Ντόναλντ Τραμπ και Σι Τζινπίνγκ ετοιμάζονται για μία από τις πιο κρίσιμες διμερείς συναντήσεις των τελευταίων ετών με φόντο τον πόλεμο στη Μέση Ανατολή, τις εντάσεις γύρω από την Ταϊβάν και τον ακήρυχτο τεχνολογικό πόλεμο ΗΠΑ - Κίνας.
- Η Ουάσινγκτον θα πιέσει το Πεκίνο για τον ρόλο του απέναντι στο Ιράν, ως βασικός αγοραστής πετρελαίου και διπλωματικός υποστηρικτής. Επιδιώκεται περιορισμός της σύγκρουσης, παρόλο που αναλυτές θεωρούν την επιρροή της Κίνας στην Τεχεράνη περιορισμένη, μην μπορώντας να υπαγορεύσει την πορεία της κρίσης.
- Η σύνοδος θα επικεντρωθεί στην επέκταση της εμπορικής εκεχειρίας και τη δημιουργία νέων συμβουλίων εμπορίου/επενδύσεων. Το Πεκίνο αναμένεται να ανακοινώσει μεγάλες αγορές αμερικανικών προϊόντων, ενώ κρίσιμη είναι η διαμάχη για τις σπάνιες γαίες, που προκαλούν αναταράξεις στις παγκόσμιες αλυσίδες εφοδιασμού.
- Το ζήτημα της Ταϊβάν αποτελεί το πιο επικίνδυνο σημείο τριβής. Η Κίνα ζητά από τις ΗΠΑ σαφή αντίθεση στην ανεξαρτησία της και περιορισμό των εξοπλισμών. Μια αμερικανική μετατόπιση στάσης θα μπορούσε να αποσταθεροποιήσει τους συμμάχους στην Ασία, προκαλώντας ανησυχία.
- Η τεχνητή νοημοσύνη και η κυβερνοασφάλεια είναι κρίσιμα θέματα, με προοπτική δημιουργίας διαύλου επικοινωνίας. Η σύνοδος θεωρείται υψηλού ρίσκου, με τον Τραμπ σε αδύναμη θέση λόγω πολέμου και εσωτερικών πιέσεων. Υπάρχουν φόβοι για αμερικανική υποχώρηση έναντι του Πεκίνου.
Η διήμερη σύνοδος (13-15 Μαΐου) στο Πεκίνο κατά την πρώτη επίσκεψη του Αμερικανού προέδρου στην Κίνα από το 2017, θα λάβει χώρα σε μια περίοδο έντονων γεωπολιτικών ανακατατάξεων, με τον πόλεμο Ισραήλ – ΗΠΑ κατά του Ιράν να επηρεάζει πλέον άμεσα τις ισορροπίες μεταξύ των δύο μεγαλύτερων οικονομιών του πλανήτη.
Παρά τις προσπάθειες αποκλιμάκωσης του εμπορικού πολέμου, η αμοιβαία δυσπιστία παραμένει βαθιά, ενώ οι εξελίξεις σε ενέργεια, τεχνολογία και ασφάλεια καθιστούν τη συνάντηση υψηλού ρίσκου αλλά και μεγάλης στρατηγικής σημασίας.
Το Ιράν στο επίκεντρο των συνομιλιών Τραμπ – Σι Τζινπίνγκ
Σύμφωνα με Αμερικανούς αξιωματούχους που μίλησαν στο Bloomberg και στο Reuters, ο Τραμπ αναμένεται να πιέσει τον Σι Τζινπίνγκ για τον ρόλο της Κίνας απέναντι στο Ιράν, καθώς το Πεκίνο παραμένει ο μεγαλύτερος αγοραστής ιρανικού πετρελαίου και βασικός διπλωματικός υποστηρικτής της Τεχεράνης.
«Ο πρόεδρος έχει μιλήσει πολλές φορές με τον Σι Τζινπίνγκ για το Ιράν και τη Ρωσία, συμπεριλαμβανομένων των εσόδων που παρέχει η Κίνα σε αυτά τα καθεστώτα, καθώς και για προϊόντα διπλής χρήσης, εξαρτήματα και την πιθανότητα εξαγωγών όπλων», δήλωσε αξιωματούχος της κυβέρνησης Τραμπ στο Reuters.
Η Ουάσινγκτον επιδιώκει ουσιαστικά να αξιοποιήσει την επιρροή που ασκεί το Πεκίνο στην Τεχεράνη, ώστε να περιοριστεί η σύγκρουση που έχει προκαλέσει τη μεγαλύτερη ενεργειακή κρίση των τελευταίων δεκαετιών.
Ωστόσο, αναλυτές εκτιμούν ότι η δυνατότητα της Κίνας να επιβάλει επιλογές στο Ιράν είναι περιορισμένη. «Θα ήταν υπερβολή να πούμε ότι η Κίνα μπορεί να πιέσει ή να στρίψει το χέρι του Ιράν», δήλωσε στον Guardian ο καθηγητής πολιτικών επιστημών στο Πανεπιστήμιο του Σικάγο, Ντάλι Γιανγκ.
Στο ίδιο μήκος κύματος, ο καθηγητής του Πανεπιστημίου Ρενμίν, Γουάνγκ Γουέν υπογράμμισε στην ίδια εφημερίδα ότι «η Κίνα δεν μπορεί να ελέγξει το Ιράν, ούτε διαθέτει την απόλυτη ισχύ για να υπαγορεύσει μονομερώς την πορεία της κρίσης στα Στενά του Ορμούζ».
Εμπόριο, σπάνιες γαίες και οικονομικά ανταλλάγματα
Παρά την ένταση, το βασικό ζητούμενο και για τις δύο πλευρές παραμένει η οικονομία.
Η συνάντηση Τραμπ – Σι Τζινπίνγκ αναμένεται να επικεντρωθεί στην επέκταση της εύθραυστης εμπορικής εκεχειρίας που συμφωνήθηκε πέρυσι στη Νότια Κορέα, καθώς και στη δημιουργία ενός νέου «Συμβουλίου Εμπορίου» και «Συμβουλίου Επενδύσεων» μεταξύ ΗΠΑ και Κίνας.
«Ο πρόεδρος Τραμπ θα συνεχίσει να κάνει αυτό που έκανε τον τελευταίο χρόνο: να επαναφέρει την ισορροπία στις σχέσεις με την Κίνα και να δίνει προτεραιότητα στην αμοιβαιότητα και τη δικαιοσύνη, ώστε να αποκαταστήσει την αμερικανική οικονομική ανεξαρτησία», δήλωσε στο Bloomberg η εκπρόσωπος του Λευκού Οίκου, Άννα Κέλι.
Σύμφωνα με αμερικανικά δημοσιεύματα, το Πεκίνο ενδέχεται να ανακοινώσει μεγάλες αγορές αμερικανικών προϊόντων, συμπεριλαμβανομένων αεροσκαφών Boeing, αγροτικών προϊόντων και ενεργειακών αγαθών.
Ιδιαίτερη σημασία έχει και η διαμάχη για τις σπάνιες γαίες, καθώς οι κινεζικοί περιορισμοί στις εξαγωγές κρίσιμων μετάλλων έχουν ήδη προκαλέσει σοβαρές αναταράξεις στις αλυσίδες εφοδιασμού της παγκόσμιας αυτοκινητοβιομηχανίας και της βιομηχανίας υψηλής τεχνολογίας.
Ο αναλυτής του Peterson Institute, Τσαντ Μπράουν, δήλωσε στο CNBC ότι: «σχεδόν όλοι έχουν συμφέρον από το αποτέλεσμα αυτής της συνάντησης».
Ταϊβάν: Το πιο επικίνδυνο σημείο τριβής
Παράλληλα, στο τραπέζι θα βρεθεί και το ζήτημα της Ταϊβάν, το οποίο το Πεκίνο θεωρεί την πιο επικίνδυνη εστία έντασης στις σχέσεις με την Ουάσινγκτον.
Η Κίνα φέρεται να ζητά από τις ΗΠΑ πιο σαφή αντίθεση στην ανεξαρτησία της Ταϊβάν και περιορισμό των αμερικανικών εξοπλισμών προς το νησί.
Ο επικεφαλής της σινικής διπλωματίας, Ουάνγκ Γι, είχε δηλώσει πρόσφατα, σύμφωνα με το CNBC, ότι η Ταϊβάν αποτελεί «το μεγαλύτερο σημείο κινδύνου» στις σχέσεις Κίνας – ΗΠΑ.
Η πιθανότητα ακόμη και μιας συμβολικής μετατόπισης της αμερικανικής στάσης προκαλεί ήδη ανησυχία στους συμμάχους των ΗΠΑ στην Ασία.
Η ειδική σε ζητήματα Ινδο-Ειρηνικού, Μπόνι Γκλέιζερ, προειδοποίησε στο CNBC ότι «ένα σιωπηρό ή ρητό παζάρι, στο οποίο η Ουάσινγκτον φαίνεται να αναγνωρίζει σφαίρα επιρροής του Πεκίνου επί της Ταϊβάν, θα ήταν το πιο αποσταθεροποιητικό αποτέλεσμα της συνόδου».
Η τεχνητή νοημοσύνη και ο νέος τεχνολογικός ανταγωνισμός ΗΠΑ-Κίνας
Ένα ακόμη κρίσιμο πεδίο συζήτησης των Τραμπ και Σι Τζινπίνγκ θα είναι η τεχνητή νοημοσύνη, καθώς η Ουάσινγκτον εμφανίζεται ολοένα πιο ανήσυχη για την ταχύτητα ανάπτυξης κινεζικών μοντέλων AI και τους κινδύνους κυβερνοασφάλειας.
Αμερικανοί αξιωματούχοι δήλωσαν ότι οι δύο πλευρές εξετάζουν τη δημιουργία ειδικού διαύλου επικοινωνίας για θέματα AI, προκειμένου να αποτραπούν ανεξέλεγκτες κλιμακώσεις ή στρατηγικές παρεξηγήσεις.
Η συζήτηση αποκτά ιδιαίτερη σημασία μετά τις ανησυχίες που προκάλεσαν προηγμένα γλωσσικά μοντέλα νέας γενιάς και η πιθανή αξιοποίησή τους σε στρατιωτικές ή κυβερνοεπιθετικές εφαρμογές.
Σύνοδος υψηλού ρίσκου με παγκόσμιες προεκτάσεις
Παρά τις προσδοκίες για οικονομικές συμφωνίες, αρκετοί αναλυτές θεωρούν ότι ο Τραμπ προσέρχεται στη σύνοδο από μια σχετικά αδύναμη θέση, εξαιτίας του πολέμου με το Ιράν και της αυξανόμενης εσωτερικής πολιτικής πίεσης στις ΗΠΑ.
Η αντιπρόεδρος του Brookings Institution, Σούζαν Μαλόνι, σχολίασε στην Guardian ότι: «η εικόνα ενός Αμερικανού προέδρου που συναντά τον βασικό γεωπολιτικό ανταγωνιστή των ΗΠΑ αμέσως μετά από μια τόσο σοβαρή στρατηγική αποτυχία είναι εξαιρετικά εντυπωσιακή στιγμή».
Την ίδια ώρα, αρκετοί στην Ουάσινγκτον φοβούνται ότι μια υπερβολικά «θερμή» σύνοδος θα μπορούσε να ερμηνευθεί ως αμερικανική υποχώρηση απέναντι στο Πεκίνο.
Ο πρώην αναλυτής της CIA, Τζόναθαν Τσιν, προειδοποίησε - επίσης στον Guardian – ότι «αν το Πεκίνο εμφανιστεί πολύ ικανοποιημένο από τη συνάντηση, αυτό πιθανότατα θα είναι ανησυχητικό σημάδι για τις Ηνωμένες Πολιτείες και τη μελλοντική τους θέση».