Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ κλιμακώνει την πίεση προς το Ιράν επιβάλλοντας πλήρη αποκλεισμό των Στενών του Ορμούζ την ώρα που η Τεχεράνη έχει ήδη επιβάλει περιορισμούς στη διέλευση πλοίων.
«Από τώρα και στο εξής, το Πολεμικό Ναυτικό των Ηνωμένων Πολιτειών […] θα ξεκινήσει τη διαδικασία ΑΠΟΚΛΕΙΣΜΟΥ κάθε πλοίου που επιχειρεί να εισέλθει ή να εξέλθει από τα Στενά του Ορμούζ», ανέφερε ο Τραμπ σε ανάρτησή του, επιμένοντας ότι η ελεύθερη ναυσιπλοΐα πρέπει να αποκατασταθεί πλήρως.
Η φαινομενική αντίφαση - να απειλεί, δηλαδή με αποκλεισμό μια θαλάσσια οδό, από τις σημαντικότερες παγκοσμίως για τη μεταφορά πετρελαίου, που ο ίδιος ζητά μετ’ επιτάσεως να ανοίξει - αντανακλά την πολυπλοκότητα της γεωπολιτικής και οικονομικής στρατηγικής της Ουάσιγκτον, εξηγεί σε ανάλυσή του το CNN.
Μερικός έλεγχος των Στενών του Ορμούζ από το Ιράν και «διόδια» στα δεξαμενόπλοια
Τα Στενά του Ορμούζ δεν είναι από τεχνικής άποψης κλειστά, αλλά λειτουργούν υπό αυστηρό έλεγχο από το Ιράν. Η Τεχεράνη επιτρέπει τη διέλευση ορισμένων δεξαμενόπλοιων, συχνά με την επιβολή υψηλών τελών που φτάνουν έως και τα δύο εκατομμύρια δολάρια ανά πλοίο.
Παράλληλα, το Ιράν συνεχίζει να εξάγει πετρέλαιο μέσω της περιοχής, διατηρώντας σημαντικά έσοδα ακόμη και εν μέσω σύγκρουσης. Σύμφωνα με διαθέσιμα στοιχεία, οι εξαγωγές ιρανικού πετρελαίου όχι μόνο δεν έχουν μειωθεί, αλλά παρουσίασαν και αύξηση τους τελευταίους μήνες.
Αυτή η πραγματικότητα δημιουργεί ένα κρίσιμο δίλημμα για τις ΗΠΑ: η πλήρης διακοπή της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ θα μπορούσε να πλήξει οικονομικά την Τεχεράνη, αλλά ταυτόχρονα θα είχε σοβαρές επιπτώσεις στην παγκόσμια αγορά ενέργειας.
Οικονομικός πόλεμος με ρίσκο για την παγκόσμια αγορά
Ο αποκλεισμός των Στενών του Ορμούζ αποτελεί ένα ισχυρό εργαλείο πίεσης, καθώς θα μπορούσε να περιορίσει σημαντικά τα έσοδα του Ιράν από το πετρέλαιο, τα οποία χρηματοδοτούν τόσο την οικονομία όσο και τις στρατιωτικές του δραστηριότητες.
Ωστόσο, η επιλογή αυτή ενέχει σημαντικό ρίσκο. Ένας πλήρης αποκλεισμός θα μπορούσε να προκαλέσει εκτόξευση των τιμών πετρελαίου και φυσικού αερίου διεθνώς, επηρεάζοντας άμεσα τις οικονομίες και τους καταναλωτές, συμπεριλαμβανομένων των Ηνωμένων Πολιτειών.
Μέχρι σήμερα, η Ουάσιγκτον έχει αποφύγει να προχωρήσει σε μια τόσο δραστική κίνηση, επιτρέποντας ακόμη και τη διέλευση ιρανικών δεξαμενόπλοιων, προκειμένου να διατηρηθεί μια σχετική ισορροπία στις τιμές της ενέργειας.
Αντιφατικές κινήσεις: Κυρώσεις και χαλάρωση ταυτόχρονα
Η στρατηγική των ΗΠΑ χαρακτηρίζεται από αντιφατικές κινήσεις. Από τη μία πλευρά, η κυβέρνηση Τραμπ έχει επιβάλει αυστηρές κυρώσεις στο ιρανικό πετρέλαιο εδώ και χρόνια, ιδιαίτερα μετά την αποχώρηση των ΗΠΑ από τη διεθνή συμφωνία για τα πυρηνικά του Ιράν το 2018.
Από την άλλη, πρόσφατα προχώρησε σε προσωρινή χαλάρωση των περιορισμών, επιτρέποντας στο Ιράν να διαθέσει στην αγορά μεγάλες ποσότητες αποθηκευμένου πετρελαίου. Η κίνηση αυτή απελευθέρωσε περίπου 140 εκατομμύρια βαρέλια, συμβάλλοντας στη συγκράτηση των τιμών.
Παράλληλα, οι ΗΠΑ έχουν συντονίσει διεθνείς ενέργειες για την αποδέσμευση στρατηγικών αποθεμάτων πετρελαίου, ενώ έχουν χαλαρώσει και περιορισμούς σε ρωσικές εξαγωγές μαύρου χρυσού, σε μια προσπάθεια να αυξήσουν την προσφορά.
Στρατηγική πίεσης με στόχο τον τερματισμό της σύγκρουσης
Ο σχεδιαζόμενος αποκλεισμός των Στενών του Ορμούζ φαίνεται να αποτελεί μέρος μιας ευρύτερης στρατηγικής πίεσης προς το Ιράν, με στόχο τον τερματισμό της σύγκρουσης υπό ευνοϊκούς όρους για τις ΗΠΑ.
Την ίδια στιγμή, η Ουάσιγκτον προσπαθεί να ισορροπήσει ανάμεσα στην άσκηση πίεσης και την αποφυγή μιας ενεργειακής κρίσης που θα μπορούσε να πλήξει την παγκόσμια οικονομία.
Ωστόσο, με την κίνησή του ο Τραμπ ριψοκινδυνεύει να εκτοξευθούν ακόμη ψηλότερα οι τιμές του πετρελαίου και του φυσικού αερίου, ώστε να κλιμακώσει στο μέγιστο την πίεση προς την Τεχεράνη.