Μετά την τελευταία Σύνοδο Κορυφής όπου φάνηκε πόσο δύσκολο είναι να επιτευχθεί μία συμφωνία για τον προϋπολογισμό ή όποιο άλλο ζήτημα, το POLITICO σε εκτενές ρεπορτάζ του εξηγεί γιατί η ΕΕ οδεύει προς την «τέλεια πολιτική καταιγίδα».
Υπενθυμίζοντας ότι το μπλοκ αντιμετωπίζει ήδη δυσκολίες όσον αφορά την επίτευξη συμφωνίας για τον μεγαλύτερο προϋπολογισμό στην ιστορία του, την κάλυψη ενός τεράστιου χρηματοδοτικού κενού για την Ουκρανία και τη διαχείριση των γεωπολιτικών πιέσεων από τις ΗΠΑ και την Κίνα, σημειώνει ότι πλέον έρχεται αντιμέτωπο και με τον κίνδυνο παράλυσης λόγω εσωτερικών πολιτικών συγκρούσεων στις χώρες που, συνολικά, αντιστοιχούν περίπου στο 60% του ΑΕΠ και του πληθυσμού της ΕΕ.
«Όλοι κατανοούσαν ότι πρέπει να καταλήξουμε… σε μια πολιτική συμφωνία έως το τέλος του έτους», δήλωσε ο Πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας, Νίκος Χριστοδουλίδης, σε συνέντευξή του στο POLITICO στο περιθώριο της περασμένης Συνόδου του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, αναφερόμενος στις δύσκολες διαπραγματεύσεις για τον προϋπολογισμό της Ένωσης. Ωστόσο, οι εκλογές στην Ισπανία καθιστούν κάτι τέτοιο πλέον ανέφικτο, σημείωσε και υπενθύμισε ότι την επόμενη χρονιά προσέρχονται στις κάλπες η Γαλλία, η Ιταλία αλλά και άλλες χώρες, γεγονός που, όπως πρόβλεψε, θα περιπλέξει ακόμα περισσότερο την κατάσταση για το μπλοκ.
«Η ΕΕ βρίσκεται αντιμέτωπη με ένα πρωτοφανές δίλημμα: οι τέσσερις μεγαλύτερες οικονομίες της οδεύουν είτε προς εκλογικές αναμετρήσεις είτε προς πολιτική αναταραχή, γεγονός που ενδέχεται να παραλύσει την ικανότητα της Ένωσης να επιτύχει οποιοδήποτε ουσιαστικό αποτέλεσμα», σχολιάζει το POLITICO και περιγράφει το σκηνικό στις ισχυρές ευρωπαϊκές χώρες.
Η Ισπανία οδηγείται στις κάλπες τον επόμενο μήνα, με την Κεντροδεξιά και την άκρα Δεξιά να βρίσκονται σε τροχιά ανάληψης της εξουσίας. Στη Γαλλία, οι προεδρικές εκλογές του Απριλίου θα αναδείξουν τον διάδοχο του Εμανουέλ Μακρόν, με τις δημοσκοπήσεις να ευνοούν την Ακροδεξιά Μαρίν Λεπέν. Στη Γερμανία, το κόμμα Εναλλακτική για τη Γερμανία (AfD) ενισχύεται, θέτοντας υπό αμφισβήτηση την προοπτική της καγκελαρίας για τον Φρίντριχ Μερτς. Παράλληλα, η κυβέρνηση της Ιταλίδας πρωθυπουργού Τζόρτζια Μελόνι οδεύει επίσης προς εκλογές το 2027.
Οι συνέπειες είναι ήδη εμφανείς, σχολιάζει το Politico υπενθυμίζοντας ότι στην τελευταία Σύνοδο Κορυφής οι ηγέτες απέτυχαν να σημειώσουν πρόοδο σχετικά με τον προϋπολογισμό των 2 τρισεκατομμυρίων ευρώ, ενώ ενεπλάκησαν σε έντονη αντιπαράθεση για την ενεργειακή πολιτική. Σύνοδοι Κορυφής έχουν προγραμματιστεί για τον Νοέμβριο και τον Δεκέμβριο, ωστόσο, εάν δεν καταλήξουν σε συμφωνία, τότε οι διαπραγματεύσεις θα παραταθούν έως το 2027, μια χρονιά που -όπως προειδοποιεί το δημοσίευμα- οι εκλογικές αναμετρήσεις ενδέχεται να τις επισκιάσουν ακόμη περισσότερο, ενώ οι κυβερνήσεις ίσως γίνουν ολοένα και πιο απρόθυμες να προχωρήσουν στους αναγκαίους συμβιβασμούς για την επίτευξη συμφωνίας.
«Χειρότερη» η κατάσταση το 2027, προειδοποιούν διπλωμάτες και αξιωματούχοι
«Η παράλυση, την οποία φοβούνται οι Βρυξέλλες καθώς εντείνεται ο εκλογικός κύκλος στην Ευρώπη, αρχίζει ήδη να εκδηλώνεται», αναφέρει το POLITICO και σημειώνει ότι οι ηγέτες εκμεταλλεύτηκαν τη συνάντηση για να εμμείνουν στις πάγιες θέσεις τους και να εξασφαλίσουν τακτικό πλεονέκτημα έναντι των αντίπαλων στρατοπέδων.
Τον απαισιόδοξο τόνο μετέφεραν έξι διπλωμάτες και αξιωματούχοι που μίλησαν υπό το καθεστώς της ανωνυμίας στο POLITICO.
«Του χρόνου, τα πράγματα θα είναι χειρότερα», δήλωσε ένας υψηλόβαθμος ευρωπαίος διπλωμάτης. «Είναι αλήθεια, εξαιτίας αυτού του εκλογικού χρονοδιαγράμματος… την επόμενη χρονιά η κατάσταση θα είναι πολύ πιο δύσκολη, τόσο στα κράτη-μέλη όσο και εντός του [Ευρωπαϊκού] Κοινοβουλίου», ανέφερε η Carla Tavares, έμπειρη ευρωβουλευτής της ομάδας των Σοσιαλιστών και Δημοκρατών και συνεπικεφαλής στις διαπραγματεύσεις για τον προϋπολογισμό.
Επίθεση από τρία μέτωπα
«Η εσωτερική δυσλειτουργία της ΕΕ δύσκολα θα μπορούσε να εκδηλωθεί σε χειρότερη συγκυρία», σχολιάζει συνεχίζοντας το POLITICO και μεταφέρει την κατάσταση που επικρατεί στη διεθνή πολιτική σκηνή. «Από την υπονόμευση της διατλαντικής συμμαχίας εκ μέρους του Αμερικανού προέδρου, Ντόναλντ Τραμπ, έως το διαρκώς διευρυνόμενο εμπορικό έλλειμμα με την Κίνα, η ΕΕ βρίσκεται αντιμέτωπη με αυξανόμενες γεωπολιτικές και οικονομικές πιέσεις σε πολλαπλά μέτωπα», αναφέρει το δημοσίευμα.
Το ρεπορτάζ μεταφέρει τις δηλώσεις του Βέλγου πρωθυπουργού, Bart De Wever, κατά τη διάρκεια ενημέρωσης αργά το βράδυ στη Σύνοδο Κορυφής, όπου προειδοποίησε ότι υπάρχουν δυνάμεις που επιδιώκουν τον διχασμό της ΕΕ. Χωρίς να κατονομάσει συγκεκριμένες χώρες, αναφέρθηκε σε κράτη που βρίσκονται ανατολικά και δυτικά των Βρυξελλών, προσθέτοντας: «Και, φυσικά, διαθέτουν σημεία από τα οποία μπορούν να μας πλήξουν». Από την άλλη, ο πρώην υπουργός Εξωτερικών της Λιθουανίας Gabrielius Landsbergis ήταν πιο ευθύς στις δηλώσεις του: «Αυτή τη στιγμή δεχόμαστε επίθεση από τρεις πλευρές: από τις ΗΠΑ, τη Ρωσία και την Κίνα», δήλωσε χαρακτηριστικά.
«Η Ουάσιγκτον αμφισβητεί τις παραδοσιακές συμμαχίες που αποτελούσαν, επί γενιές, τον πυλώνα της ευρωπαϊκής ασφάλειας. Η Μόσχα διεξάγει έναν “πόλεμο σκιών” σε όλη την Ευρώπη, που εκτείνεται από κυβερνοεπιθέσεις και δολιοφθορές μέχρι μια απόπειρα επίθεσης με drone στο αεροδρόμιο της Λειψίας - περιστατικό για το οποίο το Βερολίνο επέρριψε την ευθύνη στο Κρεμλίνο. Το Πεκίνο, από την πλευρά του, ενισχύει τον έλεγχό του σε κρίσιμες εφοδιαστικές αλυσίδες και κατακλύζει τις ευρωπαϊκές αγορές με φθηνά εξαγόμενα προϊόντα», εξηγεί το δημοσίευμα και συνεχίζοντας θέτει και το ζήτημα της Ουκρανίας, η οποία αντιμετωπίζει δημοσιονομικό έλλειμμα ύψους 30 έως 35 δισεκατομμυρίων δολαρίων το επόμενο έτος, ενώ η Ρωσία πλήττει σφοδρά τις ενεργειακές υποδομές της.
Η Ουκρανία
Ο Landsbergis δήλωσε ότι οι επόμενοι μήνες διαγράφονται «εξαιρετικά ζοφεροί» για το Κίεβο. «Όλο το βάρος πέφτει στους ώμους των Ευρωπαίων», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Ο Ουκρανός πρόεδρος, Βολοντίμιρ Ζελένσκι, έδωσε έναν ζοφερό τόνο στη Σύνοδο Κορυφής της περασμένης εβδομάδας, δηλώνοντας στους δημοσιογράφους ότι, αν η Ουκρανία καταρρεύσει, 20 εκατομμύρια Ουκρανοί θα κατακλύσουν την ΕΕ.
Μια λύση στα προβλήματα χρηματοδότησης της Ουκρανίας θα μπορούσε να είναι τα ρωσικά περιουσιακά στοιχεία, ύψους 200 δισεκατομμυρίων ευρώ, τα οποία έχουν δεσμευτεί επ’ αόριστον στο χρηματοπιστωτικό αποθετήριο τίτλων Euroclear, με έδρα τις Βρυξέλλες. Ωστόσο, δεν διαφαίνεται καμία προοπτική σύγκλισης απόψεων εντός της ΕΕ σε αυτό το ζήτημα, καθώς το Βέλγιο -το οποίο είχε ασκήσει βέτο σε προηγούμενες προσπάθειες αξιοποίησης αυτών των πόρων προς όφελος της Ουκρανίας- παραμένει αμετακίνητο.
Άλλες πιθανές λύσεις, όπως η έκδοση περισσότερου κοινού χρέους, θα απαιτήσουν δύσκολους και περίπλοκους συμβιβασμούς - και μάλιστα σε μια συγκυρία όπου τα περιθώρια ελιγμών των Βρυξελλών στενεύουν ακόμη περισσότερο.
Στενεύουν τα περιθώρια για συμβιβασμό στον προϋπολογισμό
Τα προβλήματα της ΕΕ εκτείνονται πέρα από τον προϋπολογισμό της ή τα επιμέρους ζητήματα πολιτικής, εκτιμά το POLITICO και εξηγεί ότι καθώς το μέλλον αρκετών εκ των ισχυρότερων ηγετών του μπλοκ κρίνεται αμφίβολο, οι Βρυξέλλες κινδυνεύουν να χάσουν τις σταθερές συμμαχίες και τους έμπειρους πολιτικούς που διαδραμάτιζαν καθοριστικό ρόλο στην επίτευξη συμβιβασμών. «Έχουμε πλέον μια Ευρώπη χωρίς ξεκάθαρο ηγέτη», υποστήριξε ένας άλλος διπλωμάτης της ΕΕ. «Η πρόεδρος της Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, είναι ισχυρή. Αλλά δεν έχουμε κάποια Μέρκελ ή κάποιον Μιτεράν».
Όσον αφορά στον Μακρόν, τέσσερις διπλωμάτες υποστήριξαν ότι κατά τη διάρκεια συζήτησης κεκλεισμένων των θυρών στη σύνοδο κορυφής της περασμένης εβδομάδας, παραδέχθηκε ότι, κατά τους τελευταίους μήνες της θητείας του, δεν θα διαθέτει την πολιτική νομιμοποίηση για να υπογράψει συμφωνία σχετικά με τον προϋπολογισμό.
Παράλληλα, στην Ισπανία, οι δημοσκοπήσεις προμηνύουν ήττα του Πέδρο Σάντσεθ στις κάλπες της 29 Νοεμβρίου, γεγονός που σημαίνει ότι ο Ισπανός ηγέτης θα βρίσκεται εν μέσω έντονης προεκλογικής περιόδου κατά τη διάρκεια των συναντήσεων των ηγετών της ΕΕ στις 13 και 26 Νοεμβρίου.
Ανεξάρτητα από το αποτέλεσμα, η Μαδρίτη δεν αναμένεται να σχηματίσει κυβέρνηση πριν από τον Ιανουάριο, εξέλιξη που θα μπορούσε να εκτροχιάσει τις συζητήσεις για τον προϋπολογισμό, σύμφωνα με δύο διπλωμάτες της ΕΕ. Επίσης, παραμένει άγνωστο πόσο καιρό θα παραμείνει στην εξουσία ο Γερμανός Καγκελάριος Μερτς. Αν και οι επόμενες ομοσπονδιακές εκλογές είναι προγραμματισμένες για το 2029, η αυξανόμενη ισχύς του κόμματος AfD και η κατακόρυφη πτώση της δημοτικότητας του ίδιου του Μερτς καθιστούν αβέβαιο το κατά πόσο ο τελευταίος θα είναι διατεθειμένος να συμβιβαστεί.
Στην Ιταλία, αντίστοιχα, προβλέπονται εκλογές για τον Οκτώβριο του 2027. Ένας άλλος διπλωμάτης της ΕΕ εκτίμησε ότι η Μελόνι δεν θα περιμένει τόσο πολύ, υποστηρίζοντας ότι θα μπορούσε να προκηρύξει εκλογές πολύ νωρίτερα.
Ο Αντόνιο Κόστα απέρριψε πάντως τις ανησυχίες ότι οι εκλογές θα εμποδίσουν την επίτευξη συμφωνίας υποστηρίζοντας ότι η Ένωση αποτελείται από 27 δημοκρατίες. «Σχεδόν κάθε μήνα έχουμε κάπου εκλογές. Αν περιμέναμε να μην υπάρχουν εκλογές, δεν θα μπορούσαμε ποτέ να εγκρίνουμε νέο προϋπολογισμό», είπε.
Ανώτερο στέλεχος της ΕΕ πρότεινε ότι ο Ιανουάριος θα μπορούσε να αποτελέσει την κατάλληλη χρονική στιγμή για την οριστικοποίηση του προϋπολογισμού. «Ίσως πρόκειται για την τελευταία ευκαιρία επίτευξης συμφωνίας, προτού οι πολιτικές αναταράξεις στην Ευρώπη καταστήσουν τον συμβιβασμό ακόμη πιο δύσκολο», σχολιάζει το ρεπορτάζ του POLITICO που κλείνει με το σχόλιο του Siegfried Mureșan συνεπικεφαλής του Ευρωπαϊκού Λαϊκού Κόμματος για θέματα προϋπολογισμού που υποστήριξε ότι οι ηγέτες της ΕΕ έχουν κινηθεί «υπερβολικά αργά». «Ο χρόνος τελειώνει», προειδοποίησε.