Σε μια εξέλιξη που επανακαθορίζει τις ισορροπίες στην ευαίσθητη περιοχή της Αρκτικής και του Βόρειου Ατλαντικού, οι Ηνωμένες Πολιτείες, η Δανία και η Γροιλανδία βρίσκονται στο επίκεντρο μιας νέας στρατηγικής συμφωνίας.
- Ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, επιβεβαίωσε την επίτευξη συμφωνίας με τη Δανία και τη Γροιλανδία. Η συμφωνία προβλέπει μόνιμη στρατιωτική παρουσία και έλεγχο των ΗΠΑ στην περιοχή, απαγορεύοντας παράλληλα επενδύσεις από αντίπαλες δυνάμεις.
- Η Δανία και η Γροιλανδία αντέδρασαν άμεσα, δηλώνοντας ότι η συμφωνία δεν θα θέσει σε κίνδυνο την εθνική κυριαρχία του νησιού. Ο πρωθυπουργός της Γροιλανδίας τόνισε ότι το δικαίωμα στην αυτοδιάθεση είναι αδιαπραγμάτευτο.
- Βασικές λεπτομέρειες της συμφωνίας παραμένουν αδημοσίευτες, όμως η υπογραφή της αναμένεται κατά τη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ. Στόχος είναι να τερματιστεί η αβεβαιότητα που προκάλεσαν οι προηγούμενες απειλές της Ουάσινγκτον για τον έλεγχο του νησιού.
- Το ΝΑΤΟ χαιρέτισε τη συμφωνία ως παράγοντα σταθερότητας στην Αρκτική. Για να τεθεί σε ισχύ, ωστόσο, απαιτείται κοινοβουλευτική έγκριση από τις κυβερνήσεις της Δανίας και της Γροιλανδίας, διαδικασία που αποτελεί το τελικό βήμα.
Το αρκτικό νησί, το οποίο βρέθηκε στο επίκεντρο σφοδρών διπλωματικών κρίσεων και πιέσεων από την Ουάσινγκτον τους περασμένους μήνες, αναδεικνύεται σε ακρογωνιαίο λίθο της διεθνούς ασφάλειας, με το ζήτημα της κυριαρχίας, της στρατιωτικής παρουσίας και της αυτοδιάθεσης να τίθεται πλέον επιτακτικά στο τραπέζι.
Το βράδυ της Παρασκευής 18 Σεπτεμβρίου, ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, με ανάρτησή του στο Truth Social επιβεβαίωσε ότι κατέληξε σε συμφωνία με τη Δανία και τη Γροιλανδία.
Μάλιστα, τόνισε ότι αναμένεται άμεσα η στρατιωτική παρουσία των ΗΠΑ στο νησί απαγορεύοντας παράλληλα στους αντιπάλους των ΗΠΑ να κατασκευάσουν τις δικές τους βάσεις. «Οι Ηνωμένες Πολιτείες θα έχουν ΓΙΑ ΠΑΝΤΑ την πλήρη ικανότητα να κάνουν ό,τι είναι απαραίτητο στη Γροιλανδία προκειμένου να διασφαλίσουν και να υπερασπιστούν την ασφάλεια της Γροιλανδίας και των Ηνωμένων Πολιτειών Αμερικής».
Η συμφωνία «δίνει στις Ηνωμένες Πολιτείες μόνιμο έλεγχο της ασφάλειας και όλων των άλλων αναγκών στη Γροιλανδία», πρόσθεσε ο Τραμπ, σημειώνοντας ότι σε κανέναν αντίπαλο δεν θα επιτραπεί να κάνει ευαίσθητες επενδύσεις, χωρίς τη ρητή γραπτή έγκριση της Ουάσινγκτον.
«Το ζήτημα της κυριαρχίας είναι απαράβατο»
Από την πλευρά τους, τόσο η Δανία όσο και η Γροιλανδία δήλωσαν το Σάββατο ότι οποιαδήποτε συμφωνία με τις Ηνωμένες Πολιτείες δεν θα θέσει σε κίνδυνο την κυριαρχία του νησιού.
Αυτό προκύπτει από τη δήλωση του Ντόναλντ Τραμπ ότι η συμφωνία θα δώσει στην Ουάσινγκτον «μόνιμο έλεγχο» της ασφάλειας του αρκτικού νησιού, αφήνοντας ασαφές το ακριβές πεδίο εφαρμογής της.
Ειδικότερα, ο υπουργός Εξωτερικών της Δανίας Λαρς Λόκε Ράσμουσεν δήλωσε σε ανακοίνωση που δημοσιεύτηκε στο Facebook ότι «η επόμενη εβδομάδα θα μπορούσε να είναι μια καλή εβδομάδα - για τη Γροιλανδία, τη Δανία και τις Ηνωμένες Πολιτείες. Μια περίοδος αβεβαιότητας ελπίζουμε ότι θα δώσει τη θέση της σε μια δεσμευτική συμφωνία που θα ενισχύει την ασφάλεια στην Αρκτική και τον Βόρειο Ατλαντικό, και ως εκ τούτου την κοινή μας ασφάλεια εντός του ΝΑΤΟ και της Ευρώπης - σεβόμενη παράλληλα τις κόκκινες γραμμές του (Δανικού) Βασιλείου».
Παράλληλα, ο πρωθυπουργός της Γροιλανδίας Γενς-Φρέντερικ Νίλσεν ξεκαθάρισε ότι «η προτεινόμενη συμφωνία αναγνωρίζει την κυριαρχία και την εδαφική ακεραιότητα του Βασιλείου και το δικαίωμα του λαού της Γροιλανδίας στην αυτοδιάθεση.
Έχουμε επανειλημμένα επιμείνει στην Ουάσινγκτον να σεβαστεί την κυριαρχία του δανικού βασιλείου και να αποδεχτεί ότι η Γροιλανδία δεν πωλείται».
Το παρασκήνιο των διαπραγματεύσεων
Βασικές λεπτομέρειες του κειμένου δεν έχουν δημοσιοποιηθεί, όπωψς αναφέρει το πρακτορείο Reuters, συμπεριλαμβανομένης της κλίμακας της στρατιωτικής παρουσίας των ΗΠΑ και του κατά πόσον οποιαδήποτε επίσημη εξουσία επί της εξωτερικής πολιτικής και των πόρων θα παραχωρηθεί στην Ουάσινγκτον.
Ωστόσο, Δανία και η Γροιλανδία εξέφρασαν την ελπίδα ότι μια συμφωνία, η οποία αναμένεται να υπογραφεί κατά τη διάρκεια της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ την επόμενη εβδομάδα, θα τερματίσει μήνες αβεβαιότητας που προκλήθηκαν από τις απειλές του Τραμπ να καταλάβει τον έλεγχο της Γροιλανδίας.
Ικανοποίηση στο ΝΑΤΟ
Ένας εκπρόσωπος του ΝΑΤΟ χαιρέτισε τη συμφωνία και δήλωσε ότι θα «βοηθήσει στην προώθηση της ασφάλειας, της σταθερότητας και της συνεργασίας σε αυτή τη ζωτική περιοχή».
Πάντως αξίζει να σημειωθεί ότι θα απαιτηθεί κοινοβουλευτική δράση από τις κυβερνήσεις της Δανίας και της Γροιλανδίας προτού τεθεί σε ισχύ η συμφωνία.