Ένα νέο είδος πίθηκου με χαρακτηριστικά πορτοκαλοκόκκινα χείλη ανακαλύφθηκε στα πυκνά τροπικά δάση της Λαϊκής Δημοκρατίας του Κονγκό.
- Επιστήμονες επιβεβαίωσαν την ύπαρξη ενός νέου είδους πιθήκου, μετά από την πρώτη του φωτογράφιση το 2008. Από το 2018 έως το 2022, η ερευνητική ομάδα κατέγραψε συνολικά 114 παρατηρήσεις του ζώου στα δάση του Κονγκό.
- Το είδος Colobus congoensis διακρίνεται για το μαύρο του τρίχωμα και τα ωχρόχρωμα σημάδια στο στόμα. Η ανακάλυψή του θεωρείται σπάνια, καθώς αποτελεί μόλις το πέμπτο νέο είδος πιθήκου που εντοπίζεται στην Αφρική τα τελευταία 75 χρόνια.
- Ερευνητές προτείνουν την ένταξή του στα απειλούμενα είδη, καθώς ο πληθυσμός του είναι περιορισμένος. Η δημιουργία 15 νέων χωριών στην περιοχή του από το 2015 απειλεί άμεσα το φυσικό του περιβάλλον και την επιβίωσή του.
- Το ζώο χαρακτηρίζεται ως «ήσυχο και αινιγματικό», ζει σε πυκνά δάση και ελάχιστες τοπικές κοινότητες το γνωρίζουν. Οι ερευνητές κατέγραψαν επίσης τον χαρακτηριστικό βαθύ βρυχηθμό που χρησιμοποιεί για την επικοινωνία του.
Το μικρό πρωτεύον θηλαστικό, που έλαβε την επιστημονική ονομασία Colobus congoensis, εντοπίστηκε στο Εθνικό Πάρκο Lomami, στο κεντροανατολικό τμήμα της χώρας, και ξεχωρίζει από τα ανοιχτόχρωμα σημάδια γύρω από το στόμα του.
Παρότι οι ντόπιοι γνώριζαν εδώ και χρόνια την ύπαρξή του και το αποκαλούσαν άτυπα «Likweli», μόλις τώρα αναγνωρίστηκε επισήμως ως ξεχωριστό είδος, έπειτα από τη δημοσίευση σχετικής επιστημονικής μελέτης στο περιοδικό PLOS One.
Η πρώτη φωτογραφία του ζώου καταγράφηκε το 2008 από οικολόγους, οι οποίοι διέκριναν μόνο μέρος του σώματός του, γεγονός που γέννησε υποψίες ότι επρόκειτο για ένα άγνωστο μέχρι τότε είδος. Δέκα χρόνια αργότερα, ο ερευνητής πεδίου Jean Pierre Kapale ηγήθηκε αποστολής στην περιοχή και κατάφερε να φωτογραφίσει το ζώο ακόμη επτά φορές σε διαφορετικές τοποθεσίες, επιβεβαιώνοντας την ύπαρξή του.
Από το 2018 έως το 2022 καταγράφηκαν συνολικά 114 παρατηρήσεις του είδους σε μια περιοχή που εκτείνεται σε περίπου 1.700 χιλιόμετρα στα δάση της Λαϊκής Δημοκρατίας του Κονγκό.
Φόβοι για τη δύσκολη επιβίωση του είδους
Το Colobus congoensis έχει μαύρο τρίχωμα, ωχρόχρωμα σημάδια γύρω από το στόμα και χαρακτηριστική λευκή κηλίδα γύρω από την περιπρωκτική περιοχή. Σύμφωνα με τους ερευνητές, ο συνδυασμός αυτών των μορφολογικών γνωρισμάτων δεν απαντάται σε κανένα άλλο γνωστό πρωτεύον της περιοχής.
Η ανακάλυψη θεωρείται ιδιαίτερα σημαντική, καθώς πρόκειται μόλις για την πέμπτη περίπτωση αναγνώρισης νέου είδους πιθήκου στην Αφρική τα τελευταία 75 χρόνια.
Οι επιστήμονες Junior D. Amboko, John A. Hart και Julia L. Arenson, που συνυπογράφουν τη μελέτη, εισηγούνται την ένταξη του είδους στον κατάλογο των απειλούμενων ειδών, καθώς εκτιμούν ότι ο πληθυσμός του είναι περιορισμένος και οι πιέσεις στον φυσικό του βιότοπο αυξάνονται.
Όπως επισημαίνουν, μεταξύ 2015 και 2023 δημιουργήθηκαν τουλάχιστον 15 νέα χωριά εντός ή στα όρια της ζώνης εξάπλωσης του είδους, στην περιφερειακή ζώνη του Εθνικού Πάρκου Lomami. Εάν συνεχιστούν η πληθυσμιακή επέκταση και οι αλλαγές στη χρήση της γης, αναμένεται σημαντική συρρίκνωση του πληθυσμού του Colobus congoensis και απώλεια μεγάλου μέρους του φυσικού του οικοτόπου τις επόμενες δεκαετίες.
Επικοινωνεί με βρυχυθμό
Οι ερευνητές περιγράφουν το νέο είδος ως ιδιαίτερα «ήσυχο και αινιγματικό», γεγονός που εξηγεί γιατί παρέμεινε άγνωστο στην επιστήμη για τόσο μεγάλο χρονικό διάστημα. Ζει σε πυκνά τροπικά δάση με κλειστή κόμη και σε υπερυψωμένα οικοσυστήματα, ενώ ακόμη και οι τοπικές κοινότητες έχουν περιορισμένη γνώση της ύπαρξής του.
Είναι χαρακτηριστικό ότι μόνο οι κάτοικοι οκτώ από τις 52 κοινότητες που βρίσκονται κοντά στην περιοχή εξάπλωσής του δήλωσαν ότι γνώριζαν το ζώο και ήταν σε θέση να το περιγράψουν με ακρίβεια.
Οι κάτοικοι της εθνοτικής ομάδας Balanga, που ζουν δυτικά του ποταμού Lomami, αποκαλούν το είδος «Likweli», ενώ οι κοινότητες Mituku χρησιμοποιούν την ονομασία «kasaba nkoni», που σημαίνει «αυτός που κλαδεύει».
Κατά τη διάρκεια της έρευνας, οι επιστήμονες κατέγραψαν επίσης τη χαρακτηριστική φωνή του πιθήκου, ο οποίος επικοινωνεί με έναν βαθύ βρυχηθμό, καταγράφοντας συνολικά έξι τέτοιες φωνητικές εκπομπές.