Ο Ντόναλντ Τραμπ βάζει στον «πάγο» τις συνομιλίες με το Ιράν, καθώς οι προσπάθειες για διπλωματική έξοδο από τον πόλεμο στη Μέση Ανατολή προσκρούουν στην άρνηση της Τεχεράνης να αποδεχθεί τους αμερικανικούς όρους.
- Η κυβέρνηση Τραμπ αλλάζει στρατηγική, μετατοπίζοντας την έμφαση από την άμεση στρατιωτική δράση σε μια μακροχρόνια οικονομική ασφυξία του Ιράν, με νέες κυρώσεις και συνέχιση του ναυτικού αποκλεισμού, εν μέσω εσωτερικών πιέσεων στις ΗΠΑ.
- Η ένταση επικεντρώνεται στα Στενά του Ορμούζ, με τον Τραμπ να τα χαρακτηρίζει «αμερικανικό έδαφος» και την Ουάσιγκτον να απορρίπτει κάθε ιρανικό έλεγχο, παρά το γεγονός ότι η ναυσιπλοΐα στην περιοχή παραμένει σε χαμηλά επίπεδα.
- Η κρίση κλιμακώνεται με την κατηγορία των ΗΑΕ για ιρανική πυραυλική επίθεση, την οποία η Τεχεράνη διαψεύδει. Παράλληλα, το Ιράν θέτει σκληρούς όρους για την επαναλειτουργία του Ορμούζ, απαιτώντας άρση των αμερικανικών κυρώσεων.
- Παρά το αδιέξοδο με τις ΗΠΑ, ένας παράλληλος δίαυλος διαπραγμάτευσης παραμένει ανοικτός μεταξύ Ιράν και Ομάν για τη διαχείριση του Ορμούζ, με το Κατάρ να μεσολαβεί, ελπίζοντας ότι μια συμφωνία μπορεί να αποκλιμακώσει την ένταση.
Ο Αμερικανός πρόεδρος δήλωσε την Τρίτη ότι δεν διεξάγονται ούτε προγραμματίζονται συνομιλίες με την Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν, σε μια θεαματική αλλαγή τόνου σε σχέση με τις δηλώσεις του ειδικού απεσταλμένου του και γαμπρού του, Τζάρεντ Κούσνερ, μόλις μία ημέρα νωρίτερα, ο οποίος είχε κάνει λόγο για «πολύ θετικές και ενεργές» επαφές.
Σύμφωνα με αμερικανική πηγή, ο Τραμπ έδωσε εντολή στην ομάδα διαπραγμάτευσης, στην οποία συμμετέχουν ο αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς, ο Στιβ Γουίτκοφ και ο Τζάρεντ Κούσνερ, να μην συνεχίσει τον διάλογο έως ότου η Τεχεράνη δείξει ότι είναι διατεθειμένη να αποδεχθεί μια συμφωνία με τους όρους της Ουάσιγκτον.
«Στραγγαλίζουν» το Ιράν αντί για άμεση στρατιωτική κλιμάκωση
Η νέα στρατηγική της κυβέρνησης Τραμπ φαίνεται να μετατοπίζεται από την άμεση στρατιωτική πίεση στη μακροχρόνια οικονομική ασφυξία του Ιράν.
Σύμφωνα με το CNN, αξιωματούχοι του Λευκού Οίκου έχουν μεταφέρει σε πολιτικούς συμμάχους ότι η προσέγγιση αλλάζει από το «σφυροκόπημα του Ιράν το συντομότερο δυνατό» σε μια προσπάθεια να «στραγγαλίσουν» οικονομικά την Τεχεράνη σε βάθος χρόνου.
Ο Τραμπ έχει ήδη προαναγγείλει νέες, ακόμη αυστηρότερες κυρώσεις, ενώ οι αμερικανικές ένοπλες δυνάμεις εξακολουθούν να εφαρμόζουν τον αποκλεισμό των ιρανικών λιμανιών στον Κόλπο.
Παράλληλα, η Ουάσιγκτον αντιμετωπίζει αυξανόμενες πιέσεις από το εσωτερικό, καθώς η πολεμική επιχείρηση έχει διαρκέσει μήνες και έχουν εκφραστεί ανησυχίες για την κόπωση του αμερικανικού στρατιωτικού προσωπικού, αλλά και για τα μειωμένα αποθέματα ορισμένων προηγμένων πυρομαχικών και αντιαεροπορικών πυραύλων.
Το Ορμούζ στο επίκεντρο -«Αμερικανικό έδαφος» στον χάρτη του Τραμπ
Το μεγαλύτερο αγκάθι παραμένουν τα Στενά του Ορμούζ, από τα οποία διέρχεται κρίσιμο μέρος της παγκόσμιας ναυσιπλοΐας και του εμπορίου υδρογονανθράκων.
Ο Τραμπ υποστηρίζει ότι τα Στενά είναι ανοιχτά και λειτουργούν, ενώ παράλληλα διαβεβαιώνει ότι ο αμερικανικός ναυτικός αποκλεισμός παραμένει σε πλήρη ισχύ και ότι οι θαλάσσιες νάρκες έχουν απομακρυνθεί ή εξουδετερωθεί.
Η εικόνα που μεταδίδεται από την περιοχή, ωστόσο, είναι πολύ διαφορετική. Η κίνηση στο Ορμούζ παραμένει σε εξαιρετικά χαμηλά επίπεδα και πλοία που επιχειρούν να διασχίσουν τη θαλάσσια οδό εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν κινδύνους.
Ο Αμερικανός πρόεδρος προκάλεσε μάλιστα νέες αντιδράσεις, δημοσιεύοντας στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης χάρτη του Ορμούζ κάτω από την ένδειξη «Αμερικανικό έδαφος» («US Territory»), αφήνοντας να εννοηθεί ότι επιδιώκει μια δραστική αλλαγή στο καθεστώς της στρατηγικής θαλάσσιας οδού.
Η Ουάσιγκτον απορρίπτει κάθε σχέδιο που θα έδινε στο Ιράν ή σε άλλη χώρα αυξημένο έλεγχο της διέλευσης και επιμένει στην επιστροφή της ελεύθερης ναυσιπλοΐας, όπως ήταν πριν από τον πόλεμο.
Νέα ένταση με ΗΑΕ -Το Ιράν διαψεύδει επίθεση με πυραύλους
Την ίδια ώρα, η ένταση στον Κόλπο κλιμακώνεται. Τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα κατηγόρησαν το Ιράν ότι εκτόξευσε δύο βαλλιστικούς πυραύλους εναντίον τους, οι οποίοι κατέπεσαν στη θάλασσα, υποστηρίζοντας ότι στόχος ήταν η διεθνής ναυσιπλοΐα.
Μετά την καταγγελία, το Άμπου Ντάμπι ανακοίνωσε την αναστολή μέχρι νεωτέρας όλων των εμπορικών ανταλλαγών και χρηματοοικονομικών συναλλαγών με το Ιράν.
Η Τεχεράνη απέρριψε κατηγορηματικά την κατηγορία. Ο εκπρόσωπος του ιρανικού υπουργείου Εξωτερικών, Εσμαΐλ Μπαγαεΐ, δήλωσε ότι είναι «απολύτως» αναληθής ο ισχυρισμός πως το Ιράν εκτόξευσε πύραυλο εναντίον των ΗΑΕ, προειδοποιώντας ότι τέτοιες κατηγορίες πλήττουν την εμπιστοσύνη και τις προσπάθειες αποκατάστασης της περιφερειακής ασφάλειας.
Η Τεχεράνη βάζει τους δικούς της όρους
Η ιρανική πλευρά, πάντως, δεν δείχνει διάθεση υποχώρησης.
Ο επικεφαλής διαπραγματευτής, Μοχαμάντ Μπαγέρ Γαλιμπάφ, επανέλαβε ότι το Ορμούζ δεν πρόκειται να ανοίξει όσο οι ΗΠΑ δεν εφαρμόζουν τις δεσμεύσεις που, σύμφωνα με την Τεχεράνη, απορρέουν από το μνημόνιο κατανόησης του Ισλαμαμπάντ.
Μεταξύ των ιρανικών απαιτήσεων είναι η άρση του αμερικανικού ναυτικού αποκλεισμού, η άμεση αποδέσμευση παγωμένων ιρανικών κεφαλαίων, η άρση του πετρελαϊκού εμπάργκο και ο τερματισμός των στρατιωτικών επιχειρήσεων σε όλα τα μέτωπα.
Η συμφωνία του Ιουνίου προέβλεπε περίοδο 60 ημερών, με δυνατότητα ανανέωσης, για διαπραγματεύσεις σχετικά με όλες τις εκκρεμείς διαφορές και την κατάπαυση του πυρός. Η προθεσμία έληξε τη Δευτέρα, χωρίς να έχει επιτευχθεί ο στόχος.
Στο τραπέζι Ιράν και Ομάν για το Ορμούζ
Παρά το διπλωματικό αδιέξοδο, ένας παράλληλος δίαυλος παραμένει ανοικτός. Το Ιράν και το Ομάν διαπραγματεύονται εδώ και εβδομάδες για τη διαχείριση της ναυσιπλοΐας στο Ορμούζ προς δυσαρέσκεια του Τραμπ.
Σύμφωνα με την Τεχεράνη, οι δύο πλευρές έχουν ήδη εγκρίνει τις γεωγραφικές συντεταγμένες που θα ακολουθούν τα πλοία κατά την είσοδο και την έξοδό τους από τον Κόλπο.
Το Ιράν εξετάζει επίσης την επιβολή τελών για υπηρεσίες που παρέχονται στη θαλάσσια οδό, πρόταση που απορρίπτουν οι ΗΠΑ και οι πετρελαιοεξαγωγικές μοναρχίες της περιοχής.
Το Κατάρ, που έχει αναλάβει ρόλο μεσολαβητή, εκτιμά ότι μια συμφωνία ανάμεσα στο Ιράν και το Ομάν θα μπορούσε να διευκολύνει την επανέναρξη των διαπραγματεύσεων μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης.
Προς το παρόν, όμως, η διπλωματία έχει παγώσει, το Ορμούζ παραμένει στο επίκεντρο και ο πόλεμος οδηγείται σε μια νέα, επικίνδυνη φάση: λιγότερες άμεσες στρατιωτικές επιχειρήσεις, αλλά μεγαλύτερη οικονομική πίεση και ένα ολοένα βαθύτερο διπλωματικό αδιέξοδο.