Σε τροχιά γενικευμένης κοινωνικής αναταραχής βρίσκεται το Ιράν, καθώς χιλιάδες πολίτες κατέβηκαν στους δρόμους διαμαρτυρόμενοι για την εκρηκτική οικονομική κρίση με συνθήματα που αμφισβητούν ανοιχτά το θεοκρατικό καθεστώς.
Διαδηλώσεις καταγράφηκαν σε πολλές πόλεις του Ιράν για τέταρτη μέρα, μεταξύ άλλων στο Ισφαχάν, τη Χαμαντάν, το Μπαμπόλ, το Ντεχλοράν, το Μπαγκμαλέκ, την Πιαν, τη Γιαζντ, τη Ζαντζάν και την Κουχντάστ, με πλήθη να φωνάζουν «Θάνατος στον δικτάτορα», «Μη φοβάστε, είμαστε όλοι μαζί» και «Να φύγουν οι μουλάδες».
Σε αρκετές περιοχές ακούστηκαν φιλομοναρχικά συνθήματα υπέρ του εξόριστου πρίγκιπα Ρεζά Παχλαβί, όπως «Ζήτω ο Σάχης» και «Αυτό είναι το εθνικό σύνθημα: Ρεζά Παχλαβί».
Η κατάρρευση του εθνικού νομίσματος του Ιράν πυροδοτεί την οργή
Η οργή πυροδοτήθηκε από τη ραγδαία επιδείνωση της οικονομικής κατάστασης.
Το ιρανικό εθνικό νόμισμα, το ριάλ, έχει χάσει σχεδόν τη μισή του αξία έναντι του δολαρίου μέσα στο 2025, με τον πληθωρισμό να αγγίζει το 50%. Όταν ξεκίνησαν οι πρώτες κινητοποιήσεις εμπόρων στο Μεγάλο Παζάρι της Τεχεράνης, η ισοτιμία είχε φτάσει τα 1,42 εκατ. ριάλ ανά δολάριο, από περίπου 820.000 έναν χρόνο νωρίτερα.
Οι διαμαρτυρίες σύντομα επεκτάθηκαν από τους εμπόρους στους φοιτητές και σε ευρύτερα κοινωνικά στρώματα, φέρνοντας στο προσκήνιο βαθύτερη δυσπιστία απέναντι στην ικανότητα της ιρανικής κυβέρνησης να διαχειριστεί την κρίση.
Συγκρούσεις και πρώτος νεκρός στις δυνάμεις ασφαλείας
Η απάντηση των δυνάμεων ασφαλείας του καθεστώτος των μουλάδων υπήρξε σκληρή σε αρκετές πόλεις. Βίντεο που κυκλοφορούν στα κοινωνικά δίκτυα δείχνουν χρήση δακρυγόνων, πραγματικών πυρών και κανονιών νερού. Σε ορισμένες περιπτώσεις πολίτες στάθηκαν απέναντι στις δυνάμεις καταστολής, ενώ αλλού πλήθη παρενέβησαν για να αποτρέψουν συλλήψεις.
Την Τετάρτη το βράδυ οι αρχές ανακοίνωσαν τον θάνατο ενός 21χρονου μέλους της παραστρατιωτικής δύναμης Basij στην επαρχία Λορεστάν του Ιράν - το πρώτο θύμα από τις δυνάμεις ασφαλείας κατά τη διάρκεια των κινητοποιήσεων. Άλλα 13 μέλη της Basij και αστυνομικοί τραυματίστηκαν, γεγονός που εντείνει τους φόβους για κλιμάκωση της καταστολής.
Ιρανική κυβέρνηση: διάλογος και προειδοποιήσεις για «αποφασιστική απάντηση»
Ο πρόεδρος του Ιράν, Μασούντ Πεζεσκιαν, απηύθυνε έκκληση για ενότητα, αποδίδοντας τις ταραχές σε «οικονομικό πόλεμο» που ασκείται από τους «εχθρούς της χώρας». Μιλώντας σε επιχειρηματικό φόρουμ στην Τεχεράνη, τόνισε ότι η χώρα βρίσκεται σε «πόλεμο πλήρους κλίμακας», καλώντας τους πολίτες να παραμείνουν ενωμένοι.
Την ίδια στιγμή, κυβερνητικοί αξιωματούχοι κάνουν λόγο για μηχανισμό διαλόγου με τους διαδηλωτές, ενώ ο γενικός εισαγγελέας προειδοποίησε ότι κάθε απόπειρα «αποσταθεροποίησης» θα αντιμετωπιστεί με «νόμιμη και αποφασιστική» αντίδραση.
Διεθνής στήριξη στους διαδηλωτές και φόβοι επανάληψης του 2022
Θρησκευτικές και πολιτιστικές προσωπικότητες στο εσωτερικό της χώρας έδωσαν δημόσια φωνή στη δυσαρέσκεια, ενώ διεθνώς δυτικοί πολιτικοί εξέφρασαν ανοιχτά τη στήριξή τους στους διαδηλωτές, ζητώντας αυξημένη πίεση προς την Τεχεράνη.
Αναλυτές εκτιμούν ότι, αν και οι τελευταίες κινητοποιήσεις στο Ιράν ξεκίνησαν από οικονομικά αιτήματα, υπάρχει σοβαρό ενδεχόμενο να εξελιχθούν σε ευρύτερη πολιτική αμφισβήτηση του καθεστώτος, όπως συνέβη το 2022 μετά τον θάνατο της Μαχσά Αμινί – με απρόβλεπτες συνέπειες για τη σταθερότητα της χώρας.