Τα σοσιαλδημοκρατικά κόμματα της Ευρώπης, που αποτελούσαν επί δεκαετίες βασικό πυλώνα εξουσίας, διέρχονται σήμερα μια βαθιά κρίση ταυτότητας και μειωμένης εκλογικής επιρροής.
- Η οικονομική πίεση και η διαχείριση της κρίσης ακρίβειας θεωρούνται σημαντικοί παράγοντες για την εκλογική φθορά των σοσιαλδημοκρατικών κομμάτων στην Ευρώπη, σύμφωνα με αναλυτές και στελέχη.
- Η κρίση των Σοσιαλδημοκρατών επεκτείνεται σε μεγάλες χώρες όπως η Γερμανία, η Γαλλία και η Πορτογαλία, με προβλήματα ταυτότητας και δυσκολία προσέγγισης των ψηφοφόρων.
- Η συρρίκνωση της παραδοσιακής εκλογικής βάσης και η μετακίνηση προς το κέντρο αποδυναμώνουν τα κόμματα, ενώ η αποτυχία αντιμετώπισης της ακρίβειας οδηγεί ψηφοφόρους σε άλλες επιλογές.
- Η Ισπανία αποτελεί εξαίρεση με τον Πέδρο Σάντσεθ, αλλά το μέλλον της σοσιαλδημοκρατίας παραμένει αβέβαιο, καθώς καλείται να επαναπροσδιορίσει τον ρόλο της απέναντι στις σύγχρονες προκλήσεις.
Από τη Δανία έως την Πορτογαλία και τη Γερμανία, η εκλογική βάση των Σοσιαλδημοκρατών συρρικνώνεται, ενώ ψηφοφόροι τους μετακινούνται είτε προς την Αριστερά είτε προς τη Δεξιά.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η πρωθυπουργός της Δανίας, Μέτε Φρεντέρικσεν, της οποίας το Σοσιαλδημοκρατικό Κόμμα κατέγραψε προ ημερών το χειρότερο εκλογικό αποτέλεσμα από το 1903 μολονότι παρέμεινε πρώτο σε ψήφους.
Οι εργατικές τάξεις, απογοητευμένες από το αυξανόμενο κόστος ζωής, στράφηκαν προς τη Δεξιά, ενώ πιο προοδευτικοί ψηφοφόροι κινήθηκαν προς την αριστερή οικολογική παράταξη, σημειώνει το Politico.
Η κρίση ακρίβειας στο επίκεντρο
Κεντρικό ρόλο στην εκλογική φθορά των κομμάτων της ευρωπαϊκής σοσιαλδημοκρατίας παίζει η οικονομική πίεση που βιώνουν οι πολίτες. Ο γενικός γραμματέας των Ευρωπαίων Σοσιαλιστών, Τζάκομο Φιλιμπέκ, αποδίδει τα αρνητικά αποτελέσματα στην οργή των πολιτών: «Τα αποτελέσματα οφείλονται στην αγανάκτηση για τον τρόπο που διαχειρίστηκαν την κρίση ακρίβειας».
Όπως σημείωσε, η κατάσταση επιδεινώθηκε «λόγω του πολέμου στο Ιράν, που αύξησε τις τιμές της ενέργειας και όχι μόνο».
Ακόμη πιο αιχμηρός ήταν ο τοπικός κομματικός παράγοντας στη Δανία Βαγκν Γιούλ-Λάρσεν: «Οι ψηφοφόροι δεν σέβονται ένα κόμμα που δεν εφαρμόζει τη δική του πολιτική», κατηγορώντας την ηγεσία ότι εγκατέλειψε τις παραδοσιακές «κόκκινες» αξίες.
Καθολική φθορά των Σοσιαλδημοκρατών σε μεγάλες χώρες
Η κρίση δεν περιορίζεται στη Δανία. Στη Γερμανία, το Σοσιαλδημοκρατικό Κόμμα έχασε σημαντικά ερείσματα σε περιφερειακές εκλογές στα κρατίδια της Ρηνανίας Παλατινάτου και της Βάδης Βυρτεμβέργης, ενώ στη Γαλλία το Σοσιαλιστικό Κόμμα παραμένει ισχυρό σε τοπικό επίπεδο αλλά εξαιρετικά αδύναμο σε εθνικό.
Στην Πορτογαλία, η πτώση υπήρξε εντυπωσιακή: από απόλυτη κοινοβουλευτική πλειοψηφία, το Σοσιαλιστικό Κόμμα έχασε την πρωτοκαθεδρία της αντιπολίτευσης από την Ακροδεξιά.
Ο πολιτικός αναλυτής Ρικάρντο Βαζ περιγράφει το πρόβλημα ως κρίση ταυτότητας: «Η Κεντροαριστερά δεν φαίνεται να γνωρίζει ποιος είναι ο ρόλος της σήμερα στην Ευρώπη».
Και προσθέτει: «Υπερασπίζεται πολιτικές σχεδόν ίδιες με της Κεντροδεξιάς - μια στρατηγική που δεν είναι ούτε σαφής ούτε ελκυστική για τους ψηφοφόρους».
Το δίλημμα του Κέντρου
Ιστορικά, η σοσιαλδημοκρατία βασίστηκε στην εργατική τάξη και τα συνδικάτα. Όμως η αποβιομηχάνιση και η μείωση της συνδικαλιστικής επιρροής άλλαξαν ριζικά το εκλογικό τοπίο.
«Η Κεντροαριστερά δεν έχει ακόμη διαμορφώσει ένα νέο κοινωνικό συμβόλαιο», σημειώνει ο Βαζ. «Δεν υπάρχει σαφής αφήγηση για ζητήματα όπως η Τεχνητή Νοημοσύνη ή το μέλλον της εργασίας».
Καθώς η εκλογική της βάση συρρικνώνεται, πολλά κόμματα μετακινήθηκαν προς το Κέντρο «σε μια κακώς υπολογισμένη προσπάθεια να ικανοποιήσουν τους πάντες», η οποία αποδεικνύεται πολιτικά αδιέξοδη.
Ο ίδιος θεωρεί ότι ο Γερμανός πρώην καγκελάριος Όλαφ Σολτς «έπεσε στην παγίδα του Κέντρου», ενώ παρόμοια λάθη αποδίδονται και στον Βρετανό πρωθυπουργό, Κιρ Στάρμερ, με «αναποτελεσματικό κεντρισμό», που αποξενώνει τους ψηφοφόρους.
Μετατόπιση ψηφοφόρων προς τα άκρα
Η αδυναμία απάντησης στην κρίση ακρίβειας οδηγεί παραδοσιακούς ψηφοφόρους των Σοσιαλδημοκρατών σε άλλες επιλογές.
«Οι ιστορικοί ψηφοφόροι -η εργατική τάξη- δεν εξαφανίστηκαν. Απλώς σταμάτησαν να τους στηρίζουν και σε ορισμένες περιπτώσεις στράφηκαν προς την Ακροδεξιά», σημειώνει ο Βαζ.
Ορισμένα κόμματα επιχειρούν να ανακτήσουν το χαμένο έδαφος. Στη Γερμανία, ο Σοσιαλδημοκράτης αντικαγκελάριος Λαρς Κλίνγκμπαϊλ ανακοίνωσε φοροελαφρύνσεις για το 95% των πολιτών και αυξήσεις φόρων για τους πλούσιους, σε μια προσπάθεια επανασύνδεσης με τα «καθημερινά προβλήματα».
Όπως δήλωσε ο ευρωβουλευτής Τόμπιας Κρέμερ: «Πρόκειται για την ανάπτυξη, την κοινωνική δικαιοσύνη, αλλά και για τη μεταρρύθμιση της οικονομίας με δικούς μας όρους».
Η εξαίρεση της Ισπανίας
Σε αντίθεση με τη γενική τάση, η Ισπανία αποτελεί εξαίρεση. Ο σοσιαλιστής πρωθυπουργός, Πέδρο Σάντσεθ, έχει καταφέρει να διατηρήσει τη στήριξη των ψηφοφόρων, υιοθετώντας πιο προοδευτικές πολιτικές και συνεργασίες με κόμματα της Αριστεράς.
Σύμφωνα με κυβερνητική πηγή, «οι περισσότερες κυβερνήσεις επικεντρώθηκαν στη διαχείριση κρίσεων. Εμείς αφιερωθήκαμε στο να τις μετασχηματίσουμε».
Ο πολιτικός επιστήμονας Πάμπλο Σιμόν επισημαίνει ότι ο Σάντσεθ κέρδισε τους προοδευτικούς ψηφοφόρους «υιοθετώντας ζητήματα όπως η πράσινη ενέργεια, ο φεμινισμός και οι πιο ανοιχτές μεταναστευτικές πολιτικές».
Αβέβαιο μέλλον για την ευρωπαϊκή Κεντροαριστερά
Παρά τα επιμέρους παραδείγματα επιτυχίας, η συνολική εικόνα παραμένει δύσκολη για τη σοσιαλδημοκρατία στην Ευρώπη, όπως αναφέρει το Politico.
Η αδυναμία σαφούς πολιτικής ταυτότητας, η πίεση από την οικονομική κρίση και η μετατόπιση των ψηφοφόρων δημιουργούν ένα εκρηκτικό μείγμα. Το βασικό ερώτημα που παραμένει ανοιχτό είναι αν τα κόμματα της Κεντροαριστεράς μπορούν να επαναπροσδιορίσουν τον ρόλο τους και να δώσουν πειστικές απαντήσεις στα σύγχρονα προβλήματα ή αν θα συνεχιστεί η παρακμή τους.