Η Γαλλία επιχειρεί να απαντήσει στον πόλεμο της παραπληροφόρησης με τα ίδια όπλα.
Μιμίδια, σαρκασμός, emojis και άμεσες παρεμβάσεις σε πραγματικό χρόνο συνθέτουν τη νέα διαδικτυακή στρατηγική του Παρισιού, η οποία στοχεύει όχι μόνο παραδοσιακούς γεωπολιτικούς αντιπάλους όπως η Ρωσία και η Κίνα, αλλά πλέον και φωνές που ευθυγραμμίζονται με το κίνημα MAGA (Make America Great Again) στις ΗΠΑ, δηλαδή στην πραγματικότητα την ίδια την Ουάσιγκτον.
Η αλλαγή αυτή έγινε ιδιαίτερα ορατή όταν ένας επίσημος λογαριασμός της γαλλικής κυβέρνησης στο X απάντησε δημόσια σε ανάρτηση του Λευκού Οίκου σχετικά με το μέλλον της Γροιλανδίας, σημειώνει το Politico.
Ο αμερικανικός λογαριασμός παρουσίαζε το ζήτημα ως δίλημμα: ένταξη στις ΗΠΑ ή αλλιώς «πτώση» στα χέρια της Ρωσίας ή της Κίνας.
Η γαλλική απάντηση ήταν μόνο ένα emoji με τη σημαία της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η λακωνική αυτή αντίδραση ήταν συνειδητό μέρος μιας νέας στρατηγικής επικοινωνίας εξηγεί το δημοσίευμα.
Η γέννηση του «French Response»
Ο λογαριασμός French Response δημιουργήθηκε τον Αύγουστο, λίγο πριν από τη Γενική Συνέλευση των Ηνωμένων Εθνών, και μέσα σε λίγους μήνες πλησίασε τους 150.000 ακολούθους. Σκοπός του είναι, αφενός, να αποδομεί σε πραγματικό χρόνο εχθρικές ή παραπλανητικές αφηγήσεις και, αφετέρου, να στέλνει το μήνυμα ότι η Γαλλία δεν θα αφήνει αναπάντητες επιθέσεις στον ψηφιακό χώρο.
Έχει επιτεθεί στον Έλον Μασκ σχετικά με την εφαρμογή των ψηφιακών κανόνων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, στον Ντόναλντ Τραμπ για υποτιμητικά σχόλια σχετικά με πεσόντες στρατιώτες του ΝΑΤΟ στο Αφγανιστάν, αλλά και στον γενικό γραμματέα του ΝΑΤΟ, Μαρκ Ρούτε, υπενθυμίζοντάς του ότι ο ρόλος του είναι να εκπροσωπεί όλα τα κράτη-μέλη της συμμαχίας και όχι μόνο την Ουάσιγκτον.
Η νέα αυτή προσέγγιση δεν αποτελεί περιθωριακή πρωτοβουλία, σύμφωνα με το ρεπορτάζ. Έχει την πλήρη στήριξη της πολιτικής ηγεσίας.
Ο υπουργός Εξωτερικών, Ζαν-Νοέλ Μπαρότ, αναφέρθηκε ρητά στο «French Respone» στην ετήσια ομιλία του προς τους Γάλλους πρέσβεις, τονίζοντας ότι «στον πόλεμο της πληροφορίας, η μόνη σωστή στάση είναι να υψώσουμε τη φωνή μας και να αυξήσουμε την ένταση».
Το εγχείρημα συντονίζεται από τη Μαρί-Ντόχα Μπεσανσενό, ανώτερη σύμβουλο στρατηγικής επικοινωνίας στο υπουργείο Εξωτερικών, επικεφαλής μιας ομάδας περίπου έξι ατόμων που διαχειρίζονται τον λογαριασμό σε καθημερινή βάση. Η ίδια έχει θητεύσει ως αναπληρώτρια γενική γραμματέας του ΝΑΤΟ για τη δημόσια διπλωματία, γεγονός που εξηγεί τη βαθιά γνώση της στις σύγχρονες επιχειρήσεις επιρροής.
Οι Γάλλοι διπλωμάτες επιμένουν ότι η στρατηγική αυτή είναι αμυντική και όχι επιθετική. Όπως σημειώνει χαρακτηριστικά ένας ανώνυμος διπλωμάτης, στόχος δεν είναι η κλιμάκωση, αλλά η «αποπληθωριστική» αντιμετώπιση της παραπληροφόρησης. Να αφαιρεθεί δηλαδή το βάρος και η σοβαροφάνεια από υπερβολικές ή ψευδείς αφηγήσεις.
Η ανάγκη για αυτή τη μετατόπιση έγινε εντονότερη τα τελευταία χρόνια. Αν μέχρι το 2023 οι απειλές πληροφόρησης συνδέονταν κυρίως με bots και ανώνυμους ψεύτικους λογαριασμούς, πλέον, όπως κατέθεσε στη Γαλλική Γερουσία ο επικεφαλής της Viginum -της γαλλικής υπηρεσίας για την καταπολέμηση της παραπληροφόρησης στο διαδίκτυο-, Μαρκ-Αντουάν Μπριγιάν, η κατάσταση έχει «επιδεινωθεί σημαντικά», με κακόβουλες παρεμβάσεις τόσο από κρατικούς όσο και από μη κρατικούς ξένους δρώντες.
«Αυτές οι δραστηριότητες προέρχονται τόσο από κρατικούς φορείς, όπως η Ρωσία, η Κίνα, η Τουρκία ή το Ιράν, όσο και από ξένους μη κρατικούς φορείς, όπως το κίνημα MAGA (Make America Great Again)» πρόσθεσε, σύμφωνα με τα πρακτικά της Γερουσίας.
Nέα, πιο επιθετική στρατηγική από το Παρίσι
Παρά την προβολή του, το «French Response» δεν μένει στο απυρόβλητο. Επικριτές επισημαίνουν ότι το X δεν είναι πλέον η κυρίαρχη πλατφόρμα και ότι η πραγματική μάχη της πληροφορίας διεξάγεται σε δίκτυα όπως το TikTok ή το Meta. Άλλοι προειδοποιούν για τον κίνδυνο λαθών, καθώς ο γρήγορος ρυθμός αναρτήσεων μπορεί να οδηγήσει σε παραλείψεις ή ανακρίβειες.
Ωστόσο, οι υποστηρικτές τονίζουν ότι τα μιμίδια είναι μόνον η πιο ορατή πτυχή μιας πολύ ευρύτερης στρατηγικής. Αυτή περιλαμβάνει ειδική εκπαίδευση διπλωματών για διαδικτυακές επιχειρήσεις επιρροής, ενίσχυση της νομικής τους προστασίας και πίεση για αυστηρότερη εφαρμογή των ευρωπαϊκών ψηφιακών κανονισμών, ιδίως απέναντι σε deepfakes και αλγοριθμική χειραγώγηση.
Η γαλλική πρωτοβουλία εντάσσεται σε ένα ευρύτερο ευρωπαϊκό πλαίσιο. Η Γερμανία αναπτύσσει τη δική της υπηρεσία αντιμετώπισης υβριδικών απειλών (ZEAM), ενώ χώρες της Βαλτικής και της Σκανδιναβίας έχουν μακρά εμπειρία στην αντιμετώπιση της ρωσικής προπαγάνδας. Η Σουηδική Υπηρεσία Ψυχολογικής Άμυνας συχνά προβάλλεται ως πρότυπο.
Ο ίδιος ο Εμανουέλ Μακρόν έχει δώσει ιδιαίτερη βαρύτητα στο ζήτημα, συγκαλώντας συμβούλιο άμυνας για την αντιμετώπιση της ξένης παρέμβασης.
Ο Μακρόν, ο οποίος ήταν στόχος κυβερνοεπίθεσης που αποδόθηκε στη Ρωσία κατά τη διάρκεια της προεκλογικής εκστρατείας του για τις προεδρικές εκλογές το 2017, υποστηρίζει από καιρό τις προσπάθειες για την ενίσχυση της ικανότητας της Γαλλίας να αντιμετωπίζει τις διαδικτυακές απειλές. Πριν από τις προεδρικές εκλογές του 2022, η κυβέρνηση δημιούργησε το Viginum, με αποστολή την παρακολούθηση και ανάλυση της διαδικτυακής δραστηριότητας και των πιθανών εκστρατειών παραπληροφόρησης.