Ο Βλαντίμιρ Πούτιν δεν μπορεί πλέον να διεκδικήσει πραγματική «νίκη» στην Ουκρανία, ανεξάρτητα από το πώς θα τελειώσει ο πόλεμος, εκτιμά ο Ρώσος δημοσιογράφος και βραβευμένος με Νόμπελ Ειρήνης Ντμίτρι Μουράτοφ.
- Ο Ντμίτρι Μουράτοφ εκτιμά πως ο Πούτιν δεν μπορεί να πετύχει πραγματική νίκη στην Ουκρανία, καθώς το ανθρώπινο κόστος, με πάνω από ένα εκατομμύριο θύματα μεταξύ δύο σλαβικών εθνών, καθιστά κάθε τελική έκβαση καταστροφή.
- Η συζήτηση για χρήση πυρηνικών όπλων εντείνεται στα κρατικά μέσα της Ρωσίας, προκαλώντας ανησυχία. Ο Μουράτοφ τονίζει πως κανείς δεν γνωρίζει τις πραγματικές προθέσεις του Βλαντίμιρ Πούτιν, χαρακτηρίζοντας τους πολιτικούς αναλυτές «τσαρλατάνους».
- Ο Βλαντίμιρ Πούτιν κυβερνά τη χώρα μέσω του φόβου, με την πανίσχυρη υπηρεσία ασφαλείας FSB να ενισχύει τον έλεγχό του. Η καταστολή μετά την εισβολή έχει οδηγήσει στη φυλάκιση τουλάχιστον 1.500 πολιτικών κρατουμένων.
- Ο Μουράτοφ ασκεί κριτική στη Δύση για υποκρισία, καθώς Ευρωπαίοι ηγέτες υπέγραφαν εμπορικές συμφωνίες ενώ μιλούσαν για αξίες. Διακρίνει, ωστόσο, ελπίδα στα ψιθυριστά μηνύματα στήριξης από απλούς πολίτες στη Μόσχα.
Ο συνιδρυτής και πρώην αρχισυντάκτης της ανεξάρτητης Novaya Gazeta, σε συνέντευξή του στο BBC, περιγράφει μια Ρωσία όπου η καταστολή απέναντι στους επικριτές του Κρεμλίνου έχει ενταθεί δραματικά μετά την εισβολή στην Ουκρανία, ενώ προειδοποιεί ότι η συνέχιση της σύγκρουσης εγκυμονεί ακόμη και τον κίνδυνο πυρηνικής κλιμάκωσης.
Στο γραφείο της Novaya Gazeta στη Μόσχα, όπου κάποτε υπήρχε ένας από τους σημαντικότερους ανεξάρτητους δημοσιογραφικούς οργανισμούς της χώρας, σήμερα επικρατεί σιωπή. «Δεν υπάρχει πια εφημερίδα», λέει χαρακτηριστικά ο νομπελίστας Μουράτοφ.
Η εφημερίδα, την οποία συνίδρυσε πριν από περισσότερες από τρεις δεκαετίες, έγινε σύμβολο της ανεξάρτητης δημοσιογραφίας στη Ρωσία, καταγράφοντας παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων, διαφθορά και εγκλήματα του ρωσικού κράτους.
Το 2021 ο Μουράτοφ τιμήθηκε με το Νόμπελ Ειρήνης για τις προσπάθειές του να υπερασπιστεί την ελευθερία της έκφρασης. Η διάκριση, όμως, δεν στάθηκε αρκετή για να προστατεύσει την εφημερίδα.
Οι ρωσικές Αρχές ανακάλεσαν την άδεια λειτουργίας της, ενώ η ιστοσελίδα της έχει μπλοκαριστεί στο εσωτερικό της χώρας.
«Μπορείς να καταστρέψεις την Ουκρανία, αλλά δεν μπορείς να την κατακτήσεις»
Ο Μουράτοφ απορρίπτει κατηγορηματικά την ιδέα ότι ο Πούτιν μπορεί να βγει νικητής από τον πόλεμο. «Δεν θα υπάρξει ποτέ "νίκη". Γιατί αυτό που συμβαίνει εδώ και σχεδόν πέντε χρόνια, όπως κι αν τελειώσει, δεν μπορεί πλέον να θεωρηθεί νίκη», δηλώνει.
Και εξηγεί ότι το ανθρώπινο κόστος είναι τέτοιο, ώστε οποιαδήποτε τελική έκβαση δεν μπορεί να μετατρέψει την καταστροφή σε θρίαμβο. «Δεν μπορεί να είναι νίκη όταν δύο σλαβικά έθνη έχουν κάνει κομμάτια ένα εκατομμύριο ανθρώπους. Ή περισσότερους από ένα εκατομμύριο», σημειώνει.
Κατά τον Ρώσο δημοσιογράφο, το πραγματικό διακύβευμα πλέον είναι αν η Ρωσία θα συνεχίσει να καταστρέφει την Ουκρανία χωρίς να μπορεί να την υποτάξει. «Μπορείς να την καταστρέψεις, αλλά δεν μπορείς να την κατακτήσεις», λέει, προσθέτοντας ότι η καταστροφή θα μπορούσε να οδηγήσει σε συνεχή κλιμάκωση «μέχρι και τη χρήση πυρηνικού όπλου».
«Κανείς δεν ξέρει τι σκέφτεται ο Πούτιν»
Ο Μουράτοφ εμφανίζεται ιδιαίτερα επιφυλακτικός απέναντι σε όσους υποστηρίζουν ότι γνωρίζουν τις προθέσεις του Ρώσου προέδρου. «Όλοι αυτοί οι πολιτικοί αναλυτές που λένε "ο Πούτιν σκέφτεται αυτό" ή "ο Πούτιν φοβάται εκείνο" είναι τσαρλατάνοι. Είναι σαν την αστρολογία. Κανείς δεν ξέρει τι συμβαίνει μέσα στο κεφάλι του Βλαντίμιρ Πούτιν. Ούτε εγώ», αναφέρει.
Ωστόσο, ως δημοσιογράφος παρακολουθεί τη δημόσια συζήτηση στη Ρωσία και υποστηρίζει ότι από την αρχή του έτους η χρήση πυρηνικών όπλων έχει αναφερθεί περισσότερες από 500 φορές.
«Όταν τα λένε τρελοί, δεν δίνω σημασία. Αλλά το έχω ακούσει να συζητείται στην κρατική τηλεόραση», λέει, προσθέτοντας ότι το θέμα τέθηκε ακόμη και στο Διεθνές Οικονομικό Φόρουμ της Αγίας Πετρούπολης, όπου η χρήση πυρηνικών όπλων παρουσιάστηκε από ομιλητή ως κάτι θετικό.
«Τη χώρα την κυβερνά ο Πούτιν -Τον φοβούνται»
Παρά τις ενδείξεις για υποχώρηση της δημοτικότητας του Ρώσου προέδρου σε ορισμένες δημοσκοπήσεις, ο Μουράτοφ δεν θεωρεί ότι ο Πούτιν έχει χάσει τον έλεγχο. «Δεν πιστεύω όλες αυτές τις συζητήσεις περί διάσπασης της ελίτ και μυστικών συνωμοσιών. Τη χώρα κυβερνά ο Βλαντίμιρ Πούτιν. Τον φοβούνται», δηλώνει.
Κατά τον ίδιο, ο φόβος αυτός ενισχύεται από την πανίσχυρη FSB, την υπηρεσία ασφαλείας που αποτελεί έναν από τους βασικούς πυλώνες του συστήματος εξουσίας του Κρεμλίνου.
Ο δημοσιογράφος υποστηρίζει ακόμη ότι η Ρωσία έχει γνωρίσει μετά την εισβολή ένα κύμα καταστολής που ξεπερνά, σε αριθμό πολιτικών κρατουμένων, ακόμη και ορισμένες περιόδους της σοβιετικής εποχής.
Εκτιμά ότι τουλάχιστον 1.500 άνθρωποι βρίσκονται σήμερα στη φυλακή επειδή εξέφρασαν την αντίθεσή τους στην πολιτική της κυβέρνησης.
Ο ίδιος έχει χαρακτηριστεί «ξένος πράκτορας» από τις ρωσικές Αρχές, ένας χαρακτηρισμός που συνοδεύεται από περιορισμούς και έχει ως στόχο, όπως υποστηρίζει, να στιγματίσει όσους θεωρούνται αντίπαλοι του Κρεμλίνου.
Στη συνέντευξή του, ο Μουράτοφ προτιμά, πάντως, να μιλήσει περισσότερο για τους ανθρώπους που βρίσκονται στη φυλακή παρά για τις δικές του δυσκολίες.
Δείχνει φωτογραφίες δημοσιογράφων και αντιφρονούντων που έχουν καταδικαστεί, καθώς και του πιανίστα Πάβελ Κουσνίρ, ο οποίος συνελήφθη μετά τη δημοσίευση αντιπολεμικών βίντεο και πέθανε σε κέντρο προσωρινής κράτησης κατά τη διάρκεια απεργίας πείνας. Ήταν μόλις 39 ετών.
«Αυτό που με ανησυχεί περισσότερο αυτή τη στιγμή είναι ότι κανείς στον κόσμο δεν ενδιαφέρεται για τους πολιτικούς κρατούμενους που ήταν οι πρώτοι που μίλησαν εναντίον της αρπαγής γης στη γειτονική μας χώρα», λέει.
Η Novaya Gazeta, η Δύση και τα «ψιθυριστά» μηνύματα στη Μόσχα
Ο Μουράτοφ δεν χαρίζει κριτική ούτε στη Δύση, υποστηρίζοντας ότι ο Πούτιν γνωρίζει πολύ καλά τις αντιφάσεις των ευρωπαϊκών κυβερνήσεων.
Όπως επισημαίνει, επί χρόνια Ευρωπαίοι ηγέτες μιλούσαν στη Μόσχα για ανθρώπινα δικαιώματα και ευρωπαϊκές αξίες, την ώρα που υπέγραφαν συμφωνίες με τη Ρωσία για πετρέλαιο, φυσικό αέριο, διαμάντια και άλλα προϊόντα. «Όταν του μιλούν για ευρωπαϊκές αξίες, πραγματικά γελά. Γνωρίζει την πραγματική αξία εκείνων που του κήρυτταν αυτές τις αξίες», υποστηρίζει.
Παρά το ασφυκτικό κλίμα, ο πρώην αρχισυντάκτης της Novaya Gazeta διακρίνει ακόμη μικρές εστίες ελπίδας.
«Ζούμε σε μια εποχή που μένεις σιωπηλός», λέει.
Όταν όμως ο ίδιος και οι συνεργάτες του κυκλοφορούν στους δρόμους της Μόσχας, άνθρωποι τους πλησιάζουν για να τους εκφράσουν την ευγνωμοσύνη τους.
«Τα λόγια λέγονται ψιθυριστά. Αλλά αυτό που σκέφτονται οι άνθρωποι είναι πολύ σημαντικό», καταλήγει.
Για τον Μουράτοφ, αυτή η σιωπηλή στήριξη είναι ίσως το τελευταίο σημάδι ότι, παρά την καταστολή και τον φόβο, η ανεξάρτητη φωνή στη Ρωσία δεν έχει εξαφανιστεί.