Ένα νέο διαστημικό τηλεσκόπιο ετοιμάζεται να ανοίξει ένα διαφορετικό «παράθυρο» στο Σύμπαν, με τη NASA να στρέφει το βλέμμα της σε μερικά από τα μεγαλύτερα αναπάντητα ερωτήματα της σύγχρονης κοσμολογίας.
- Το τηλεσκόπιο Roman, διάδοχος του Hubble, σχεδιάστηκε για να παρατηρεί πανοραμικά και με πρωτοφανή ταχύτητα τεράστιες περιοχές του ουρανού, δημιουργώντας έναν νέο, ευρύ «χάρτη» του Σύμπαντος σε σχέση με τα προηγούμενα διαστημικά παρατηρητήρια.
- Η βασική του αποστολή θα μελετήσει πάνω από δύο δισεκατομμύρια γαλαξίες για να ρίξει φως στη σκοτεινή ενέργεια, τη μυστηριώδη δύναμη που θεωρείται υπεύθυνη για την επιταχυνόμενη διαστολή του Σύμπαντος μετά τη Μεγάλη Έκρηξη.
- Παράλληλα, το Roman θα διεξαγάγει μια από τις πιο εκτεταμένες αναζητήσεις για εξωπλανήτες, με στόχο τον εντοπισμό χιλιάδων νέων κόσμων και τη δημιουργία μιας λεπτομερούς στατιστικής εικόνας για πλανητικά συστήματα σαν το δικό μας.
- Μετά την εκτόξευσή του, το τηλεσκόπιο θα ταξιδέψει στο σημείο Lagrange 2, περίπου 1,6 εκατ. χιλιόμετρα από τη Γη. Η αποστολή του έχει σχεδιαστεί για τουλάχιστον πέντε χρόνια, με πιθανή επέκταση για άλλα πέντε.
Το Nancy Grace Roman Space Telescope, κόστους περίπου 4 δισ. δολαρίων, αναμένεται να εκτοξευθεί την Κυριακή από το Διαστημικό Κέντρο Κένεντι στη Φλόριντα, με πύραυλο Falcon Heavy της SpaceX.
Το τηλεσκόπιο Roman σχεδιάστηκε ως ο διάδοχος μιας σειράς εμβληματικών διαστημικών παρατηρητηρίων, όπως το Hubble και το James Webb, τα οποία συνεχίζουν να λειτουργούν. Η μεγάλη του διαφορά είναι ότι θα μπορεί να παρατηρεί τεράστιες περιοχές του ουρανού με πολύ μεγαλύτερη ταχύτητα, δημιουργώντας έναν πανοραμικό «χάρτη» του Σύμπαντος.
Φως στο μυστήριο της σκοτεινής ενέργειας
Η βασική έρευνα του τηλεσκοπίου Roman αναμένεται να διαρκέσει περισσότερο από έναν χρόνο και να περιλαμβάνει πάνω από δύο δισεκατομμύρια γαλαξίες. Οι επιστήμονες θα μελετήσουν τον τρόπο με τον οποίο σχηματίστηκαν και εξελίχθηκαν οι γαλαξίες και τα σμήνη τους, αλλά και πώς μεταβλήθηκε η διαστολή του Σύμπαντος.
Το μεγάλο ζητούμενο είναι η σκοτεινή ενέργεια, η μυστηριώδης μορφή ενέργειας που θεωρείται ότι ευθύνεται για την επιταχυνόμενη διαστολή του Σύμπαντος.
Μετά τη Μεγάλη Έκρηξη, πριν από περίπου 13,8 δισεκατομμύρια χρόνια, το Σύμπαν άρχισε να διαστέλλεται. Το 1998 οι επιστήμονες διαπίστωσαν ότι η διαστολή αυτή όχι μόνο συνεχίζεται, αλλά επιταχύνεται.
Σήμερα εκτιμάται ότι η συνηθισμένη ύλη —άστρα, πλανήτες, αέρια και σκόνη— αποτελεί μόλις περίπου 5% του Σύμπαντος, ενώ η σκοτεινή ύλη αντιστοιχεί σε περίπου 27% και η σκοτεινή ενέργεια σε περίπου 68%.
Το Roman θα εξετάσει εάν η σκοτεινή ενέργεια παραμένει σταθερή ή μεταβάλλεται με την πάροδο του χρόνου. Παράλληλα, οι παρατηρήσεις του θα μπορούσαν να δείξουν εάν η θεωρία της βαρύτητας του Αϊνστάιν εξακολουθεί να περιγράφει σωστά το Σύμπαν στις μεγαλύτερες δυνατές κλίμακες.
Χιλιάδες νέοι εξωπλανήτες – Το βλέμμα και στη ζωή πέρα από τη Γη
Το τηλεσκόπιο δεν θα περιοριστεί όμως στα κοσμολογικά μυστήρια.
Το Roman αναμένεται να πραγματοποιήσει μία από τις πιο εκτεταμένες αναζητήσεις εξωπλανητών, δηλαδή πλανητών που βρίσκονται έξω από το Ηλιακό μας Σύστημα. Μέχρι σήμερα έχουν ανακαλυφθεί περισσότερους από 6.350 εξωπλανήτες, ενώ το νέο τηλεσκόπιο εκτιμάται ότι μπορεί να εντοπίσει χιλιάδες ακόμη.
Στόχος είναι, μεταξύ άλλων, να δημιουργηθεί για πρώτη φορά μια λεπτομερής στατιστική εικόνα των πλανητικών συστημάτων που μοιάζουν με το δικό μας.
Το Roman θα δοκιμάσει επίσης νέες τεχνολογίες που θα μπορούσαν να επιτρέψουν την άμεση απεικόνιση ορισμένων σχετικά κοντινών εξωπλανητών, ενισχύοντας την προσπάθεια των επιστημόνων να απαντήσουν σε ένα από τα πιο συναρπαστικά ερωτήματα: εάν υπάρχει ζωή και πέρα από τη Γη.
Μετά την εκτόξευσή του, το Roman θα κατευθυνθεί προς το σημείο Lagrange 2, περίπου 1,6 εκατομμύρια χιλιόμετρα από τη Γη. Εκεί βρίσκεται και το James Webb.
Η αποστολή του έχει σχεδιαστεί για τουλάχιστον πέντε χρόνια, ενώ η NASA εκτιμά ότι τα καύσιμά του ενδέχεται να επαρκούν για ακόμη πέντε. Το τηλεσκόπιο πήρε το όνομά του από τη Nancy Grace Roman, την πρώτη επικεφαλής αστρονόμο της NASA, η οποία πέθανε το 2018 σε ηλικία 93 ετών.