Η φήμη του Πιρού-Πλαζ εξαπλώθηκε από στόμα σε στόμα και μέσα από δημοσιεύματα, προσελκύοντας επισκέπτες από όλο τον κόσμο.
- Το 1990 ξεκίνησε ένα φιλόδοξο τουριστικό σχέδιο στη Νορμανδία, το «Aquatour», αλλά οι εργασίες σταμάτησαν απότομα το 1992. Ο κατασκευαστής εξαφανίστηκε, αφήνοντας πίσω του ημιτελείς κατοικίες χωρίς βασικές υποδομές όπως νερό, ρεύμα ή αποχέτευση.
- Μετά την εγκατάλειψη, οι ημιτελείς κατοικίες λεηλατήθηκαν πλήρως, χάνοντας πόρτες, παράθυρα και κεραμίδια. Ο χώρος μετατράπηκε σε καταφύγιο για καταληψίες και για τη διοργάνωση αυτοσχέδιων πάρτι, δημιουργώντας έναν ιδιότυπο, εναλλασσόμενο οικισμό.
- Από τις αρχές του 2000, καλλιτέχνες του δρόμου μετέτρεψαν τα ερείπια σε υπαίθρια γκαλερί τέχνης. Η φήμη του ενισχύθηκε το 2014 με καλλιτεχνικά πρότζεκτ των JR και Ανιές Βαρντά, προσελκύοντας επισκέπτες από όλο τον κόσμο.
- Οι τοπικές αρχές, θεωρώντας το συγκρότημα επικίνδυνο, ανέκτησαν τον έλεγχο της γης μετά από δικαστικούς αγώνες. Ανακοίνωσαν την κατεδάφιση των κτιρίων και σχεδιάζουν τη δημιουργία ενός νέου, αξιόπιστου οικιστικού και εμπορικού συγκροτήματος.
Υπάρχουν εγκαταλελειμμένοι οικισμοί που χάνονται στον χρόνο και υπάρχουν κι εκείνοι που αποκτούν μια δεύτερη ζωή, εντελώς διαφορετική από αυτή που είχαν σχεδιαστεί να ζήσουν. Το Πιρού-Πλαζ, ένα παραθαλάσσιο συγκρότημα στη Νορμανδία της βόρειας Γαλλίας, ανήκει αναμφίβολα στη δεύτερη κατηγορία.
Αυτό που ξεκίνησε στις αρχές της δεκαετίας του 1990 ως ένα φιλόδοξο τουριστικό επενδυτικό σχέδιο κατέληξε μέσα σε λίγους μήνες σε ένα χωριό-φάντασμα. Για περισσότερα από είκοσι χρόνια οι μισοτελειωμένες κατοικίες του έμειναν έρημες, μέχρι που ανακαλύφθηκαν από καλλιτέχνες του δρόμου, φωτογράφους, κινηματογραφιστές και δημιουργούς που μετέτρεψαν τα ερειπωμένα σπίτια σε έναν απρόσμενο υπαίθριο χώρο τέχνης.
Μια επένδυση που υποσχόταν να αλλάξει τα δεδομένα
Η ιστορία του Πιρού-Πλαζ ξεκινά το 1990, όταν ένας κατασκευαστής αγόρασε από τις τοπικές αρχές μια έκταση περίπου 70 στρεμμάτων, λίγες εκατοντάδες μέτρα από την αμμώδη παραλία της περιοχής. Το σχέδιο, που έφερε την ονομασία «Aquatour», προέβλεπε τη δημιουργία ενός σύγχρονου παραθεριστικού χωριού με 75 κατοικίες, ξενοδοχειακό συγκρότημα, γήπεδα τένις και όλες τις απαραίτητες εγκαταστάσεις για την υποδοχή επισκεπτών. Για μια μικρή παραθαλάσσια κοινότητα με περίπου 1.500 μόνιμους κατοίκους, επρόκειτο για μια επένδυση που υποσχόταν να αλλάξει τα δεδομένα της τοπικής οικονομίας.
Ο επιχειρηματίας κατάφερε γρήγορα να πείσει αγοραστές να επενδύσουν στο σχέδιο και πούλησε τις περισσότερες κατοικίες πριν ακόμη αυτές κατασκευαστούν. Ωστόσο, πίσω από τις εντυπωσιακές παρουσιάσεις υπήρχε ένα σοβαρό πρόβλημα: δεν είχε προβλεφθεί ούτε η δημιουργία βασικών υποδομών, όπως δίκτυο ύδρευσης, αποχέτευσης ή ηλεκτροδότησης.
Τον Απρίλιο του 1992 είχαν ήδη ανεγερθεί περίπου 25 σπίτια όταν οι εργασίες σταμάτησαν ξαφνικά. Οι εργολάβοι έπαψαν να πληρώνονται και ο κατασκευαστής εξαφανίστηκε, έχοντας αφήσει πίσω του επενδυτές, αγοραστές και ένα εργοτάξιο που δεν ολοκληρώθηκε ποτέ. Το Πιρού-Πλαζ έμελλε να μη λειτουργήσει ούτε μία ημέρα ως παραθεριστικό χωριό.
Τα χρόνια που ακολούθησαν, τα άδεια σπίτια λεηλατήθηκαν σχεδόν ολοκληρωτικά. Πόρτες, παράθυρα, κεραμίδια, μεταλλικά στοιχεία και οτιδήποτε μπορούσε να αφαιρεθεί εξαφανίστηκε σταδιακά. Οι μισογκρεμισμένες κατοικίες μετατράπηκαν σε καταφύγιο για καταληψίες, νεαρούς που διοργάνωναν αυτοσχέδια πάρτι και περιστασιακούς επισκέπτες, δημιουργώντας έναν παράξενο εποχικό οικισμό χωρίς κατοίκους αλλά με συνεχή εναλλαγή ανθρώπων.
Η μεγάλη μεταμόρφωση ήρθε στις αρχές της δεκαετίας του 2000. Εκείνη την περίοδο καλλιτέχνες του γκράφιτι, ζωγράφοι, φωτογράφοι και σκηνοθέτες άρχισαν να ανακαλύπτουν το εγκαταλελειμμένο συγκρότημα και να χρησιμοποιούν τους τοίχους των ερειπωμένων κτιρίων ως τεράστιους καμβάδες. Εκεί όπου κάποτε υπήρχαν γυμνά τσιμεντένια κτίρια άρχισαν να εμφανίζονται πολύχρωμες τοιχογραφίες, γιγαντιαία πορτρέτα και εικαστικές παρεμβάσεις που άλλαξαν πλήρως την εικόνα του χώρου.
Σταδιακά, το Πιρού-Πλαζ απέκτησε νέα ταυτότητα. Δεν ήταν πλέον ένα αποτυχημένο επενδυτικό σχέδιο αλλά ένας ανοιχτός χώρος δημιουργίας, όπου κάθε επίσκεψη αποκάλυπτε νέα έργα και νέες καλλιτεχνικές παρεμβάσεις. Η φήμη του εξαπλώθηκε από στόμα σε στόμα και μέσα από δημοσιεύματα, προσελκύοντας επισκέπτες που ταξίδευαν στη Νορμανδία αποκλειστικά για να περιηγηθούν στο αλλόκοτο αυτό υπαίθριο μουσείο.
Το 2014 η δημοσιότητα αυξήθηκε ακόμη περισσότερο όταν κάτοικοι της περιοχής συμμετείχαν σε καλλιτεχνικά πρότζεκτ του διάσημου Γάλλου φωτογράφου και street artist JR, καθώς και της εμβληματικής σκηνοθέτριας Ανιές Βαρντά. Οι τεράστιες ασπρόμαυρες φωτογραφίες του JR τοποθετήθηκαν πάνω στις προσόψεις των εγκαταλελειμμένων κατοικιών, δημιουργώντας εικόνες που ταξίδεψαν σε όλο τον κόσμο και ενίσχυσαν ακόμη περισσότερο τη φήμη του Πιρού-Πλαζ ως ενός ξεχωριστού προορισμού για τους φίλους της σύγχρονης τέχνης και της αστικής φωτογραφίας.
Παρά την αναπάντεχη αυτή αναγέννηση, οι τοπικές αρχές δεν έπαψαν ποτέ να αντιμετωπίζουν το συγκρότημα ως μια επικίνδυνη και προβληματική έκταση. Ύστερα από πολυετείς δικαστικές διαμάχες κατάφεραν τελικά να ανακτήσουν τον έλεγχο της γης και ανακοίνωσαν ότι σχεδιάζουν την πλήρη κατεδάφιση των εγκαταστάσεων.
«Ανυπομονώ πραγματικά να δω αυτή την ασχήμια να εξαφανίζεται οριστικά», είχε δηλώσει ο αντιδήμαρχος του Πιρού, Γκαμπριέλ Λαλεμάν, ο οποίος παρακολουθεί την υπόθεση από την πρώτη στιγμή. Αντίστοιχα, η δήμαρχος Νοέλ Λεφορεστιέ εξήγησε πως προτεραιότητα είναι να αποκλειστεί η πρόσβαση στον χώρο, καθώς υπάρχουν επικίνδυνα υλικά, όπως αμίαντος, αλλά και σοβαροί κίνδυνοι ατυχημάτων. «Πρώτα θα σφραγίσουμε το χωριό, γιατί είναι επικίνδυνο. Στη συνέχεια θα προχωρήσουμε στην κατεδάφιση. Δεν θέλουμε να χάνουμε άλλο χρόνο», ανέφερε.
Οι τοπικές αρχές σχεδιάζουν να αξιοποιήσουν ξανά την έκταση, αυτή τη φορά με έναν διαφορετικό τρόπο. Η πρόθεση είναι να δημιουργηθεί ένα νέο συγκρότημα που θα περιλαμβάνει κατοικίες, εμπορικά καταστήματα και επιχειρήσεις, αλλά –όπως επισημαίνουν– με έναν αξιόπιστο επενδυτή, ώστε να μην επαναληφθεί η οικονομική καταστροφή που σημάδεψε την περιοχή στις αρχές της δεκαετίας του 1990.