Ισχυρό πλήγμα δέχθηκε η οικονομία του Ιράν κατά τους πρώτους μήνες του πολέμου με το Ισραήλ και τις ΗΠΑ, με το ΑΕΠ της χώρας να συρρικνώνεται κατά 10,1% σε ετήσια βάση στο διάστημα από τα τέλη Μαρτίου έως τα τέλη Ιουνίου.
- Οι εξαγωγές ιρανικού αργού κατέρρευσαν, πέφτοντας από περίπου 2 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως τον Μάρτιο σε μόλις 220.000 τον Αύγουστο, προκαλώντας ασφυξία στον ενεργειακό τομέα και την εθνική οικονομία λόγω των πολεμικών επιχειρήσεων.
- Η κρίση πλήττει βαριά τα νοικοκυριά, με τον ετήσιο πληθωρισμό να εκτοξεύεται στο 69,9%. Ταυτόχρονα, το εθνικό νόμισμα, το ριάλ, υποτιμάται δραματικά έναντι του δολαρίου, ενώ η ανεργία αυξήθηκε την άνοιξη στο 9,1%.
- Το συνολικό εμπόριο της χώρας συρρικνώθηκε έως και 35%, με τις εισαγωγές να υφίστανται το μεγαλύτερο πλήγμα. Δεκάδες δεξαμενόπλοια με εκατομμύρια βαρέλια αργού παραμένουν εγκλωβισμένα στο Στενό του Ορμούζ, εντείνοντας την εμπορική απομόνωση.
- Η Τεχεράνη συνδέει πλέον τον τερματισμό του πολέμου με την άρση του ναυτικού αποκλεισμού και την αποδέσμευση κεφαλαίων. Παράλληλα, οι ΗΠΑ εντείνουν τις οικονομικές κυρώσεις, ενώ τρίτες χώρες επιχειρούν διπλωματική διαμεσολάβηση.
Τα στοιχεία που δημοσιοποίησε το επίσημο Κέντρο Στατιστικής του Ιράν αφορούν το πρώτο τρίμηνο του περσικού ημερολογίου και αποτυπώνουν το οικονομικό κόστος των πολεμικών επιχειρήσεων, αλλά και των περιορισμών στις εξαγωγές πετρελαίου και στις εμπορικές δραστηριότητες.
Ακόμη μεγαλύτερη ήταν η συρρίκνωση στον κρίσιμο ενεργειακό τομέα. Η δραστηριότητα σε πετρέλαιο και φυσικό αέριο μειώθηκε κατά 26,4%, ενώ το ΑΕΠ χωρίς να υπολογίζεται ο πετρελαϊκός τομέας υποχώρησε κατά 4,6%.
Η βιομηχανία και η εξόρυξη κατέγραψαν πτώση 14,7%, οι υπηρεσίες μειώθηκαν κατά 4,8% και η μεταποίηση κατά 2,5%. Μοναδική εξαίρεση αποτέλεσε η γεωργία, η οποία εμφάνισε ανάπτυξη 2,3%.
Από τα 2 εκατ. βαρέλια ημερησίων εξαγωγών στα 220.000
Η εικόνα στον πετρελαϊκό τομέα είναι ακόμη πιο ενδεικτική της πίεσης που αντιμετωπίζει η Τεχεράνη.
Σύμφωνα με εκτιμήσεις των Kpler και Vortexa, οι φορτώσεις ιρανικού αργού και συμπυκνωμάτων μειώθηκαν από περίπου 2 εκατ. βαρέλια ημερησίως τον Μάρτιο σε περίπου 740.000 βαρέλια ημερησίως τον Ιούλιο και μόλις 220.000-255.000 βαρέλια ημερησίως τον Αύγουστο.
Ο Ιρανός επικεφαλής διαπραγματευτής και πρόεδρος του κοινοβουλίου, Μοχαμάντ Μπαγέρ Γαλιμπάφ, είχε υποστηρίξει ότι κατά τον προηγούμενο αμερικανικό αποκλεισμό, από τον Απρίλιο έως τον Ιούνιο, το Ιράν δεν κατάφερε να εξάγει «ούτε ένα βαρέλι πετρελαίου».
Την ίδια στιγμή, το κλείσιμο ή ο περιορισμός της εμπορικής δραστηριότητας γύρω από τα ιρανικά λιμάνια έχει δημιουργήσει σοβαρά προβλήματα και στις εισαγωγές.
Τα Στενά του Ορμούζ βρίσκονται στο επίκεντρο της σύγκρουσης, καθώς πριν από τον πόλεμο από τη συγκεκριμένη θαλάσσια δίοδο περνούσε περίπου το 20% του παγκόσμιου πετρελαίου. Η Τεχεράνη διεκδικεί τον έλεγχό τους, ενώ οι αμερικανικοί περιορισμοί έχουν επιβαρύνει περαιτέρω τη δυνατότητα του Ιράν να διαθέσει το πετρέλαιό του στις διεθνείς αγορές.
Καλπάζει ο πληθωρισμός στο 69,9% στο Ιράν
Το οικονομικό πλήγμα έρχεται να προστεθεί σε μια ήδη ιδιαίτερα δύσκολη κατάσταση για τα ιρανικά νοικοκυριά.
Ιράν: «Οι ΗΠΑ ετοιμάζονται να μας χτυπήσουν ξανά -Θα απαντήσουμε»
Ο ετήσιος πληθωρισμός έφτασε τον Αύγουστο το 69,9%, σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία, ενώ οι τιμές τροφίμων, ποτών και καπνού αυξήθηκαν με ρυθμό σχεδόν διπλάσιο.
Παράλληλα, το εθνικό νόμισμα του Ιράν, το ριάλ, συνεχίζει να χάνει αξία. Από περίπου 1 εκατομμύριο ριάλ ανά δολάριο έναν χρόνο νωρίτερα, η ισοτιμία ξεπέρασε τα 2,2 εκατομμύρια ριάλ ανά δολάριο στις αρχές Σεπτεμβρίου, σύμφωνα με τις αναφορές για την αγορά συναλλάγματος.
Η ανεργία αυξήθηκε επίσης στο 9,1% την άνοιξη.
Οι πιέσεις δεν περιορίζονται στην παραγωγή ενέργειας. Σύμφωνα με τον πρόεδρο του Ιράν Μασούντ Πεζεσκιάν, το συνολικό εμπόριο είχε μειωθεί κατά 25% έως 35% έως τις 6 Σεπτεμβρίου, με τις εισαγωγές να πλήττονται περισσότερο από τις εξαγωγές.
Παράλληλα, η παρουσία ιρανικών πετρελαϊκών φορτίων στη θάλασσα έχει περιοριστεί. Η Vortexa εκτιμούσε ότι το συνολικό ιρανικό αργό που βρισκόταν εν πλω μειώθηκε από 135 εκατομμύρια βαρέλια στα τέλη Ιουλίου σε 107 εκατομμύρια στα τέλη Αυγούστου, ενώ το TankerTrackers.com ανέφερε ότι 29 δεξαμενόπλοια με 36,11 εκατομμύρια βαρέλια αργού παρέμεναν εγκλωβισμένα στο Στενό του Ορμούζ.
Η Τεχεράνη συνδέει το τέλος του πολέμου με οικονομική ανακούφιση
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, η οικονομική πίεση αποτελεί πλέον βασικό παράγοντα στις προσπάθειες για τερματισμό των εχθροπραξιών.
Ο επικεφαλής του Συμβουλίου Ασφαλείας του Ιράν, Μοχσέν Ρεζαΐ, δήλωσε ότι οι όροι της Τεχεράνης περιλαμβάνουν την αποδέσμευση των παγωμένων ιρανικών κεφαλαίων και τον τερματισμό του ναυτικού αποκλεισμού.
Παράλληλα, η Ουάσιγκτον έχει εντείνει την οικονομική πίεση προς το Ιράν, με τον υπουργό Οικονομικών των ΗΠΑ Σκοτ Μπέσεντ να προωθεί μέτρα που στοχεύουν τις πηγές εσόδων της Τεχεράνης, συμπεριλαμβανομένων των πετρελαϊκών εσόδων.
Ο πόλεμος έχει επηρεάσει επίσης τις εμπορικές σχέσεις του Ιράν με σημαντικούς εταίρους του, μεταξύ των οποίων τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα.
Την ίδια ώρα, η Τεχεράνη και η Ουάσιγκτον εξακολουθούν να αφήνουν ανοιχτό το ενδεχόμενο διπλωματικών επαφών, με το Κατάρ και το Πακιστάν να επιχειρούν να επαναφέρουν τις δύο πλευρές στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων.
ΔΝΤ: Ύφεση 5,4% για το 2026 στο Ιράν
Οι τελευταίες εξελίξεις έχουν οδηγήσει και σε αναθεωρήσεις των οικονομικών προοπτικών.
Το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο προβλέπει, σύμφωνα με τις εκτιμήσεις που δημοσιοποιήθηκαν τον Ιούλιο, συρρίκνωση του ιρανικού ΑΕΠ κατά 5,4% για το σύνολο του έτους.
Τα νέα στοιχεία για το πρώτο τρίμηνο του περσικού ημερολογίου δείχνουν, ωστόσο, ότι η οικονομική δραστηριότητα δέχθηκε πολύ ισχυρότερο πλήγμα κατά την έναρξη του πολέμου, με τον ενεργειακό τομέα - και ειδικά το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο - να βρίσκεται στο επίκεντρο των απωλειών.