Για πρώτη φορά η πλειονότητα των ευρωπαϊκών κυβερνήσεων καταλήγει, έστω και με δισταγμό, στο συμπέρασμα ότι οι ΗΠΑ, υπό την ηγεσία του Ντόναλντ Τραμπ, δεν βρίσκονται πλέον με το μέρος τους.
Παρά την αιφνίδια υπαναχώρηση του Αμερικανού προέδρου από την απειλή επιβολής δασμών και τη δήλωσή του ότι έχει επιτευχθεί το πλαίσιο για μια μελλοντική συμφωνία για τη Γροιλανδία, το κλίμα φόβου και καχυποψίας δεν υποχώρησε, επισημαίνει το Politico.
Όπως παραδέχονται Ευρωπαίοι διπλωμάτες, η σύνοδος κορυφής της ΕΕ που είναι προγραμματισμένη για σήμερα 20:00 ώρα Ελλάδας έχει πάψει να είναι απλώς μια αντίδραση στην τελευταία έκρηξη της ρητορικής Τραμπ. Αντιθέτως, εξελίσσεται σε μια βαθύτερη συζήτηση για το τέλος μιας εποχής και την ανάγκη επίτευξης των όρων μιας ουσιαστικής στρατηγικής αυτονομίας της Ευρώπης.
Καταλύτης η Γροιλανδία
Η Γροιλανδία λειτούργησε ως καταλύτης. Οι απαιτήσεις του Τραμπ για «άμεσες διαπραγματεύσεις» σχετικά με την απόκτηση του αυτόνομου νησιού της Δανίας, σε συνδυασμό με τη σκληρή γλώσσα που χρησιμοποίησε στο Νταβός, θεωρήθηκαν από πολλούς Ευρωπαίους ηγέτες ως η σταγόνα που ξεχείλισε το ποτήρι. Για έναν ολόκληρο χρόνο, αρκετές πρωτεύουσες είχαν επενδύσει στην ελπίδα ότι οι χειρότεροι φόβοι τους για τη δεύτερη θητεία Τραμπ δεν θα επιβεβαιώνονταν. Αυτή η ελπίδα, πλέον, έχει καταρρεύσει, διαπιστώνει απαισιόδοξα το δημοσίευμα.
Η αίσθηση της προδοσίας είναι ιδιαίτερα έντονη σε χώρες που παραδοσιακά διατηρούσαν τους στενότερους δεσμούς με την Ουάσιγκτον. Διπλωμάτες που σπούδασαν, εργάστηκαν ή οικοδόμησαν πολιτικά τη σταδιοδρομία τους γύρω από τη διατλαντική σχέση μιλούν ανοιχτά για το «τέλος του αμερικανικού ονείρου». Για τη Δανία, η ρήξη είναι ακόμη πιο επώδυνη, ύστερα από τις δηλώσεις του Τραμπ περί «αχαριστίας» των Δανων. Η Δανία είναι μια χώρα που στάθηκε πιστός σύμμαχος των ΗΠΑ σε δύσκολες στρατιωτικές αποστολές, πληρώνοντας ακόμα και ανθρώπινο τίμημα και σήμερα βρίσκεται στο στόχαστρο του Αμερικανού προέδρου.
Το νέο αυτό κλίμα αντικατοπτρίζεται και στη ρητορική κορυφαίων Ευρωπαίων αξιωματούχων. Ο πρώην γενικός γραμματέας του ΝΑΤΟ, Άντερς Φογκ Ράσμουσεν, δήλωσε ξεκάθαρα ότι «η στιγμή για ευγένειες έχει τελειώσει» και ότι η Ευρώπη οφείλει πλέον να αντισταθεί στον Τραμπ. Παρόμοιο μήνυμα εξέπεμψε και ο Εμανουέλ Μακρόν, προειδοποιώντας πως η ΕΕ διαθέτει «πολύ ισχυρά εργαλεία» και πρέπει να τα χρησιμοποιήσει όταν δεν γίνεται σεβαστή και όταν παραβιάζονται οι κανόνες του παιχνιδιού.
Η Ευρώπη στην εποχή Τραμπ
Στο επίκεντρο των συζητήσεων βρίσκεται το Μέσο κατά της Εξαναγκαστικής Πρακτικής (ACI) -το αποκαλούμενο «εμπορικό μπαζούκα» της ΕΕ. Δημιουργήθηκε το 2023 με στόχο να αντιμετωπιστούν πιέσεις από χώρες όπως η Κίνα. Το γεγονός ότι εξετάζεται σοβαρά η χρήση του απέναντι στις ΗΠΑ υπογραμμίζει το μέγεθος της ρήξης. Μέχρι πρόσφατα, ένα τέτοιο σενάριο θα θεωρούνταν αδιανόητο.
Η Ευρώπη συζητά πλέον ανοιχτά την «απομάκρυνση του κινδύνου» από τις ΗΠΑ, ένας όρος που μέχρι πρότινος χρησιμοποιούνταν αποκλειστικά για τις σχέσεις με το Πεκίνο. Η εμπιστοσύνη, όπως παραδέχονται διπλωμάτες, έχει χαθεί.
Η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν το έθεσε με σαφήνεια στο Νταβός: «Ο κόσμος έχει αλλάξει μόνιμα. Πρέπει να αλλάξουμε μαζί του». Αυτή η φράση συνοψίζει το νέο ευρωπαϊκό δόγμα. Οι συγκρίσεις ορισμένων διπλωματών με την προπολεμική περίοδο και το Μόναχο του 1938 δείχνουν πόσο δραματικά αντιλαμβάνονται τη συγκυρία. Για πολλούς, η πολιτική κατευνασμού ανήκει οριστικά στο παρελθόν.