Στα μέσα κάθε θητείας του Ευρωκοινοβουλίου πρόσωπα που παίζουν σημαντικό ρόλο στις ζωές των Ευρωπαίων αλλάζουν θέσεις και στον επερχόμενο «ανασχηματισμό» υπάρχουν αρκετά ανοιχτά μέτωπα.
Οι τελευταίες ευρωεκλογές έγιναν τον Ιούνιο του 2024, με το Ευρωπαϊκό Λαϊκό Κόμμα (ΕΛΚ) στο οποίο ανήκει η Νέα Δημοκρατία να επιβεβαιώνει την κυριαρχία του και τους συντηρητικότερους σχηματισμούς να αυξάνουν τις δυνάμεις τους. Συνεπώς το μέσο της θητείας είναι μέσα στο 2027, και τότε είναι προγραμματισμένος ο λεγόμενος «ανασχηματισμός [reshuffle]» στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, που προκύπτει μέσα από άτυπες εκλογικές διαδικασίες.
Μέσα από αυτή τη διαδικασία θα αλλάξουν πρόσωπα σε θέσεις ευθύνης και πιθανόν ο χαρακτήρας του οργάνου, του οποίου οι αποφάσεις επηρεάζουν τις ζωές μας με τρόπο πολύ πιο άμεσο απ' όσο ενδεχομένως νομίζουμε.
Σύμφωνα με το σχετικό ρεπορτάζ του Politico, οι πολιτικές ομάδες βρίσκονται σε αναβρασμό, προκειμένου να τοποθετήσουν μέλη τους σε θέσεις-κλειδιά και να πετύχουν αύξηση της επιρροής τους. Σε αυτό το πλαίσιο, εντοπίζει πέντε σημεία, η έκβαση των οποίων θα κρίνει σε μεγάλο βαθμό πού θα γέρνει η πλάστιγγα των αποφάσεων στο δεύτερο μισό της θητείας του Ευρωκοινοβουλίου, δηλαδή μέχρι και τα μέσα του 2029.
Θα συνεχίσει η Μέτσολα να είναι πρόεδρος;
Δεν είναι μυστικό ότι η Μαλτέζα νυν πρόεδρος του Κοινοβουλίου και μέλος του ΕΛΚ, Ρομπέρτα Μετσόλα, θα ήθελε μια τρίτη θητεία, κάτι που αν συμβεί θα την καθιστούσε την μακροβιότερη πρόεδρο του οργάνου. Η Μετσόλα τον περασμένο Ιούνιο άφησε να εννοηθεί ότι παρέμενε πιθανή μια τρίτη θητεία, αφού απέκλεισε το ενδεχόμενο να επιστρέψει στη Μάλτα για να ηγηθεί του δεξιού κόμματος της χώρας.
Όταν ρωτήθηκε από το POLITICO αν σκόπευε να θέσει ξανά υποψηφιότητα σε συνέντευξη Τύπου τον Οκτώβριο, απάντησε: «Είμαστε ακόμα 15 μήνες μακριά από τις ενδιάμεσες εκλογές και είμαι εδώ για να αποδίδω κάθε μέρα στην εργασία για την οποία εξελέγην».
Ωστόσο αρκετοί νομοθέτες και αξιωματούχοι δήλωσαν ότι η Μετσόλα κάνει κινήσεις για να εξασφαλίσει μια ακόμη θητεία. «Βρίσκεται σε πλήρη προεκλογική εκστρατεία, κάνοντας χάρες σε ευρωβουλευτές και αξιωματούχους», δήλωσε ένας ευρωβουλευτής της ομάδας των Φιλελευθέρων Renew.
Όμως τη θέση του προέδρου τη θέλουν και οι Σοσιαλιστές και Δημοκράτες (S&D), η δεύτερη σε δύναμη πολιτική ομάδα στο Ευρωκοινοβούλιο. Επικαλούνται μια άτυπη συμφωνία που έγινε στην αρχή της θητείας με το ΕΛΚ που αποσκοπεί στην καλύτερη δυνατή εκπροσώπηση όλων των τάσεων. Προς το παρόν το ΕΛΚ δεν έχει επιβεβαιώσει αλλά ούτε διαψεύσει την ισχύ μιας τέτοιας συμφωνίας κι άρα εφόσον οι Ευρωπαίοι Σοσιαλιστές καταλήξουν σε κάποιο πρόσωπο-υποψήφιο από τις τάξεις τους, ίσως ο ανασχηματισμός να πάρει χαρκτήρα μιας κανονικής πολιτικής αναμέτρησης.
Αν συμβεί αυτό, είναι πιθανό η ομάδα των Φιλελευθέρων Renew, στην οποία κεντρικό ρόλο έχει το κόμμα του Εμανουέλ Μακρόν, να προτείνει από τις τάξεις της έναν υποψήφιο πρόεδρο που θα μπορούσαν να αποδεχθούν τόσο οι κεντροδεξιοί του ΕΛΚ όσο και οι κεντροαριστεροί του S&D.
Θα πάρει η ακροδεξιά θέσεις ευθύνης;
Το δεύτερο σημείο-κλειδί είναι κατά πόσον το παραπάνω κεντρώο μπλοκ δυνάμεων θα καταφέρει να κρατήσει τους υπερσυντηρητικούς και ακροδεξιούς σχηματισμούς μακριά από τη λήψη αποφάσεων.
Το Politico υπογραμμίζει ότι στην πράξη αυτή η συμμαχία έχει σπάσει όσον αφορά στην ψήφιση νόμων, καθώς το ΕΛΚ έχει ψηφίσει τον τελευταίο χρόνο με την ακροδεξιά σε θέματα όπως η μετανάστευση και η απορρύθμιση.
Ωστόσο, ο επικεφαλής του ΕΛΚ Μανφρεντ Βέμπερ είχε δηλώσει πέρυσι στο Politico ότι ήταν «κόκκινη γραμμή» για αυτόν και την πολιτική του οικογένεια «να δώσουν οποιονδήποτε ρόλο σε ακροδεξιούς πολιτικούς εδώ σε αυτό το κοινοβούλιο, για να εκπροσωπούν τον θεσμό, να είναι κάτοχοι εξουσίας από διοικητικής πλευράς, αλλά και σε άλλες πτυχές όπου ασκείται εκτελεστική εξουσία».
Οι φιλελεύθερες και κεντροαριστερές ομάδες λένε ότι δεν εμπιστεύονται τον Βέμπερ λόγω της συνεργασίας μεταξύ του ΕΛΚ και της ακροδεξιάς και υποψιάζονται ότι θα μπορούσε να χρησιμοποιήσει τις αντιπροεδρίες και τις ηγεσίες των επιτροπών του Κοινοβουλίου ως διαπραγματευτικά χαρτιά για να εξασφαλίσει υποστήριξη για μια ακόμη θητεία της Μετσόλα.
Οι τάξεις του ΕΛΚ αρχίζουν επίσης να αναρωτιούνται αν είναι δυνατόν να αποτρέψουν ακροδεξιές ομάδες από την εξουσία στις Βρυξέλλες, ενώ αυτές κυβερνούν στις πρωτεύουσες των κρατών-μελών.
«Τι υποτίθεται ότι πρέπει να κάνουμε έαν ο [Ζορντάν] Μπαρντέλλα (σ.σ. πρόεδρος της Εθνικής Συσπείρωσης της Λεπέν) είναι πρόεδρος της Γαλλίας;» ρώτησε ένας ευρωβουλευτής του ΕΛΚ, σημειώνοντας ότι μια χώρα τόσο μεγάλη όσο η Γαλλία δεν μπορεί να αποκλειστεί από κορυφαίες θέσεις στις Βρυξέλλες.
Μετά από μεγάλα κέρδη στις εκλογές της ΕΕ του 2024, οι ακροδεξιές ομάδες «Πατριώτες» και «Ευρώπη των Κυρίαρχων Εθνών» δεν έλαβαν καμία αντιπροεδρία του Κοινοβουλίου ή προεδρία επιτροπών και αντιπροέδρους.
Οι ευρω-ομάδες μπορεί να αλλάξουν επικεφαλής
Τρίτο σημείο στο οποίο μπορεί να υπάρξουν αλλαγές είναι οι επικεφαλής των πολιτικών ομάδων στο Ευρωκοινοβούλιο, με τις ομάδες αριστερά του κέντρου να εμφανίζονται πιο ευάλωτες σε τέτοιες εξελίξεις.
Στους Πράσινους (53 έδρες), οι νυν συμπρόεδροι - Τέρι Ράιντκε και Μπας Έικχουτ - προερχόμενοι αμφότεροι από την πραγματιστική πτέρυγα ίσως αμφισβητηθούν από την πιο ιδεαλιστική τάση, που θεωρεί την ακολουθούμενη προσέγγιση υπερβολικά ήπια και πιέζει για μια ισχυρότερη φωνή.
Ομοίως, το Renew Europe (77 έδρες) διχάζεται μεταξύ μιας αριστερής, πιο πράσινης τάσης και μιας πιο οικονομικά φιλελεύθερης δεξιάς πτέρυγας. Και οι δύο αυτές τάσεις πιστεύουν ότι η άλλη σχεδιάζει να αμφισβητήσει την νυν πρόεδρο, Βαλερί Αγιέ, της οποίας η θέση αποδυναμώνεται ως συνέπεια της όλο και μειούμενης δημοτικότητας του Εμανουέλ Μακρόν στη Γαλλία.
Οι σλοβακικές, ολλανδικές και βελγικές αντιπροσωπείες έχουν προταθεί ως πιθανές εναλλακτικές λύσεις, αλλά κανένα όνομα δεν έχει ακόμη αναδειχθεί ως δυνατή υποψηφιότητα γι' αυτή την ομάδα.
Στην ομάδα της Αριστεράς (46 έδρες), μια αρχική συμφωνία όριζε ότι Έλληνας ευρωβουλευτής θα διαδεχόταν τον Γερμανό Μάρτιν Σίρντεβαν ως συμπρόεδρος. «Ωστόσο, η ελληνική αντιπροσωπεία έχει χάσει τα μισά από τα τέσσερα μέλη της τον τελευταίο χρόνο, ανοίγοντας την πόρτα σε άλλους να διεκδικήσουν μια θέση», δήλωσαν δύο αξιωματούχοι της ομάδας στο Politico.
Οι επικεφαλής των υπόλοιπων πολιτικών ομάδων μοιάζουν ασφαλείς στις θέσεις τους. Ο Βέμπερ έχει ισχυρή επιρροή στο ΕΛΚ μετά από 12 χρόνια στην ηγεσία του, ακόμη και αν ορισμένοι επισημαίνουν ότι η μακρά θητεία του είναι ακριβώς ο λόγος που η ηγεσία χρειάζεται ανανέωση.
Η ομάδα των Ευρωπαίων Συντηρητικών και Μεταρρυθμιστών (78 έδρες) καθώς και η ακροδεξιά «Πατριώτες για την Ευρώπη» (84 έδρες) είναι επίσης πιθανό να διατηρήσουν την ίδια ηγεσία.
Για τους Σοσιαλιστές και Δημοκράτες (S&D 136 έδρες), όλα εξαρτώνται από το αν μπορούν να εξασφαλίσουν την προεδρία του Κοινοβουλίου, μια θέση που αναμένεται να διεκδικήσουν προσωπικότητες από την Ισπανία (όπου οι Σοσιαλιστές κυβερνούν), την Ιταλία (είναι αντιπολίτευση) και τη Γερμανία (είναι κυβερνητικός εταίρος των Χριστιανοδημοκρατών).
Εάν το S&D δεν κερδίσει την προεδρία του Ευρωκοινβουλίου, οι χώρες αυτές ίσως έρθουν σε σύγκρουση για την προεδρία της ευρωομάδας τους, που προς το παρόν ασκεί η Ισπανίδα Ιράτχε Γκαρθία.
Ευρωβουλευτές αλλάζουν πολιτική στέγη
Το Politico βλέπει έντονη κινητικότητα από ορισμένους ευρωβουλευτές. Για παράδειγμα ο Λούκας Σίπερ, από το Γερμανικό Κόμμα Προόδου, ανακοίνωσε την περασμένη εβδομάδα ότι θα ενταχθεί στους Φιλελεύθερους του Renew Europe.
«Προφανώς, κάθε μία από τις ομάδες σε αυτό το Κοινοβούλιο έχει συμφέρον να αναπτυχθεί για να αποκτήσει επιρροή», δήλωσε η πρόεδρος της Renew, Βαλερί Αγιέ, σε συνέντευξη Τύπου την περασμένη εβδομάδα. «Φυσικά και έχουμε συμφέρον να κερδίσουμε μέλη».
Η Ελιζαμπέτα Γκουαλμίνι, Ιταλίδα ευρωβουλευτής του κεντροαριστερού Δημοκρατικού Κόμματος της Ιταλίας, ανακοίνωσε τη Δευτέρα ότι εγκαταλείπει το S&D και εντάσσεται στους φιλελεύθερους του Renew.
Το Renew είναι επί του παρόντος η πέμπτη μεγαλύτερη ομάδα του Κοινοβουλίου και στοχεύει στην τέταρτη θέση, την οποία κατέχει επί του παρόντος οι Ευρωπαίοι Συντηρητικοί και Μεταρρυθμιστές.
Όλες οι ομάδες θέλουν περισσότερους ευρωβουλευτές, καθώς αυτό φέρνει περισσότερη χρηματοδότηση, περισσότερο χρόνο ομιλίας και καθορίζει τη σειρά προτεραιότητας για τους ομιλητές σε συναντήσεις και συζητήσεις.
«Οι ομάδες απευθύνονται σε κάθε ευρωβουλευτή που θα μπορούσε να αλλάξει θέση. Η αναζήτηση ευρωβουλευτή είναι παντού», είπε ένας κοινοβουλευτικός βοηθός των Πρασίνων.
Μια νέα πολιτική ομάδα κοντά στη Ρωσία
Το Politico αναφέρει πως ο Κύπριος YouTuber ευρωβουλευτής Φειδίας Παναγιώτου, μαζί με τους ευρωβουλευτές του αριστερού-λαϊκιστικού κόμματος Smer της Σλοβακίας, σχεδιάζουν να ξεκινήσουν μια νέα ομάδα. Οι συγκεκριμένοι, μαζί με εκείνους από τη Συμμαχία Sahra Wagenknecht της Γερμανίας (διάσπαση της γερμανικής αριστεράς), επισκέφθηκαν τη Μόσχα για τους εορτασμούς της Ημέρας της Νίκης που διοργάνωσε πέρυσι ο Βλαντίμιρ Πούτιν.
Ενώ αυτή τη στιγμή δεν έχουν τους 23 ευρωβουλευτές από επτά διαφορετικές χώρες που απαιτούνται για να σχηματίσουν μια ομάδα, στον ενδιάμεσο ανασχηματισμό θα μπορούσαν να το πετύχουν.
Η συγκολλητική ουσία αυτής της ετερόκλητης ομάδας θα είναι η «ειρήνη και η κοινωνική δικαιοσύνη». Βρίσκονται μάλιστα «αρκετά κοντά» στην επίτευξη του απαραίτητου αριθμού νομοθετών, δήλωσε στο Politico ένας αξιωματούχος με γνώση των διεργασιών.