Πολλές οικογένειες υπερπλουσίων αναζητούν τρόπους να διασφαλίσουν ότι τα παιδιά τους δεν θα καταστρέψουν τα χρήματα που θα κληρονομήσουν.
- Οι ΗΠΑ βιώνουν μια πρωτοφανή μεταβίβαση πλούτου, ωθώντας τις οικογένειες των υπερπλουσίων να αναζητούν τρόπους διασφάλισης ότι η κληρονομιά δεν θα καταστρέψει ψυχολογικά και υπαρξιακά τα παιδιά τους, αλλά θα αποκτήσει ουσιαστικό νόημα.
- Μια ολόκληρη βιομηχανία, από τράπεζες έως ιδιωτικές λέσχες, έχει αναπτυχθεί για την εκπαίδευση των κληρονόμων. Προσφέρει εξειδικευμένα προγράμματα εστιασμένα στη χρηματοοικονομική γνώση, τις οικογενειακές αξίες και τη διαχείριση επιχειρήσεων για τη νέα γενιά.
- Στα εξειδικευμένα σεμινάρια συζητούνται ευαίσθητα ζητήματα που αντιμετωπίζουν οι νέοι κληρονόμοι, όπως το «σύνδρομο της μεγάλης σκιάς» από την επιτυχία των γονέων, οι σχέσεις με φίλους και ο χειρισμός προγαμιαίων συμβολαίων.
- Η βασική ανησυχία των πλούσιων γονέων είναι η αποφυγή του φαινομένου της «affluenza», όπου ο πλούτος προκαλεί απώλεια κινήτρων. Για τον λόγο αυτό, οι κληρονόμοι ενθαρρύνονται να δημιουργήσουν τις δικές τους επιχειρήσεις.
Ένα βροχερό πρωινό στο Όστιν του Τέξας, μια ομάδα νεαρών που θα μπορούσαν να περάσουν ολόκληρη τη ζωή τους χωρίς να εργαστούν ούτε μία ημέρα συγκεντρώνεται σε ένα πολυτελές Airbnb για να συζητήσει ένα φαινομενικά απλό ερώτημα: «Γιατί πιστεύετε ότι οι γονείς σας θέλουν να δουλέψετε;». Οι απαντήσεις έρχονται ακαριαία. «Τα χρήματά τους δεν είναι δικά μου». «Για να μάθω την αξία του χρήματος». «Η εργασία δίνει σκοπό στη ζωή». Η τελευταία απάντηση είναι αυτή που κερδίζει την επιδοκιμασία του Μάικλ Κόουλ, συμβούλου πλούτου και συνιδρυτή της R360, μιας ιδιωτικής λέσχης οικογενειών με περιουσία άνω των 100 εκατομμυρίων δολαρίων.
«Πώς αυτός ο πλούτος θα αποκτήσει νόημα»
Οι νεαροί που συμμετέχουν στο τριήμερο αυτό πρόγραμμα προέρχονται - όπως αναφέρει το αναλυτικό ρεπορτάζ της Wall Street Journal - από οικογένειες με συνολική περιουσία που αγγίζει τα 7 δισεκατομμύρια δολάρια. Παρ’ όλα αυτά, το βασικό μήνυμα που λαμβάνουν είναι ότι πιθανότατα δεν θα καταφέρουν ποτέ να δημιουργήσουν πλούτο αντίστοιχο με εκείνον των γονιών τους. «Γιατί λοιπόν να μην αλλάξετε τους κανόνες του παιχνιδιού;» τους λέει ο Κόουλ. «Οι οικογένειές σας δημιούργησαν πλούτο. Το ερώτημα τώρα είναι τι θα κάνετε εσείς ώστε αυτός ο πλούτος να αποκτήσει νόημα».
Το ερώτημα δεν είναι καθόλου θεωρητικό. Οι Ηνωμένες Πολιτείες διανύουν μία από τις μεγαλύτερες περιόδους συσσώρευσης και μεταβίβασης πλούτου στην ιστορία τους. Σύμφωνα με στοιχεία του Realtime Inequality, μόνο μεταξύ 2020 και 2025 δημιουργήθηκαν 2,7 τρισεκατομμύρια δολάρια νέου πλούτου για το ανώτατο 0,0001% των Αμερικανών – περίπου 250 ανθρώπους. Το ποσό αυτό ισοδυναμεί σχεδόν με όλον τον πλούτο που δημιουργήθηκε για την ίδια κατηγορία κατά τα προηγούμενα 39 χρόνια, προσαρμοσμένο στον πληθωρισμό. Ακόμη και το ανώτερο 10% του πληθυσμού είδε την περιουσία του να αυξάνεται κατά 34,3 τρισεκατομμύρια δολάρια από το 2020, ενώ το φτωχότερο 50% απέκτησε μόλις 1,9 τρισεκατομμύρια.
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, ολοένα και περισσότερες οικογένειες υπερπλουσίων αναζητούν τρόπους να διασφαλίσουν ότι τα παιδιά τους δεν θα καταστρέψουν τα χρήματα που θα κληρονομήσουν – αλλά και ότι τα χρήματα δεν θα καταστρέψουν τα ίδια τα παιδιά. Το ερώτημα δεν είναι μόνο οικονομικό. Είναι ψυχολογικό, κοινωνικό και υπαρξιακό. Πώς μεγαλώνει κάποιος γνωρίζοντας ότι δεν χρειάζεται ποτέ να εργαστεί; Πώς αποφεύγει την αίσθηση ότι ζει στη σκιά ενός πατέρα ή μιας μητέρας που δημιούργησε μια αυτοκρατορία; Πώς χτίζει τη δική του ταυτότητα όταν η οικονομική του ασφάλεια είναι δεδομένη από τη γέννησή του;
Η βιομηχανία διαχείρισης πλούτου έχει εντοπίσει εδώ και χρόνια αυτή την ανάγκη και έχει δημιουργήσει μια ολόκληρη αγορά γύρω από τη διαπαιδαγώγηση των κληρονόμων. Πολυοικογενειακά γραφεία, τράπεζες, επενδυτικοί οργανισμοί και κλειστές λέσχες προσφέρουν πλέον εξειδικευμένα προγράμματα για τη νέα γενιά των υπερπλουσίων. Άλλα επικεντρώνονται στη χρηματοοικονομική εκπαίδευση, ώστε οι νέοι να κατανοούν επενδυτικά χαρτοφυλάκια δισεκατομμυρίων. Άλλα δίνουν έμφαση στις αξίες, στις οικογενειακές σχέσεις ή στη διαχείριση οικογενειακών επιχειρήσεων.
Η συμβουλευτική εταιρεία Novus Global, που ιδρύθηκε από πρώην πάστορες, έχει επεκτείνει σημαντικά τις δραστηριότητές της στον τομέα της καθοδήγησης κληρονόμων. Η επενδυτική εταιρεία BDT & MSD οργανώνει θερινές ακαδημίες στο Σικάγο, όπου παιδιά επιχειρηματιών και δισεκατομμυριούχων ακούν ομιλίες από συνομηλίκους τους όπως ο Ζακ Ντελ, γιος του ιδρυτή της Dell, Μάικλ Ντελ, και ο επενδυτής Λούκας Γουόλτον, κληρονόμος της οικογένειας της Walmart.
Η Bank of America διοργανώνει τριήμερα «boot camps» σε συνεργασία με κορυφαίες σχολές διοίκησης επιχειρήσεων όπως η Wharton και η Anderson School of Management του UCLA. Σε μία από τις τελευταίες διοργανώσεις συμμετείχαν 46 νέοι, ενώ περισσότεροι από 120 έμειναν σε λίστα αναμονής.
Για τον Στέφαν Ρος της BanyanGlobal, η μεγαλύτερη απειλή για μια οικογενειακή περιουσία δεν είναι μια χρηματιστηριακή κατάρρευση. Είναι οι συζητήσεις που δεν έγιναν ποτέ. «Η μεταβίβαση του πλούτου είναι εύκολη», λέει. «Πολύ πιο δύσκολο είναι να διδάξεις σε κάποιον πώς να κάθεται σε ένα διοικητικό συμβούλιο, πώς να διαχειρίζεται συγκρούσεις ή πώς να λαμβάνει σημαντικές αποφάσεις μαζί με τα ξαδέλφια του».
Στα σεμινάρια της R360, οι συμμετέχοντες συζητούν θέματα που δύσκολα θα μπορούσαν να μοιραστούν με συνομηλίκους τους εκτός αυτού του κύκλου. Τι συμβαίνει όταν οι φίλοι σε αντιμετωπίζουν διαφορετικά επειδή ο πατέρας σου πούλησε την εταιρεία του για εκατοντάδες εκατομμύρια δολάρια; Πώς αντιμετωπίζεις το λεγόμενο «σύνδρομο της μεγάλης σκιάς», όταν η επιτυχία των γονιών σου δημιουργεί έναν μόνιμο φόβο αποτυχίας; Πώς ταξιδεύεις με φίλους που δεν μπορούν να ακολουθήσουν τον δικό σου τρόπο ζωής; Πώς ανοίγεις τη συζήτηση για ένα προγαμιαίο συμβόλαιο;
Ο Κόουλ συμβουλεύει μάλιστα τους νεαρούς να μην το παρουσιάζουν ως προσωπική απαίτηση. Αντί για «προγαμιαίο συμβόλαιο», προτείνει τον όρο «συμφωνία περιουσιακού διακανονισμού» και συχνά τους συμβουλεύει να αποδίδουν την απαίτηση στους γονείς τους. Όπως λέει, αυτό μειώνει σημαντικά την ένταση τέτοιων συζητήσεων.
Η ίδια η R360 διαθέτει περίπου 200 μέλη, τα περισσότερα εκ των οποίων ανήκουν στην πρώτη γενιά δημιουργών πλούτου. Η συνδρομή κοστίζει 150.000 δολάρια για την ένταξη και περίπου 36.000 δολάρια ετησίως στη συνέχεια. Τα μέλη συμμετέχουν σε εξειδικευμένες ομάδες για γυναίκες, θρησκευόμενους επιχειρηματίες ή ακόμη και λάτρεις της ιδιωτικής αεροπορίας. Ωστόσο, σύμφωνα με τα στελέχη της οργάνωσης, το σημαντικότερο θέμα παραμένει η ευημερία των παιδιών τους.
«Η μεγαλύτερη πρόκληση είναι πώς θα διασφαλίσεις ότι ο πλούτος θα επιβιώσει για 100 ή 200 χρόνια και ότι οι κληρονόμοι θα ζήσουν μια ευτυχισμένη και ουσιαστική ζωή χρησιμοποιώντας τον με παραγωγικό τρόπο», λέει ο συνιδρυτής της οργάνωσης, Τσαρλς Γκαρσία.
Η ανησυχία αυτή έχει βαθιές ιστορικές ρίζες. Οι σύμβουλοι πλούτου αναφέρονται συχνά στην οικογένεια Βάντερμπιλτ, της οποίας η μυθική περιουσία της Χρυσής Εποχής σχεδόν εξαφανίστηκε μέσα σε λίγες γενιές. Το παράδειγμα λειτουργεί ως μόνιμη υπενθύμιση ότι η δημιουργία πλούτου είναι δύσκολη, αλλά η διατήρησή του ακόμη δυσκολότερη.
«Ο δρόμος προς τον πραγματικό πλούτο είναι η ιδιοκτησία»
Οι φόβοι των σημερινών γονέων επικεντρώνονται σε αυτό που αρκετοί αποκαλούν «affluenza»: μια κατάσταση κατά την οποία ο υπερβολικός πλούτος δημιουργεί αίσθημα δικαιώματος, απώλεια κινήτρων και απομάκρυνση από την πραγματικότητα. Ένας 26χρονος συμμετέχων, ο Κόνορ, εξηγεί ότι δεν γνωρίζει καν το ακριβές μέγεθος της οικογενειακής του περιουσίας. «Κατάλαβα ότι η οικογένειά μου ήταν πλούσια μόνο όταν έφυγα από την εύπορη κοινότητα της περιοχής του Κόλπου του Σαν Φρανσίσκο και πήγα στο πανεπιστήμιο», λέει.
Σήμερα εργάζεται σε μια μικρή εταιρεία, έχει πάρει διαδοχικές προαγωγές και σχεδιάζει να δημιουργήσει τη δική του επιχείρηση. «Ο δρόμος προς τον πραγματικό πλούτο είναι η ιδιοκτησία», λέει, αναγνωρίζοντας πάντως ότι η οικονομική ασφάλεια που του προσφέρει η οικογένειά του τού επιτρέπει να αναλαμβάνει ρίσκα που άλλοι νέοι δεν μπορούν.
Καθώς το τριήμερο πρόγραμμα φτάνει προς το τέλος του, οι συμμετέχοντες εναλλάσσονται ανάμεσα σε παρουσιάσεις επιχειρηματικότητας, μαθήματα επενδύσεων, διαγωνισμούς επιχειρηματικών ιδεών και πιο ανεπίσημες δραστηριότητες. Ένας διαχειριστής επενδυτικών ακινήτων εξηγεί πώς η αγορά ακινήτων λειτουργεί ως αντιστάθμισμα στον πληθωρισμό. Άλλοι ομιλητές μιλούν για τη σημασία των επαγγελματικών δικτύων και της προσωπικής αξιοπιστίας.
«Δεν θα σε προσλάβω επειδή σε ξέρω ή επειδή ο πατέρας σου είναι κάποιος σημαντικός», λέει γελώντας ο επιχειρηματίας ακινήτων Ντικ Άντερσον. Σταματά για λίγο και προσθέτει: «Αν και μπορεί να το κάνω, αν ο πατέρας σου είναι αρκετά σημαντικός». Το δωμάτιο ξεσπά σε γέλια.
Ο Κόουλ σπεύδει να συμπληρώσει: «Οι οικογένειές σας έχουν διασυνδέσεις και αυτές έχουν αξία. Το θέμα είναι να συμπεριφέρεστε με τρόπο που να αξίζει κάποιος να σας συστήσει σε άλλους. Να έχετε ισχυρές συστάσεις και ισχυρή υποστήριξη».