Η στήριξη από τη Ρωσία του Βλαντίμιρ Πούτιν προς τους συμμάχους της έχει όρια και το Ιράν φαίνεται πως το διαπίστωσε με τον πιο οδυνηρό τρόπο, σχολιάζει το Politico.
Καθώς η Τεχεράνη δεχόταν σφοδρούς βομβαρδισμούς από ΗΠΑ και Ισραήλ το πρωί του Σαββάτου, ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί σήκωσε το τηλέφωνο για να καλέσει τη Μόσχα.
Στην άλλη άκρη της γραμμής, σύμφωνα με επίσημη ρωσική ανακοίνωση, ο Ρώσος ομόλογός του, Σεργκέι Λαβρόφ εξέφρασε τη συμπάθειά του και προσέφερε φραστική υποστήριξη
Την ίδια ώρα, ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ ανακοίνωνε ότι ο Ανώτατος Ηγέτης του Ιράν Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ σκοτώθηκε κατά τη διάρκεια της επίθεσης, με τον Πούτιν σήμερα να περιορίζεται σε μια φραστική καταδίκη κάνοντας λόγο για «κυνική δολοφονία».
Για το Ιράν, η στάση της Μόσχας δεν ήταν κεραυνός εν αιθρία. Αντίθετα, εντάσσεται σε ένα επαναλαμβανόμενο μοτίβο: η Ρωσία προβάλλει εαυτόν ως ηγέτιδα δύναμη ενός «πολυπολικού κόσμου», όμως στις κρίσιμες στιγμές η υποστήριξή της προς συμμάχους αποδεικνύεται περιορισμένη, αναφέρει το μέσο
Από τη Δαμασκό στην Τεχεράνη: Το προηγούμενο των συμμάχων της Ρωσίας
Η εμπειρία του Ιράν θυμίζει εκείνη άλλων καθεστώτων που είχαν επενδύσει στη στρατηγική τους σχέση με το Κρεμλίνο. Ο Σύρος πρόεδρος Μπασάρ αλ Άσαντ διαπίστωσε στα τέλη του 2024 ότι η ρωσική στήριξη δεν εγγυάται την επιβίωση ενός καθεστώτος, όταν οι αντάρτες έφτασαν μέχρι τη Δαμασκό.
Αντίστοιχα, ο έκπτωτος πλέον πρόεδρος της Βενεζουέλας, Νικολάς Μαδούρο, που βρίσκεται μετά τη σύλληψή του αντιμέτωπος με σοβαρές νομικές και πολιτικές περιπέτειες στις ΗΠΑ, είδε ότι η ρητορική συμμαχία με τη Μόσχα δεν μεταφράζεται απαραίτητα σε έμπρακτη παρέμβαση.
Το Ιράν γίνεται έτσι το πιο πρόσφατο παράδειγμα της απόστασης ανάμεσα στη ρητορική του Κρεμλίνου περί αντίστασης στην αμερικανική ηγεμονία και στην πραγματικότητα της ισχύος επί του πεδίου.
Στρατηγική συνεργασία με τη Ρωσία του Πούτιν χωρίς ρήτρα άμυνας
Τυπικά, η Ρωσία δεν είχε νομική υποχρέωση να παρέμβει στρατιωτικά υπέρ του Ιράν. Παρότι οι δύο χώρες υπέγραψαν τον Απρίλιο του 2025 συμφωνία στρατηγικής συνεργασίας, αυτή δεν περιλαμβάνει ρήτρα αμοιβαίας άμυνας.
Ο Ρώσος υφυπουργός Εξωτερικών Αντρέι Ρουντένκο είχε ξεκαθαρίσει τότε ενώπιον της ρωσικής Δούμας ότι η συμφωνία «δεν συνεπάγεται τη δημιουργία στρατιωτικής συμμαχίας ούτε αμοιβαία στρατιωτική συνδρομή».
Στην πράξη, αυτό σημαίνει ότι ενώ η Τεχεράνη προμήθευσε τη Μόσχα με drones τύπου Shahed και πυραυλικά συστήματα για τον πόλεμο στην Ουκρανία, το Κρεμλίνο δεν προτίθεται να εμπλακεί σε έναν νέο πόλεμο στο πλευρό της.
Το προηγούμενο καλοκαίρι, κατά τη διάρκεια της 12ήμερης σύγκρουσης Ιράν–Ισραήλ, η ρωσική αντίδραση περιορίστηκε και πάλι σε δηλώσεις καταδίκης. Ακολούθησαν κινήσεις συμβολικού χαρακτήρα, όπως κοινές ναυτικές ασκήσεις στον Κόλπο του Ομάν, χωρίς όμως ουσιαστική στρατιωτική κάλυψη.
Ακόμη και όταν η Μόσχα εμφανίστηκε ως δυνητικός διαμεσολαβητής, προτείνοντας τη φύλαξη ιρανικών αποθεμάτων εμπλουτισμένου ουρανίου σε ρωσικό έδαφος, η πρωτοβουλία αυτή παρέμεινε σε επίπεδο διπλωματικής τοποθέτησης.
Ο «ρεαλισμός» του Πούτιν και οι ισορροπίες με το Ισραήλ
Η στάση του Κρεμλίνου δεν είναι μόνο ζήτημα δυνατοτήτων, αλλά και επιλογών, αναφέρει στην ανάλυσή του το Politico. Ο Ρώσος πρόεδρος Βλαντίμιρ Πούτιν έχει επανειλημμένα υπογραμμίσει τη «ουδέτερη» θέση της Ρωσίας σε προηγούμενες επιθέσεις κατά του Ιράν.
Σε τοποθέτησή του στο Οικονομικό Φόρουμ της Αγίας Πετρούπολης τον Ιούνιο του 2025, είχε επισημάνει ότι περίπου δύο εκατομμύρια πρώην Σοβιετικοί πολίτες ζουν στο Ισραήλ, χαρακτηρίζοντας τη χώρα «σχεδόν ρωσόφωνη». «Φυσικά και λαμβάνουμε υπόψη αυτόν τον παράγοντα», είχε δηλώσει.
Η φράση αυτή αποτυπώνει τον ρωσικό ρεαλισμό: η Μόσχα επιχειρεί να ισορροπήσει ανάμεσα σε αντικρουόμενα συμφέροντα, αποφεύγοντας μια άμεση αντιπαράθεση με τις ΗΠΑ και το Ισραήλ σε ένα μέτωπο που δεν θεωρεί ζωτικής σημασίας για την ίδια.
Πλήγμα στο κύρος της Μόσχας;
Η μη παρέμβαση υπέρ της Τεχεράνης συνιστά αναμφίβολα πλήγμα για το κύρος της Ρωσίας ως αξιόπιστου συμμάχου. Ωστόσο, στο εσωτερικό αφήγημα του Κρεμλίνου, τα γεγονότα μπορεί να αξιοποιηθούν διαφορετικά.
Ο πρώην πρόεδρος και νυν αντιπρόεδρος του ρωσικού Συμβουλίου Ασφαλείας Ντμίτρι Μεντβιέντεφ έσπευσε να κατηγορήσει τον Αμερικανό πρόεδρο ότι οι συνομιλίες με το Ιράν ήταν «προκάλυμμα». Παράλληλα, αναλυτές προσκείμενοι στη Μόσχα υποστηρίζουν ότι η επίθεση στην Τεχεράνη επιβεβαιώνει τη ρωσική θέση περί «δυτικής επιθετικότητας».
Η ρητορική αυτή ενδέχεται να σκληρύνει περαιτέρω τη στάση της Ρωσίας στο ουκρανικό μέτωπο, ενισχύοντας το επιχείρημα ότι η Μόσχα αμύνεται απέναντι σε μια Δύση που δεν διστάζει να πλήξει καθεστώτα τα οποία θεωρεί εχθρικά.
Το ερώτημα που μένει ανοιχτό είναι ποιο μήνυμα θα κρατήσουν οι εναπομείναντες σύμμαχοι της Ρωσίας: ότι η Μόσχα αποτελεί αντίβαρο στην αμερικανική ισχύ - ή ότι, όταν έρθει η κρίσιμη στιγμή, η υποστήριξή της περιορίζεται σε λόγια συμπαράστασης;