Οι πέντε άνδρες που συνελήφθησαν την Κυριακή κοντά στην αμερικανική βάση RAF Fairford στη Βρετανία,αφέθηκαν στη συνέχεια ελεύθεροι σε μια υπόθεση που δεν έχει κλείσει.
Αρχικά αντιμετωπίστηκε ως πιθανή απόπειρα τρομοκρατικής επίθεσης στη στρατιωτική βάση που χρησιμοποιείται από τις αμερικανικές ένοπλες δυνάμεις. Οι πέντε άνδρες αφέθηκαν στη συνέχεια ελεύθεροι με αυστηρούς περιοριστικούς όρους, παραμένουν όμως υπό έρευνα από την αντιτρομοκρατική της Βρετανίας.
Σύμφωνα με τις νεότερες πληροφορίες, που επικαλείται η Daily Mail, οι έλεγχοι έδειξαν ότι τα υλικά που βρέθηκαν στα βαν δεν αποτελούσαν λειτουργικά ή «βιώσιμα» εκρηκτικά. Αυτό αποτελεί σημαντική εξέλιξη, χωρίς όμως να σημαίνει ότι η έρευνα έχει κλείσει.
Η υπόθεση έχει προκαλέσει έντονη συζήτηση, καθώς οι βρετανικές αρχές εξετάζουν το ενδεχόμενο οι συλληφθέντες να λειτουργούσαν ως «πληρεξούσιοι» ή εντολοδόχοι ξένης δύναμης. Μέχρι στιγμής, ωστόσο, δεν έχουν κατονομάσει κάποια χώρα ή οργάνωση ως υπεύθυνη για την πιθανή προετοιμασία «τρομοκρατικής ενέργειας».
Τι σημαίνει ο όρος «πληρεξούσιοι»
Ένα από τα βασικά σενάρια που εξετάζουν οι βρετανικές αρχές είναι οι συλληφθέντες να μην ενεργούσαν αυτοτελώς, αλλά να δρούσαν για λογαριασμό κάποιας ξένης κρατικής υπηρεσίας ή οργάνωσης.
Ως «proxies» (σ.σ. πληρεξούσιοι) χαρακτηρίζονται οργανωμένες εγκληματικές ομάδες ή άτομα που δεν συνδέονται άμεσα με κρατικές οντότητες που μπορούν να αναλάβουν για λογαριασμό τους αποστολές όπως παρακολούθηση, σαμποτάζ ή επιθέσεις. Οι βρετανικές αρχές έχουν τα τελευταία χρόνια κατηγορήσει τη Ρωσία, την Κίνα και το Ιράν για χρήση τέτοιων δικτύων, κάτι που και οι τρεις χώρες αρνούνται.
Η βρετανική υπηρεσία εσωτερικής ασφάλειας MI5 έχει καταγράψει αύξηση των ερευνών που σχετίζονται με κρατικές απειλές, ενώ οι βρετανικές αρχές υποστηρίζουν ότι η απομάκρυνση εκατοντάδων Ρώσων αξιωματούχων μετά την υπόθεση της δηλητηρίασης του Σεργκέι Σκριπάλ το 2018 ανάγκασε τη Μόσχα να βασίζεται περισσότερο σε ενδιάμεσους και εγκληματικά δίκτυα, σύμφωνα με το ρεπορτάζ του SkyNews.
Από τη Ρωσία και το Ιράν έως τις «γκρίζες» επιχειρήσεις
Βρετανοί αξιωματούχοι έχουν συνδέσει με ξένους «πληρεξούσιους» μια σειρά περιστατικών, μεταξύ άλλων εμπρησμούς σε επιχειρήσεις που συνδέονται με την Ουκρανία, καθώς και επιθέσεις εναντίον προσώπων και εγκαταστάσεων που συνδέονται με την ιρανική αντιπολίτευση.
Σε άλλη υπόθεση, δύο Ρουμάνοι καταδικάστηκαν για επίθεση με μαχαίρι εναντίον δημοσιογράφου που εργαζόταν για ιρανόφωνο μέσο ενημέρωσης επικριτικό προς την ιρανική κυβέρνηση.
Βρετανοί αξιωματούχοι έχουν επίσης συνδέσει επιθέσεις εναντίον εβραϊκών στόχων στην Ευρώπη με ιρανικά δίκτυα ή οργανώσεις που φέρονται να λειτουργούν υπέρ της Τεχεράνης αλλά μέχρι στιγμής τίποτα δεν έχει αποδειχθεί ή καταγγελθεί με σαφήνεια.
Η δυσκολία να αποδειχθεί ποιος βρίσκεται πίσω
Ο πρώην πράκτορας της MI6 Κρίστοφερ Στιλ, μίλησε στο SkyNews και εξήγησε ότι ακριβώς εδώ βρίσκεται η δυσκολία της υπόθεσης Fairford. Ακόμη και όταν υπάρχει κρατική χρηματοδότηση ή καθοδήγηση, η τελική ενέργεια μπορεί να πραγματοποιείται από κοινούς εγκληματίες που έχουν στρατολογηθεί διαδικτυακά.
«Κρατικά υποστηριζόμενες οργανώσεις και πράκτορες χρησιμοποιούν εγκληματίες που στρατολογούν διαδικτυακά μέσα στη χώρα μας για να πραγματοποιήσουν ορισμένες από αυτές τις επιθέσεις σε μια “γκρίζα ζώνη”», δήλωσε, αναφερόμενος στο κατά πόσο είναι εύκολο να χαρακτηριστεί μια ενέργεια ως κρατικά υποκινούμενη και καθοδηγούμενη.
«Και έτσι είναι μερικές φορές αρκετά δύσκολο να διαφοροποιήσεις μια ενέργεια που υποστηρίζεται από ένα κράτος από μια καθαρά εγκληματική ενέργεια», υπογράμμισε.
Για τον Στιλ, επομένως, το περιστατικό στο Fairford μπορεί να μην είναι τελικά «αυτό που φαινόταν στην αρχή».
Προς το παρόν, το μόνο βέβαιο είναι ότι η έρευνα παραμένει ανοιχτή. Οι πέντε άνδρες έχουν αφεθεί ελεύθεροι με περιοριστικούς όρους, τα υλικά που εντοπίστηκαν στα βαν δεν έχουν επιβεβαιωθεί ως λειτουργικά εκρηκτικά και οι βρετανικές αρχές δηλώνουν ότι δεν έχουν «κλειδώσει» την έρευνα ως προς το κίνητρο και τυχόν ξένη εμπλοκή.
Το κρίσιμο ερώτημα -αν επρόκειτο για αυτόνομη εγκληματική ενέργεια ή για επιχείρηση που κατευθυνόταν από ξένο παράγοντα -παραμένει αναπάντητο.
Γιατί αφέθηκαν ελεύθεροι οι πέντε άνδρες
Η απόφαση να αφεθούν οι πέντε ύποπτοι ελεύθεροι με εγγύηση προκάλεσε έκπληξη, ιδιαίτερα στις ΗΠΑ. Η βρετανική αντιτρομοκρατική αστυνομία, ωστόσο, ξεκαθάρισε ότι οι άνδρες δεν έχουν απαλλαγεί από τις υποψίες.
Παραμένουν υπό έρευνα και υπόκεινται σε αυστηρούς όρους σχετικά με τις μετακινήσεις τους και την επικοινωνία τους με άλλα πρόσωπα. Οι αρχές υπογραμμίζουν ότι η έρευνα συνεχίζεται και ότι εξετάζονται πολλαπλά ενδεχόμενα.
Ο Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε ότι είναι «έκπληκτος» από την απόφαση των βρετανικών αρχών να αφήσουν τους πέντε ελεύθερους με εγγύηση. Είχε προηγουμένως υποστηρίξει ότι οι ύποπτοι βρίσκονταν υπό παρακολούθηση και ότι οι αρχές είχαν αποτρέψει μια ενέργεια που θα μπορούσε να προκαλέσει «μεγάλη ζημιά». Βρετανικές πηγές, ωστόσο, έχουν δώσει διαφορετική εικόνα.
Ο Ρούμπιο μιλά για «ξένο παράγοντα»
Πιο συγκεκριμένος ήταν ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο, ο οποίος δήλωσε ότι η υπόθεση «σαφώς» περιλαμβάνει τη δράση ενός ξένου παράγοντα, χωρίς όμως να δώσει στοιχεία ή να κατονομάσει χώρα.
«Αυτό που συνέβη, αυτό που σχεδόν συνέβη, αυτό που θα μπορούσε να είχε συμβεί στη Βρετανία το Σαββατοκύριακο είναι μια πολύ σοβαρή κατάσταση», δήλωσε.
Και πρόσθεσε: «Πρόκειται σαφώς για υπόθεση στην οποία εμπλέκεται ένας ξένος παράγοντας. Δεν θα μπω ακόμη σε περισσότερες λεπτομέρειες».
«Υπάρχουν πολλοί άνθρωποι που ενοχλήθηκαν από την είδηση ότι κάποιοι από αυτούς τους ανθρώπους αφέθηκαν ελεύθεροι με εγγύηση», είπε, προσθέτοντας ότι οι αμερικανικές αρχές συνεργάζονται με τις βρετανικές.
«Υπάρχουν πολλά περισσότερα νέα που θα έρθουν τις επόμενες ημέρες», κατέληξε, σημειώνοντας ότι προς το παρόν υπάρχουν όρια στο τι μπορεί να αποκαλυφθεί δημόσια.
Το Ιράν αρνείται κάθε εμπλοκή
Το γεγονός ότι η RAF Fairford χρησιμοποιείται από τις αμερικανικές δυνάμεις έχει οδηγήσει σχεδόν αυτόματα σε ερωτήματα για πιθανή ιρανική εμπλοκή. Η βάση έχει χρησιμοποιηθεί από αμερικανικά βομβαρδιστικά σε επιχειρήσεις στη Μέση Ανατολή και έχει βρεθεί στο επίκεντρο των εντάσεων μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης.
Η πρεσβεία του Ιράν στο Λονδίνο, ωστόσο, απέρριψε κατηγορηματικά οποιαδήποτε σύνδεση με την υπόθεση.
«Απορρίπτουμε κατηγορηματικά και καταδικάζουμε έντονα τις πρόσφατες αβάσιμες και κακόβουλες εικασίες», ανέφερε, χαρακτηρίζοντας τις αναφορές που συνδέουν την Τεχεράνη με τις συλλήψεις «κατασκευασμένες εικασίες».
Η ιρανική πλευρά υποστήριξε επίσης ότι τέτοιες αναφορές εξυπηρετούν την «προπαγάνδα της ιρανοφοβίας» στη Βρετανία.
Τι συνέβη στη RAF Fairford της Βρετανίας
Το περιστατικό ξεκίνησε περίπου στις 00:45 τα ξημερώματα της Κυριακής, όταν πολίτης της περιοχής ειδοποίησε τις αρχές για ύποπτη δραστηριότητα κοντά στη βάση. Τρία λευκά βαν είχαν εντοπιστεί στην περιοχή και η συμπεριφορά των ανδρών που βρίσκονταν εκεί προκάλεσε ανησυχία.
Η αστυνομία κινητοποιήθηκε άμεσα και συνέλαβε πέντε άνδρες, ηλικίας από 23 έως 25 ετών, όλοι Βρετανοί υπήκοοι με κατοικία στο Λονδίνο. Οι συλλήψεις έγιναν αρχικά στο πλαίσιο έρευνας για αδικήματα που σχετίζονται με εκρηκτικά και στη συνέχεια για προετοιμασία τρομοκρατικής πράξης.
Η περιοχή αποκλείστηκε και περίπου 85 σπίτια εκκενώθηκαν προληπτικά, ενώ στην επιχείρηση συμμετείχαν ισχυρές αστυνομικές δυνάμεις, πυροτεχνουργοί και στρατιωτικά μέσα. Η έρευνα στα τρία οχήματα αποτέλεσε ένα από τα βασικά στοιχεία της επιχείρησης.