Με μια ομιλία που έδωσε έμφαση στη στρατηγική αυτονομία, την ανθεκτικότητα και τις κοινές αξίες Ευρώπης και Καναδά, ο Μαρκ Κάρνεϊ απευθύνθηκε στην Ευρωβουλή λίγες ώρες μετά την πρόταση της Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν για τη δημιουργία μιας νέας, ιδιαίτερα στενής σχέσης μεταξύ Βρυξελλών και Οτάβας.
- Ο Μαρκ Κάρνεϊ έθεσε ως επίκεντρο της ομιλίας του τη σύγχρονη κυριαρχία, υποστηρίζοντας ότι πλέον περιλαμβάνει την ασφαλή πρόσβαση σε τεχνολογία, ημιαγωγούς και κρίσιμα ορυκτά, πέραν της άμυνας και της ενέργειας, τονίζοντας την ανάγκη για συλλογική δράση.
- Παρουσιάστηκαν συγκεκριμένοι τομείς εμβάθυνσης της συνεργασίας, όπως τα κρίσιμα ορυκτά, το LNG, η τεχνητή νοημοσύνη και οι χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες, όπου τα πλεονεκτήματα Καναδά και Ευρώπης λειτουργούν συμπληρωματικά για την κάλυψη αδυναμιών.
- Διευκρινίστηκε πως η στενότερη σχέση δεν αποσκοπεί στη δημιουργία ενός τρίτου γεωπολιτικού μπλοκ, αλλά στην ενίσχυση της ανθεκτικότητας έναντι όσων απειλούν τις ανοιχτές αγορές και το κράτος δικαίου, απαντώντας εμμέσως στις αντιδράσεις των ΗΠΑ.
- Το σχέδιο επεκτείνεται με προτάσεις για συμμετοχή του Καναδά στα προγράμματα Erasmus+ και Horizon, ενώ με τη μεταφορά του «δάσους» περιγράφηκε η συλλογική ισχύς που διασφαλίζει την ελευθερία απέναντι σε παγκόσμιες προκλήσεις.
«Η Ευρώπη και ο Καναδάς είναι ισχυρότεροι μαζί», ήταν το κεντρικό μήνυμα του Κάρνεϊ, ο οποίος παρουσίασε μια ευρύτερη αρχιτεκτονική συνεργασίας, που ξεπερνά το επίπεδο μιας εμπορικής συμφωνίας και αγγίζει την άμυνα, την ενέργεια, την τεχνολογία, τα κρίσιμα ορυκτά, τις χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες και τις ανταλλαγές πολιτών και φοιτητών.
Η παρουσία του Κάρνεϊ στο Στρασβούργο αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα καθώς η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής είχε προτείνει μία ημέρα νωρίτερα να ανοίξει ο δρόμος ώστε ο Καναδάς να γίνει το πρώτο «συνδεδεμένο μέλος» της ΕΕ. Το καθεστώς αυτό δεν αποτελεί σήμερα υφιστάμενη μορφή πλήρους συμμετοχής στην Ένωση και οι λεπτομέρειές του θα πρέπει να συμφωνηθούν.
Την ίδια ώρα, ο Ντόναλντ Τραμπ αντέδρασε στην πρόταση, χαρακτηρίζοντάς την «γελοία» και προειδοποιώντας ότι, εάν θεωρήσει πως πρόκειται για εχθρική κίνηση, οι ΗΠΑ θα μπορούσαν να επιβάλουν «πολύ σοβαρούς» δασμούς στην Ευρώπη ή να περιορίσουν το εμπόριο με τον ευρωπαϊκό συνασπισμό.
Κάρνεϊ: «Αυτό αφορά την κυριαρχία μας»
Στο επίκεντρο της ομιλίας του Κάρνεϊ βρέθηκε η έννοια της κυριαρχίας.
Όπως υποστήριξε, στον σημερινό κόσμο η κυριαρχία δεν αφορά μόνο την ικανότητα μιας χώρας να τρέφει, να τροφοδοτεί ενεργειακά και να υπερασπίζεται τον πληθυσμό της.
Περιλαμβάνει πλέον την ασφαλή πρόσβαση σε τεχνητή νοημοσύνη, ημιαγωγούς, κρίσιμα ορυκτά, συστήματα πληρωμών, τεχνολογίες καθαρής ενέργειας, εμβόλια και διαστημικές επικοινωνίες.
«Αυτό αφορά την κυριαρχία, την ικανότητά μας να ζούμε όπως επιθυμούμε. Αφορά τις ελευθερίες για τις οποίες πρέπει να αγωνιζόμαστε κάθε μέρα», τόνισε ο Κάρνεϊ.
Ο Καναδός πρωθυπουργός υποστήριξε ότι τόσο η Ευρώπη όσο και ο Καναδάς διαθέτουν σημαντικές δυνατότητες, αλλά και κενά σε κρίσιμους τομείς. Η συνεργασία, σύμφωνα με το σκεπτικό του, μπορεί να περιορίσει αυτές τις ευπάθειες χωρίς να σημαίνει πλήρη οικονομική ή πολιτική αυτάρκεια.
«Το κλείσιμο αυτών των κενών δεν είναι δυνατό μόνοι μας, αλλά είναι απολύτως εφικτό συλλογικά», ανέφερε.
Από τα κρίσιμα ορυκτά και το LNG μέχρι την τεχνητή νοημοσύνη
Ο Κάρνεϊ παρουσίασε συγκεκριμένους τομείς στους οποίους οι δύο πλευρές θα μπορούσαν να εμβαθύνουν τη συνεργασία τους.
Αναφέρθηκε στα κρίσιμα ορυκτά, υπογραμμίζοντας τη θέση του Καναδά ως σημαντικού παραγωγού πρώτων υλών που είναι απαραίτητες για την ενεργειακή μετάβαση.
Παράλληλα, έκανε λόγο για δυνατότητες του Καναδά να συμβάλει στην ευρωπαϊκή ενεργειακή ασφάλεια μέσω LNG και υδρογόνου, αλλά και μέσω νέων λιμενικών υποδομών στον βορρά και στις ανατολικές ακτές της χώρας.
Στο τραπέζι έβαλε επίσης την κοινή ανάπτυξη δυνατοτήτων σε AI και υπολογιστική ισχύ, την ενίσχυση της διαφάνειας και τη στενότερη συνεργασία στις χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες.
Για τον Κάρνεϊ, το ζητούμενο είναι μια σχέση στην οποία τα συγκριτικά πλεονεκτήματα των δύο πλευρών λειτουργούν συμπληρωματικά.
Η Ευρώπη, όπως ανέφερε, διαθέτει μεγάλη αγορά, ερευνητική τεχνογνωσία, προηγμένη βιομηχανική βάση και σημαντική δυνατότητα διαμόρφωσης διεθνών προτύπων.
Ο Καναδάς, από την πλευρά του, διαθέτει ενεργειακούς πόρους, κρίσιμα ορυκτά, δυνατότητες σε AI και κβαντικές τεχνολογίες, ισχυρό χρηματοπιστωτικό σύστημα, σημαντικό συνταξιοδοτικό κεφάλαιο και ιδιαίτερη γεωγραφική θέση στην Αρκτική.
Κάρνεϊ: «Δεν προτείνω ένα τρίτο μπλοκ»
Ο Κάρνεϊ θέλησε, πάντως, να ξεκαθαρίσει ότι η στενότερη σχέση με την Ευρωπαϊκή Ένωση δεν παρουσιάζεται από τον ίδιο ως προσπάθεια δημιουργίας ενός νέου γεωπολιτικού στρατοπέδου.
«Δεν προτείνω ένα τρίτο μπλοκ ώστε να γίνουμε μια μεγάλη δύναμη-αντίπαλος, απλώς με καλύτερους τρόπους», είπε χαρακτηριστικά.
Σύμφωνα με τον Καναδό πρωθυπουργό, η επιδίωξη είναι η ενίσχυση της ανθεκτικότητας, ώστε κανείς να μην μπορεί να ελέγξει τις ανοιχτές αγορές, να απειλήσει την κυριαρχία ή να υπονομεύσει τις δημοκρατίες και το κράτος δικαίου.
Η τοποθέτηση αυτή έρχεται ενώ οι εμπορικές σχέσεις ΗΠΑ-Καναδά βρίσκονται σε ένταση και η Ουάσινγκτον έχει προειδοποιήσει ότι θα μπορούσε να απαντήσει με νέους δασμούς εάν η ευρωπαϊκή πρόταση για τον Καναδά θεωρηθεί εχθρική.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει από την πλευρά της διευκρινίσει ότι η ενίσχυση της σχέσης με τον Καναδά «δεν είναι εναντίον κανενός άλλου», αλλά αποσκοπεί στην ενίσχυση της κοινής ισχύος.
Erasmus+, Horizon και μια νέα σχέση με τους Ευρωπαίους
Το σχέδιο του Κάρνεϊ δεν περιορίζεται σε κυβερνητικές και επιχειρηματικές συμφωνίες.
Ο Καναδός πρωθυπουργός ζήτησε βαθύτερους δεσμούς μεταξύ των πολιτών, ώστε οι νέοι να μπορούν ευκολότερα να εργάζονται, να σπουδάζουν και να ζουν στην άλλη πλευρά του Ατλαντικού.
Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο θα ανοίξει γραφείο στον Καναδά
Στο πλαίσιο αυτό, πρότεινε τη συμμετοχή του Καναδά στα ευρωπαϊκά προγράμματα Erasmus+ και Horizon, ενώ τάχθηκε υπέρ της διευκόλυνσης του ψηφιακού εμπορίου και της διακίνησης μη αγροτικών προϊόντων και υπηρεσιών.
Παράλληλα, αναφέρθηκε στη συμφωνία ελεύθερου εμπορίου CETA, την οποία παρουσίασε ως βάση πάνω στην οποία μπορεί να οικοδομηθεί η επόμενη φάση των σχέσεων.
Kάρνεϊ: «Ένα δέντρο θα πέσει, ένα δάσος όχι»
Σε μια από τις πιο χαρακτηριστικές εικόνες της ομιλίας του, ο Κάρνεϊ χρησιμοποίησε την εικόνα ενός δάσους για να περιγράψει τη συνεργασία Ευρώπης και Καναδά.
«Ένα δέντρο μόνο του θα πέσει μέσα σε αυτή την καταιγίδα. Ένα δάσος δεν θα πέσει», είπε, αναφερόμενος στις πιέσεις που αντιμετωπίζουν σήμερα οι δημοκρατικές κοινωνίες.
Μίλησε για την κλιματική αλλαγή, τη διάβρωση των δημοκρατικών κανόνων, την «εργαλειοποίηση του εμπορίου», την ευπάθεια των εφοδιαστικών αλυσίδων και την ταχύτατη εξέλιξη της τεχνολογίας.
Κατά τον ίδιο, η οικονομική αλληλεξάρτηση μπορεί να αποτελέσει πηγή ισχύος, αλλά ταυτόχρονα μπορεί να δημιουργήσει ευπάθειες όταν χρησιμοποιείται ως μέσο πίεσης.
«Η διαφορετικότητα προσφέρει πλεονέκτημα. Ο στόχος δεν είναι η αυτάρκεια, αλλά η συλλογική ανθεκτικότητα», ανέφερε.
Κλείνοντας την ομιλία του, ο Κάρνεϊ κάλεσε Ευρώπη και Καναδά να «βαθύνουν τις ρίζες τους» και να δημιουργήσουν ένα «διατλαντικό δάσος», μέσα στο οποίο οι πολίτες τους θα μπορούν να ζουν ως ελεύθεροι άνθρωποι.
Η ομιλία του έγινε δεκτή με θερμό χειροκρότημα και παρατεταμένο standing ovation στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο.
Η πρόταση για μια νέα σχέση ΕΕ-Καναδά αναμένεται πλέον να αποτελέσει αντικείμενο περαιτέρω διαπραγματεύσεων. Το ακριβές περιεχόμενο του ενδεχόμενου καθεστώτος «συνδεδεμένου μέλους» δεν έχει ακόμη καθοριστεί, ενώ οι δύο πλευρές έχουν μπροστά τους τη διαδικασία διαμόρφωσης της λεγόμενης «Συμμαχίας για το Μέλλον («Alliance for the Future»).