Το τελευταίο διάστημα, η προετοιμασία για την «Ημέρα της Κρίσης» εξελίσσεται σε ευρύτερη κοινωνική τάση, καθώς οι φόβοι για κυβερνοεπιθέσεις, τεχνολογικές καταρρεύσεις και ενεργειακές κρίσεις οδηγούν ολοένα και περισσότερα νοικοκυριά στη δημιουργία αποθεμάτων τροφίμων, νερού και ειδών πρώτης ανάγκης.
Σύμφωνα με το Axios, η άλλοτε περιορισμένη σε μικρές κοινότητες νοοτροπία των λεγόμενων «preppers», δηλαδή όσων προετοιμάζονται για ακραία σενάρια έκτακτης ανάγκης, αποκτά πλέον ευρύτερη κοινωνική απήχηση, με τα νοικοκυριά να δημιουργούν αποθέματα τροφίμων, νερού και βασικού εξοπλισμού επιβίωσης.
Από την εξειδικευμένη κοινότητα σε ευρύτερο κοινωνικό φαινόμενο
Η προετοιμασία για την αντιμετώπιση καταστάσεων έκτακτης ανάγκης δεν περιορίζεται πλέον σε όσους πιστεύουν σε ακραία σενάρια καταστροφής. Όπως επισημαίνει ο Μάικλ Μιλς, λέκτορας στο Πανεπιστήμιο του Γκρίνουιτς, ο οποίος μελετά το συγκεκριμένο φαινόμενο, αρκετοί άνθρωποι υιοθετούν πλέον πιο ήπιες μορφές προετοιμασίας, καθώς ενισχύονται οι αμφιβολίες για τη σταθερότητα του διεθνούς περιβάλλοντος.
Η τάση αποτυπώνεται στην αγορά ειδών επιβίωσης, όπου καταγράφεται σημαντική αύξηση της ζήτησης. Σύμφωνα με τον Μπάιρον Γουόκερ, διευθύνοντα σύμβουλο και ιδρυτή της εταιρείας Survival Frog, οι πωλήσεις της επιχείρησης, η οποία διαθέτει προϊόντα όπως τρόφιμα μακράς διάρκειας και εξοπλισμό έκτακτης ανάγκης, αυξήθηκαν κατά 450% το διάστημα από τις 27 Οκτωβρίου έως τις 16 Νοεμβρίου, σε σύγκριση με τις προηγούμενες εβδομάδες.
Όπως ανέφερε στο Axios, αντίστοιχη κινητικότητα παρατηρείται και σε ανταγωνιστικές επιχειρήσεις, ενώ οι πρόσφατοι αγοραστές είναι κυρίως νέοι πελάτες που μέχρι πρότινος δεν ανήκαν στο συγκεκριμένο καταναλωτικό κοινό.
Τρόφιμα, νερό και εξοπλισμός στο επίκεντρο της ζήτησης
Τα τρόφιμα, και ιδιαίτερα τα κονσερβοποιημένα προϊόντα και τα κρέατα, βρίσκονται στην κορυφή των προτιμήσεων των καταναλωτών. Ακολουθούν τα ραδιόφωνα, οι ηλιακές γεννήτριες, οι μπαταρίες και τα φίλτρα νερού, δηλαδή προϊόντα που μπορούν να αποδειχθούν χρήσιμα σε περίπτωση διακοπής της ηλεκτροδότησης ή προβλημάτων στην τροφοδοσία βασικών αγαθών.
Η αυξημένη κινητικότητα συνδέεται με τις διαδοχικές διαταραχές σε κρίσιμα συστήματα της καθημερινότητας, από τις μεταφορές και τις επικοινωνίες μέχρι τις επιχειρήσεις, την υγειονομική περίθαλψη και την τροφοδοσία. Τα περιστατικά των τελευταίων εβδομάδων, είτε οφείλονται σε τεχνολογικές αστοχίες είτε σε κακόβουλες ενέργειες, έχουν ενισχύσει τον προβληματισμό για την ανθεκτικότητα των υποδομών.
Παρότι οι αρμόδιες αρχές διευκρινίζουν ότι τα συγκεκριμένα περιστατικά δεν συνδέονται απαραίτητα μεταξύ τους, η ανησυχία για ενδεχόμενες επιπτώσεις σε βασικές λειτουργίες της κοινωνίας εντείνεται.
«Φαίνεται πολύ πιο mainstream τώρα», σημειώνει ο Γουόκερ, προσθέτοντας ότι είναι πλέον δύσκολο να παρακολουθήσει κανείς την επικαιρότητα χωρίς να συναντήσει ειδήσεις για κυβερνοεπιθέσεις ή τεχνολογικές δυσλειτουργίες.
Η εμπειρία της πανδημίας και ο ρόλος των κοινωνικών δικτύων
Η δημιουργία αποθεμάτων τροφίμων και άλλων βασικών αγαθών δεν αποτελεί καινούργια πρακτική, ιδιαίτερα σε περιοχές που είναι επιρρεπείς σε φυσικές καταστροφές. Ωστόσο, η πανδημία της COVID-19 και οι διαταραχές στις διεθνείς εφοδιαστικές αλυσίδες υπενθύμισαν σε εκατομμύρια ανθρώπους πόσο εύκολα μπορεί να διαταραχθεί η πρόσβαση σε προϊόντα πρώτης ανάγκης.
Την ίδια στιγμή, τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης συμβάλλουν στη διάδοση της συγκεκριμένης κουλτούρας. Η Κρίσταλ, γνωστή στο διαδίκτυο ως «Βασίλισσα της Ημέρας της Κρίσης», αφιερώνει περίπου πέντε ώρες καθημερινά στην ενημέρωση και καθοδήγηση ανθρώπων που ενδιαφέρονται να προετοιμαστούν για έκτακτες συνθήκες.
Όπως δήλωσε στο Axios, η διαδικτυακή αλληλεπίδραση με το περιεχόμενό της έχει υπερδιπλασιαστεί στις πλατφόρμες όπου δραστηριοποιείται, μια εξέλιξη που χαρακτηρίζει εντυπωσιακή.
Η ίδια παρατηρεί ότι το ενδιαφέρον προέρχεται πλέον και από οικογένειες που στο παρελθόν δεν έδιναν ιδιαίτερη σημασία σε τέτοιου είδους προετοιμασίες. Τα lockdown, οι δυσλειτουργίες στις εφοδιαστικές αλυσίδες, οι ενεργειακές κρίσεις και ο πληθωρισμός έχουν, όπως εκτιμά, αλλάξει τον τρόπο με τον οποίο οι πολίτες αντιλαμβάνονται τους κινδύνους.
Οι προειδοποιήσεις για τις υποδομές και τα σενάρια διακοπών ρεύματος
Σύμφωνα με τον Μιλς, οι αλλεπάλληλες τεχνολογικές δυσλειτουργίες ενισχύουν το αίσθημα ανασφάλειας σχετικά με τη σταθερότητα των σύγχρονων κοινωνιών. Η πιθανότητα να καθηλωθούν αεροπλάνα ή να διακοπεί η λειτουργία βασικών οικιακών συσκευών εξαιτίας προβλημάτων στην ηλεκτροδότηση κάνει περισσότερους ανθρώπους να εξετάζουν το ενδεχόμενο να διατηρούν εφεδρικά αποθέματα στο σπίτι τους.
Ενδεικτική είναι και η αυξημένη ζήτηση για βασικά αγαθά σε μεγάλες αλυσίδες λιανικής, όπως η Costco, όπου, σύμφωνα με σχετικά δημοσιεύματα, προϊόντα όπως το ρύζι, τα κονσερβοποιημένα τρόφιμα και το εμφιαλωμένο νερό παρουσιάζουν σημαντική άνοδο στις πωλήσεις.
Ο Γουόκερ αποδίδει μέρος της αύξησης του ενδιαφέροντος και στις συστάσεις κυβερνήσεων του Ηνωμένου Βασιλείου και της Ευρωπαϊκής Ένωσης προς τα νοικοκυριά να διαθέτουν προμήθειες που θα επαρκούν για τουλάχιστον τρεις ημέρες.
Παράλληλα, δημοσιεύματα σχετικά με σχέδιο ετοιμότητας του Πενταγώνου, σύμφωνα με το οποίο στρατιωτικές βάσεις θα πρέπει να μπορούν να λειτουργούν για διάστημα τουλάχιστον 90 ημερών σε περίπτωση κατάρρευσης πολιτικών συστημάτων, τροφοδότησαν φήμες για ενδεχόμενο γενικευμένο μπλακάουτ στις ΗΠΑ διάρκειας τριών μηνών.
Η καθησυχαστική τοποθέτηση Βανς
Στο ζήτημα αναφέρθηκε και ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ, Τζέι Ντι Βανς, σε συνέντευξή του στη δημοσιογράφο του Fox News, Λόρα Ίνγκραχαμ. Όπως αποκάλυψε, φίλοι του τον είχαν ρωτήσει εάν θα έπρεπε να προετοιμαστούν για την κατασκευή καταφυγίου ή να συγκεντρώσουν αποθέματα τροφίμων και νερού, εξαιτίας των ανησυχιών για πιθανές διακοπές ηλεκτροδότησης και των σχετικών σχεδίων του Πενταγώνου.
Η απάντησή του ήταν αρνητική, υποστηρίζοντας ότι η κυβέρνηση δεν διαπιστώνει ενδείξεις επικείμενης κρίσης.
Η Κρίσταλ, ωστόσο, διατύπωσε διαφορετική άποψη, απαντώντας σε βίντεό της ότι οι πολίτες θα πρέπει να προετοιμάζονται για ενδεχόμενες έκτακτες καταστάσεις. Όπως διευκρινίζει, στόχος της δεν είναι η καλλιέργεια φόβου, αλλά η ενίσχυση της ατομικής και οικογενειακής ετοιμότητας.
«Ένας επιπλέον άνθρωπος που είναι προετοιμασμένος σημαίνει έναν λιγότερο άνθρωπο για τον οποίο θα πρέπει να ανησυχούμε σε περίπτωση κρίσης», σημειώνει, συνοψίζοντας τη φιλοσοφία που φαίνεται να κερδίζει έδαφος σε ολοένα μεγαλύτερα τμήματα της κοινωνίας.