντικά την πρόσβαση των δραστών. Μάλιστα, δεν απέκλεισε το ενδεχόμενο η επίθεση να πραγματοποιήθηκε ακόμη και από νεαρά άτομα, με μοναδικό σκοπό να προκαλέσουν αναστάτωση.
«Αν επρόκειτο για επίθεση οργανωμένη από κάποιο κράτος, γιατί να επηρεαστεί μόνο ένα μέρος των γαλλικών ψυγείων; Υπάρχουν πολλές άλλες χώρες με ψυγεία συνδεδεμένα στο διαδίκτυο», σημείωσε.
Παράλληλα, εκτίμησε ότι η απουσία αιτήματος για λύτρα ενδέχεται να δείχνει πως οι δράστες δεν είχαν αντιληφθεί το μέγεθος της οικονομικής ζημιάς που θα μπορούσε να προκαλέσει η παρέμβασή τους στις ψυκτικές εγκαταστάσεις των καταστημάτων.
Χιλιάδες συστήματα εξακολουθούν να είναι εκτεθειμένα
Ανησυχία προκαλεί το γεγονός ότι, ακόμη και μετά την κυβερνοεπίθεση, μεγάλος αριθμός ψυκτικών συστημάτων εξακολουθεί να είναι προσβάσιμος μέσω διαδικτύου.
Σε έρευνα που πραγματοποίησε το Reuters μέσω της πλατφόρμας Shodan, η οποία εντοπίζει και χαρτογραφεί συσκευές συνδεδεμένες στο διαδίκτυο, εντοπίστηκαν την Τρίτη τουλάχιστον 4.500 διεπαφές συστημάτων Danfoss που παρέμεναν δημόσια προσβάσιμες.
Το Reuters δεν μπόρεσε να εξακριβώσει ανεξάρτητα πόσες από αυτές λειτουργούσαν με ευάλωτες εκδόσεις λογισμικού.
Ωστόσο, η γαλλική εταιρεία Onyphe, η οποία ειδικεύεται στη χαρτογράφηση και την ανάλυση διαδικτυακών συστημάτων, ανέφερε ότι μόνο ένα μικρό ποσοστό των συγκεκριμένων συσκευών φαινόταν να χρησιμοποιεί την πιο πρόσφατη έκδοση λογισμικού.
Τα στοιχεία αυτά ενισχύουν τις ανησυχίες για την έκταση των κενών ασφαλείας, καθώς πολλές εγκαταστάσεις εξακολουθούν να λειτουργούν με παρωχημένες εκδόσεις λογισμικού και να είναι εκτεθειμένες σε ενδεχόμενες κυβερνοεπιθέσεις.