Ως μια χώρα που βρίσκεται στο χείλος μιας ιστορικής καμπής περιγράφει ο Μπερνάρ-Ανρί Λεβί το Ιράν σε άρθρο του στο περιοδικό Tablet.
O Γάλλος φιλόσοφος υποστηρίζει ότι όσα διαδραματίζονται στο Ιράν δεν συνιστούν άλλη μία εξέγερση, αλλά μια αυθεντική επανάσταση: μια ρήξη χωρίς επιστροφή, όπου οι Ιρανοί δεν ζητούν μεταρρυθμίσεις ή διαπραγματεύσεις, αλλά την πλήρη ανατροπή του θεοκρατικού καθεστώτος των μουλάδων.
Ο Λεβί υπερασπίζεται τη δυναμική μιας επανάστασης χωρίς αναγνωρισμένο ηγέτη, απορρίπτοντας τις επικρίσεις όσων θεωρούν ότι η απουσία κεντρικού προσώπου ή οργανωμένης ηγεσίας ακυρώνει τον επαναστατικό χαρακτήρα του κινήματος. Υπενθυμίζει ότι η Ιστορία γεννά τους ηγέτες μέσα από τις ίδιες τις επαναστάσεις και όχι το αντίστροφο.
Και αναφερόμενος στον Ντόναλντ Τραμπ - παρότι τον χαρακτηρίζει κυνικό, αυταρχικό και ηθικά ανεπαρκή - ο Λεβί υποστηρίζει ότι η Ιστορία έχει δείξει πως ακόμη και τέτοια πρόσωπα μπορούν, άθελά τους, να λειτουργήσουν ως όργανα μεγάλων ιστορικών αλλαγών. Αν μια ενέργεια του Τραμπ επιτάχυνε την πτώση του ιρανικού καθεστώτος, ο ίδιος δεν θα «εξαγνιζόταν» ηθικά – αλλά το αποτέλεσμα θα μπορούσε να είναι ιστορικά δίκαιο, όσο ειρωνικά κι αν επιτεύχθηκε, σημειώνει.
Το άρθρο του Μπερνάρ Ανρί Λεβί στο Tablet
«Τρέμω καθώς γράφω αυτές τις γραμμές. Διότι το Ιράν -το γενναίο, το ηρωικό Ιράν - τρέμει στο χείλος ενός φρικτού λουτρού αίματος. Και δεν έχω καμία αμφιβολία ότι το φασιστικό καθεστώς των μουλάδων θα πάρει, αν μπορέσει, μια τρομερή εκδίκηση από τους αμάχους που το αμφισβητούν.
Όμως η πραγματικότητα είναι ξεκάθαρη.
Αυτό που συμβαίνει τις τελευταίες οκτώ ημέρες στις πόλεις της αρχαίας Περσίας δεν είναι εξέγερση. Είναι επανάσταση. Ποια η διαφορά; Απειροελάχιστη, αλλά συνάμα και τεράστια. Μια εξέγερση - και οι Ιρανοί έχουν γνωρίσει τουλάχιστον πέντε την τελευταία 15ετία - ζητά μεταρρυθμίσεις, ανακούφιση της δυστυχίας, διαπραγμάτευση. Μια επανάσταση δεν περιμένει τίποτα από αυτά και δεν συμβιβάζεται σε καμία περίπτωση με το μισητό καθεστώς πραγμάτων· δεν επιδιώκει τη διόρθωση του καθεστώτος, αλλά την αντικατάστασή του.
(Aλέξις ντε ) Τοκβίλ: Μια επανάσταση αρχίζει όταν οι άνθρωποι παύουν να φαντάζονται το μέλλον ως μια παραμόρφωση του παρελθόντος.
Χάνα Άρεντ: Μια εξέγερση αμφισβητεί την εξουσία· μια επανάσταση απορρίπτει την ίδια της την αρχή και τα θεμέλιά της.
Τέτοια γεγονότα είναι σπάνια στην ανθρώπινη Ιστορία. Όμως εδώ ακριβώς βρίσκονται σήμερα οι Ιρανοί. Όταν φωνάζουν “Θάνατος στον Χαμενεΐ”, έχουν διαβεί αυτό το κατώφλι και έχουν εισέλθει σε αυτή τη νέα εποχή ελπίδας και τραγωδίας μαζί.
Βεβαίως, η εξέγερση μπορεί ακόμη να συντριβεί. Βεβαίως, μιλάμε για χιλιάδες γυναίκες και άνδρες που εκτελούνται μέσα στη μυστικότητα της ηλεκτρονικής νύχτας που έχει πέσει πάνω στη χώρα. Και, βεβαίως, γνωρίζουμε επαναστάσεις που πνίγηκαν στο αίμα.
Όμως ό,τι έγινε, έγινε. Οι Ιρανές και οι Ιρανοί που φώναξαν με όλη τους τη δύναμη ότι θέλουν να ζήσουν, αλλά είναι έτοιμοι να πεθάνουν γι’ αυτό, δεν θα γυρίσουν πίσω. Δεν θα δεχτούν πια τις προσφορές διαπραγμάτευσης των στριμωγμένων αγιατολάχ.
Όσοι δεν το καταλαβαίνουν αυτό είναι γελοίοι. Και σε όσους τολμούν ακόμη να υποβαθμίζουν αυτή την πυρκαγιά σε κάποιο δήθεν αμερικανοσιωνιστικό σχέδιο – ντροπή τους. Βρίσκονται ήδη και για πάντα στους σκουπιδοτενεκέδες της Ιστορίας.
Στενόμυαλα, μικρόψυχα πνεύματα, εμμονικά με την τάξη στα πάντα, πνίγονται: "Πώς μπορεί αυτό να είναι επανάσταση; Μια επανάσταση χρειάζεται ηγέτη· θέλει ένα μόνο κεφάλι· κι εδώ δεν βλέπουμε κανένα, εκτός από εκείνον τον εξόριστο, εκείνο το φάντασμα των Παχλαβί…"
Ω, ανόητοι! Ω, αδαείς! Και η Ιστορία, δόξα τω Θεώ, έχει πολύ περισσότερη φαντασία από εσάς!
Πρώτα απ’ όλα, γιατί όχι ο Παχλαβί; Τι γνωρίζουν γι’ αυτόν πέρα από το ότι είναι γιος του πατέρα του; Και τι γνωρίζουν για τη μυστηριώδη αλχημεία που γεννιέται ανάμεσα σε έναν λαό και έναν άνθρωπο - οποιονδήποτε άνθρωπο - όταν εκείνος βρίσκει τις σωστές λέξεις τη σωστή στιγμή και τις έντιμες χειρονομίες σε μια εποχή όπου η ίδια η τιμή απουσιάζει;
Αλλά πάνω απ’ όλα, δεν έχει σημασία. Η Ιστορία δεν περιμένει τα γεγονότα να παρουσιαστούν με κατάλογο προσώπων, οργανόγραμμα και εγκεκριμένους εκπροσώπους.
Και αν οι επαναστάσεις, εξ ορισμού, δεν έχουν νόμους, υπάρχει ωστόσο αυτός ο κανόνας: οι επαναστάσεις επιλέγουν τα πρόσωπά τους καθώς προχωρούν· οι επαναστάσεις είναι που δημιουργούν τους ανθρώπους που τις ενσαρκώνουν, όχι οι ήδη κατονομασμένοι άνθρωποι που ηγούνται των επαναστάσεων.
Ουδείς γνώριζε τον Νταντόν ή τον Ροβεσπιέρο την παραμονή του 1789. Ουδείς γνώριζε τον Λένιν όταν επιβιβαζόταν στο σφραγισμένο τρένο στη Ζυρίχη για την Πετρούπολη. Και την παραμονή της «Αλληλεγγύης», ο Λεχ Βαλέσα ήταν απλώς ένας ακόμη εργάτης στο Γκντανσκ, που μιλούσε άσχημα και προσευχόταν πολύ, και του οποίου το μεγαλύτερο κατόρθωμα ήταν ότι σκαρφάλωσε έναν τοίχο για να μπει σε ένα ναυπηγείο που απεργούσε.
Ηρεμήστε, καλοπροαίρετες ψυχές που απαιτείτε έναν άνδρα! Αυτός ο άνθρωπος θα έρθει. Και μπορεί κάλλιστα να είναι γυναίκα.
Και τώρα ο Τραμπ… αχ, ο Τραμπ! Πώς, ρωτούν οι ίδιοι άνθρωποι, τολμούν οι Ιρανοί επαναστάτες να ζητούν βοήθεια από έναν αχρείο, έναν φασίστα, έναν πιστοποιημένο αντεπαναστάτη όπως ο Τραμπ; Ναι, κυρίες και κύριοι, εσείς που δεν σταματάτε να δίνετε μαθήματα - εδώ ακριβώς η άγνοιά σας γίνεται χυδαία.
Διότι ουδείς γνωρίζει αν ο Τραμπ θα ανταποκριθεί σε αυτή την απελπισμένη έκκληση. Είναι απολύτως πιθανό ότι, αν χτυπήσει, θα το κάνει «α λα Βενεζουέλα» - ανοίγοντας τον δρόμο σε «μια υπέροχη συμφωνία με έναν τρομερό τύπο», διασωθέντα την τελευταία στιγμή από τα ερείπια του παλιού καθεστώτος.
Όμως γνωρίζουμε από τον Μακιαβέλι ότι ένας άνθρωπος χωρίς αρετή μπορεί, εν αγνοία του, να επιτελέσει μια ενάρετη πράξη.
Γνωρίζουμε από τον Χέγκελ ότι οι μεγάλες καμπές της Ιστορίας επιτελούνται συχνά, σαν από τέχνασμα, από ανθρώπους που δεν έχουν ιδέα τι κάνουν - και ακόμη λιγότερο τι απελευθερώνουν.
Από κάποιον Ρωμαίο αυτοκράτορα που έφερε, χωρίς να το επιδιώκει πραγματικά, τη δισχιλιετή κυριαρχία του Χριστιανισμού, έως τον Ναπολέοντα Βοναπάρτη, εκείνον τον τύραννο που εξήγαγε με τον πόλεμο το πνεύμα του 1789 – πόσοι ανάξιοι άνθρωποι δεν έκαναν, παρ’ όλα αυτά, εφικτό κάτι μεγάλο!
Αν ο Τραμπ, από ιδιοτροπία, ναρκισσισμό ή υπολογισμό, αποφάσιζε να πλήξει το ιρανικό καθεστώς - και αν, πλήττοντάς το, επιτάχυνε την κατάρρευσή του - δεν θα εξαγνιζόταν από τίποτα.
Αλλά η Ιστορία θα έπρεπε να ιδωθεί όπως είναι: ειρωνική, άδικη στα μέσα της, αλλά δίκαιη στα αποτελέσματά της - και θα έλεγε κανείς για την πράξη ότι ήταν μεγάλη, ακόμη κι αν ο άνθρωπος δεν ήταν».