Οι βουλευτικές εκλογές της 12ης Απριλίου στην Ουγγαρία δεν είναι απλώς μια ακόμη εθνική αναμέτρηση, αφού ο Βίκτορ Όρμπαν κινδυνεύει για πρώτη φορά εδώ και 15 χρόνια να χάσει την εξουσία.
Και αυτό καθιστά τις εκλογές στην Ουγγαρία τις πιο κρίσιμες τη φετινή χρονιά στην Ευρωπαϊκή Ένωση.
Ο αντίπαλος που αλλάζει τα δεδομένα είναι ο Πέτερ Μάγιαρ, πρώην σύμμαχος του Όρμπαν και νυν ηγέτης του συντηρητικού κόμματος Tisza, το οποίο προηγείται με 12 ποσοστιαίες μονάδες στις δημοσκοπήσεις. Το ερώτημα δεν είναι μόνο αν μπορεί να νικήσει τον μακροβιότερο ηγέτη κράτους μέλους της ΕΕ και φίλο του Ντόναλντ Τραμπ, αλλά τι ακριβώς θα αλλάξει, αν τα καταφέρει, όπως σημειώνει το Politico.
1. Γιατί αυτές οι εκλογές στην Ουγγαρία αφορούν ολόκληρη την Ευρώπη
Με πληθυσμό μόλις 9,6 εκατομμύρια, η Ουγγαρία έχει καταφέρει υπό τον Όρμπαν να εξελιχθεί σε έναν από τους μεγαλύτερους πονοκεφάλους των Βρυξελλών. Ο Ούγγρος πρωθυπουργός έχει μετατρέψει το δικαίωμα βέτο σε πολιτικό όπλο, μπλοκάροντας επανειλημμένα κυρώσεις κατά της Ρωσίας, χρηματοδότηση προς την Ουκρανία και κρίσιμες αποφάσεις εξωτερικής πολιτικής της ΕΕ.
Η στάση αυτή τον έχει καταστήσει τον πλησιέστερο σύμμαχο του Ρώσου προέδρου Βλαντίμιρ Πούτιν εντός της Ένωσης, αλλά και σημείο αναφοράς για ένα δίκτυο δεξιών λαϊκιστών ηγετών. Χωρίς τον Όρμπαν, πoλιτικοί όπως ο Αντρέι Μπάμπις στην Τσεχία ή ο Ρόμπερτ Φίτσο στη Σλοβακία θα εμφανίζονταν πολύ πιο απομονωμένοι στα ευρωπαϊκά συμβούλια.
«Έχω εκφράσει πάνω από 20 φορές τη λύπη μου για τη στάση του Βίκτορ Όρμπαν, ο οποίος κάθε φορά που έπρεπε να προχωρήσουμε για να βοηθήσουμε την Ουκρανία, χρησιμοποιούσε το βέτο ως εργαλείο εκβιασμού», δήλωσε χαρακτηριστικά η επικεφαλής των Ευρωπαίων Φιλελευθέρων, Βαλερί Αγιέρ.
Μια ήττα του Όρμπαν θα αφαιρούσε από το ευρωσκεπτικιστικό μπλοκ τον πιο έμπειρο και θεσμικά ισχυρό του παίκτη.
2, Ποια είναι τα βασικά πεδία σύγκρουσης του Όρμπαν με τους αντιπάλους του στην προεκλογική μάχη
Ο Πέτερ Μάγιαρ επιχειρεί να μετατρέψει τις εκλογές σε δημοψήφισμα για το «μοντέλο διακυβέρνησης Όρμπαν». Κατηγορεί τον πρωθυπουργό και το κυβερνών κόμμα Fidesz για νεποτισμό, διαφθορά και για ένα οικονομικό σύστημα που ευνοεί ολιγάρχες, στερώντας από τη χώρα πολύτιμα ευρωπαϊκά κονδύλια λόγω της σύγκρουσης με τις Βρυξέλλες.
Από την πλευρά του, ο Όρμπαν προσπαθεί να παρουσιάσει τον Μάγιαρ ως «μαριονέτα των Βρυξελών» ελεγχόμενη από το ευρωπαϊκό κατεστημένο. Στο συνέδριο του Fidesz επιτέθηκε ευθέως στο Tisza: «Αν ψηφίσετε Tisza ή DK, ψηφίζετε ενάντια στο ίδιο σας το μέλλον. Θα εκτελέσουν τις εντολές των Βρυξελλών χωρίς δεύτερη σκέψη. Μην ξεχνάτε ότι το αφεντικό του Tisza είναι ο κύριος Βέμπερ, ο μεγαλύτερος πολεμοχαρής πολιτικός της Ευρώπης», είπε, αναφερόμενος στον επικεφαλής του ΕΛΚ Μάνφρεντ Βέμπερ.
Η στρατηγική του Tisza είναι ασυνήθιστα προσεκτική: αποφεύγει να πάρει σαφείς θέσεις σε διχαστικά ζητήματα –όπως τα δικαιώματα της ΛΟΑΤΚΙ+ κοινότητας ή το μεταναστευτικό - επιδιώκοντας απόλυτη κοινοβουλευτική πλειοψηφία, που θα του επιτρέψει να αλλάξει τον εκλογικό νόμο και ενδεχομένως και το Σύνταγμα της Ουγγαρίας.
Ο υπ’ αριθμόν δύο του κόμματος του
Μάγιαρ, Ζόλταν Ταρ, προειδοποιεί:
«Θα
χρησιμοποιήσουν όλα τα βρόμικα κόλπα.
Κρατική προπαγάνδα, ψεύτικα βίντεο με
AI, σκηνοθετημένα περιστατικά, εκβιασμούς
και ένα στημένο εκλογικό σύστημα. Έχουν
πάρα πολλά να χάσουν».
3. Πώς και πότε διεξάγονται οι εκλογές – και τι δείχνουν οι δημοσκοπήσεις
Οι εκλογές θα διεξαχθούν την Κυριακή 12 Απριλίου με τους ψηφοφόρους να εκλέγουν 199 βουλευτές: 106 από μονοεδρικές περιφέρειες και 93 από εθνικές λίστες.
Σύμφωνα με το Poll of Polls του POLITICO, το Tisza του Μάγιαρ προηγείται με 49% έναντι 37% του Fidesz. Η ψαλίδα αυτή διατηρείται σχεδόν έναν χρόνο - κάτι πρωτοφανές για τον Όρμπαν.
Μικρότερα κόμματα, όπως το Δημοκρατικό Κόμμα (DK), το ακροδεξιό Mi Hazánk («Η Πατρίδα Μας») και το σατιρικό «Κόμμα του Σκύλου με τις Δύο Ουρές» (MKKP), δίνουν μάχη επιβίωσης, καθώς κινδυνεύουν να μείνουν εκτός κοινοβουλίου. Το ενδεχόμενο μιας Βουλής ελεγχόμενης αποκλειστικά από δύο δεξιά κόμματα δεν θεωρείται απίθανο.
4. Μπορούν οι εκλογές να είναι πραγματικά ελεύθερες και δίκαιες;
Η απάντηση των περισσότερων αναλυτών είναι «όχι πλήρως, αλλά ούτε και προαποφασισμένες». Το εκλογικό σύστημα έχει ανασχεδιαστεί από το 2011 προς όφελος του Fidesz του Όρμπαν.
«Δεν υπάρχει άμεση παρέμβαση στην ψηφοφορία, αλλά το συνολικό ανταγωνιστικό περιβάλλον γέρνει ξεκάθαρα υπέρ της κυβέρνησης», εξηγεί ο πολιτικός αναλυτής Μάρτον Μπένε.
Η κυβέρνηση Όρμπαν ελέγχει περίπου το 80% των ΜΜΕ, ενώ έχει πρόσβαση σε όλους τους κρατικούς πόρους. Παράλληλα τα μέλη των ουγγρικών μειονοτήτων σε γειτονικές χώρες μπορούν να ψηφίζουν με επιστολές ψήφους, σε αντίθεση με Ούγγρους που ζουν στο εξωτερικό.
«Η ανισορροπία είναι τεράστια», σημειώνει ο πολιτικός επιστήμονας Ρούντολφ Μετς. «Ωστόσο, αυτό δεν αποκλείει μια νίκη του Μάγιαρ, αν η διαδικασία παραμείνει ακέραιη».
Πόσο πραγματικά θα αλλάξει η Ουγγαρία, αν νικήσει ο Μάγιαρ;
Οι Βρυξέλλες ελπίζουν σε μια νέα σελίδα. Όμως οι αναλυτές προειδοποιούν για υπερβολικές προσδοκίες.
Ο ίδιος ο Μάγιαρ έχει ξεκαθαρίσει ότι δεν οραματίζεται μια «ευρωπαϊκή υπερ-κρατική δομή». Σε εσωτερικό επίπεδο, το Tisza υποστηρίζει τη διατήρηση του συνοριακού φράχτη, αντιτίθεται στις υποχρεωτικές ποσοστώσεις μετανάστευσης και εμφανίζεται επιφυλακτικό απέναντι στην ταχεία ένταξη της Ουκρανίας στην ΕΕ.
«Μια νίκη Μάγιαρ δεν θα σήμαινε μια ριζική στροφή 180 μοιρών», λέει ο Μετς. «Η Ουγγαρία πιθανότατα θα πάψει να είναι ο μόνιμος ταραξίας της ΕΕ, όχι επειδή αλλάζουν τα συμφέροντά της, αλλά επειδή θα τα διεκδικεί μέσω διαπραγμάτευσης και όχι συνεχών βέτο».
Το κρίσιμο στοιχείο θα είναι το εύρος της νίκης. Μια πλειοψηφία δύο τρίτων θα επέτρεπε συνταγματικές αλλαγές. «Θα άλλαζε τους κανόνες του παιχνιδιού», τονίζει ο Μετς. «Θα έδινε τη δυνατότητα αποκατάστασης του κράτους δικαίου και των θεσμικών ελέγχων».
Χωρίς αυτήν, η μετάβαση θα είναι αργή και γεμάτη εμπόδια, καθώς οι βασικοί θεσμοί παραμένουν στελεχωμένοι από πρόσωπα πιστά στον Όρμπαν.
Σε κάθε περίπτωση, οι εκλογές του Απριλίου δεν θα κρίνουν μόνο το πολιτικό μέλλον της Ουγγαρίας, αλλά και το αν η Ευρωπαϊκή Ένωση μπορεί να απαλλαγεί από τον πιο επίμονο εσωτερικό της αντίπαλο. Αν χαθεί το στοίχημα, η «ανελεύθερη δημοκρατία» του 62χρονου Όρμπαν θα έχει αποδείξει για ακόμη μία φορά την ανθεκτικότητά της.