Η αμερικανική Δικαιοσύνη επιστρατεύει έναν νόμο του 1994, που έχει χρησιμοποιηθεί ελάχιστες φορές, για να διευρύνει την υπόθεση κατά του ανατραπέντος προέδρου της Βενεζουέλας, Νικολάς Μαδούρο.
Για πρώτη φορά, σύμφωνα με νομικούς ειδικούς, οι ΗΠΑ διώκουν πρώην αρχηγό κράτους για φερόμενη έγκριση βασανιστηρίων στη χώρα του, μετατοπίζοντας το επίκεντρο της δίκης από τη διακίνηση ναρκωτικών στις παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων.
Ο 63χρονος Μαδούρο και η σύζυγός του, Σίλια Φλόρες, δήλωσαν αθώοι στις νέες κατηγορίες, οι οποίες αφορούν συνωμοσία για βασανιστήρια πολιτικών αντιπάλων με στόχο τη διατήρηση της εξουσίας. Το ζευγάρι συνελήφθη τον Ιανουάριο, κατά τη διάρκεια αμερικανικής στρατιωτικής επιχείρησης στο Καράκας, με εντολή του Ντόναλντ Τραμπ, και μεταφέρθηκε στη Νέα Υόρκη. Η δίκη έχει προγραμματιστεί να αρχίσει την 1η Ιουνίου 2027.
Οι φρικτές μέθοδοι βασανιστηρίων που περιγράφει το κατηγορητήριο
Όπως αναφέρει το Axios σε δημοσίευμά του στις 8 Οκτωβρίου, το νέο κατηγορητήριο περιγράφει ένα σύστημα κρατικής καταστολής, στο οποίο φέρεται να χρησιμοποιούνταν ηλεκτροσόκ, ξυλοδαρμοί, παρατεταμένη απομόνωση και εικονικός πνιγμός σε βάρος κρατουμένων.
Σύμφωνα με το αμερικανικό υπουργείο Δικαιοσύνης, οι καταγγελλόμενες πρακτικές περιλάμβαναν επίσης ασφυξία, βιασμούς, εξαναγκαστική γύμνωση, στέρηση τροφής, εγκλεισμό σε κελιά τιμωρίας και ψυχολογικά βασανιστήρια, όπως απειλές κατά της ζωής συγγενών των κρατουμένων.
Σε μία από τις περιπτώσεις που περιγράφονται, Αμερικανός πολίτης φέρεται να υπέστη επανειλημμένα χτυπήματα, ηλεκτροσόκ στα γεννητικά όργανα, εικονικό πνιγμό και αναγκαστικές ενέσεις, ενώ του στερούσαν τροφή και νερό.
Το κατηγορητήριο υποστηρίζει ότι οι πρακτικές αυτές εντάσσονταν σε ένα ευρύτερο σύστημα βίας, αυθαίρετων κρατήσεων και εκφοβισμού, με στόχο τη φίμωση της αντιπολίτευσης και την παραμονή του Μαδούρο στην εξουσία. Τρεις από τους φερόμενους ως θύματα είναι Αμερικανοί πολίτες.
Οι καταγγελίες παραμένουν ισχυρισμοί της εισαγγελίας και δεν έχουν αποδειχθεί δικαστικά.
Ένας νόμος που έχει χρησιμοποιηθεί ελάχιστες φορές
Σύμφωνα με έρευνα του Reuters στα δικαστικά αρχεία, ο Μαδούρο και η Φλόρες είναι μόλις ο έβδομος και ο όγδοος κατηγορούμενος που εντοπίστηκε να διώκεται στις ΗΠΑ βάσει του ομοσπονδιακού νόμου του 1994, ο οποίος ποινικοποιεί βασανιστήρια που διαπράττονται στο εξωτερικό.
Η νομοθεσία θεσπίστηκε για να εκπληρώσουν οι ΗΠΑ τις υποχρεώσεις τους βάσει της Σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών κατά των Βασανιστηρίων. Ως βασανιστήριο ορίζεται η πράξη που αποσκοπεί στην πρόκληση σοβαρού σωματικού ή ψυχικού πόνου σε πρόσωπο που βρίσκεται υπό κράτηση.
Τέσσερις άνθρωποι έχουν καταδικαστεί μέχρι σήμερα βάσει της συγκεκριμένης διάταξης. Ανάμεσά τους βρίσκονται μέλη παραστρατιωτικών οργανώσεων στη Λιβερία και τη Γκάμπια, πρώην επικεφαλής συριακής φυλακής επί Μπασάρ αλ Άσαντ και Αμερικανός πολίτης που είχε αναπτύξει παράνομο εργοστάσιο όπλων στο Ιράκ.
Κάθε κατηγορία βασανιστηρίων επισύρει ποινή έως 20 ετών φυλάκισης. Εάν το θύμα πεθάνει, προβλέπονται ισόβια κάθειρξη ή θανατική ποινή, ενώ οι καταδίκες σε προηγούμενες υποθέσεις έφτασαν τα 60 έως 97 χρόνια. Ο Μαδούρο και η Φλόρες δεν αντιμετωπίζουν θανατική ποινή για τη συγκεκριμένη κατηγορία, καθώς κατηγορούνται για συνωμοσία και όχι για προσωπική τέλεση βασανιστηρίων.
«Πρόκειται πραγματικά για μια υπόθεση-ορόσημο»
Ο Μισέλ Παραδίς, εταίρος της δικηγορικής εταιρείας Steptoe και πρώην εκπρόσωπος κρατουμένων στο Γκουαντάναμο, χαρακτήρισε την υπόθεση ιστορική.
«Πρόκειται πραγματικά για μια υπόθεση-ορόσημο», δήλωσε.
Ο Άρτι ΜακΚόνελ, πρώην ομοσπονδιακός εισαγγελέας με ειδίκευση σε θέματα εθνικής ασφάλειας, εκτίμησε ότι οι νέες κατηγορίες ενισχύουν τη δυνατότητα της εισαγγελίας να παρουσιάσει μια συνολική εικόνα του τρόπου με τον οποίο ο Μαδούρο φέρεται να διατηρούσε την εξουσία του.
«Η κατηγορία των βασανιστηρίων αποτελεί πραγματικά σημαντική κλιμάκωση», ανέφερε, προσθέτοντας ότι «θέτει τα βασανιστήρια και την πολιτική καταστολή στο επίκεντρο της επιχειρηματολογίας της κυβέρνησης».
Η υπεράσπιση επικαλείται ασυλία
Οι δικηγόροι της Φλόρες, Μαρκ Ντόνελι και Άντρες Σάντσες, δήλωσαν ότι η εντολέας τους είναι «εντελώς αθώα» για όλες τις κατηγορίες. Ανέφεραν ότι θα αναθεωρήσουν την προηγούμενη αίτησή τους για απόρριψη του κατηγορητηρίου, η οποία βασιζόταν στην κυριαρχική ασυλία.
Οι συνήγοροι του Μαδούρο δεν απάντησαν στα αιτήματα του Reuters για σχολιασμό.
Η εισαγγελία αναμένεται να στηριχθεί τόσο στις μαρτυρίες φερόμενων θυμάτων όσο και σε συνεργαζόμενους μάρτυρες, οι οποίοι θα μπορούσαν να περιγράψουν την υποτιθέμενη εμπλοκή του ζευγαριού στο σύστημα βασανιστηρίων. Οι καταθέσεις των Αμερικανών θυμάτων ενδέχεται να έχουν ιδιαίτερη βαρύτητα για τους ενόρκους.