Το ηφαίστειο Ρέινιερ στην πολιτεία της Ουάσιγκτον θεωρείται ένα από τα πιο εντυπωσιακά φυσικά τοπία των Ηνωμένων Πολιτειών.
- Τα λαχάρ, ορμητικά μείγματα λάσπης, βράχων και νερού από λιωμένους πάγους, αποτελούν τον κύριο κίνδυνο. Κινούνται με ταχύτητες άνω των 160 χλμ/ώρα, παρασύροντας τα πάντα και διανύοντας τεράστιες αποστάσεις από το ηφαίστειο.
- Το όρος Ρέινιερ, με 25 παγετώνες, διαθέτει τεράστια αποθέματα πάγου, αυξάνοντας τον κίνδυνο. Μια λασπορροή θα μπορούσε να πλήξει την κομητεία Πιρς, φτάνοντας σε κατοικημένες περιοχές μέσα σε περίπου 30 λεπτά.
- Οι συγκεκριμένες λασπορροές δεν απαιτούν απαραίτητα ηφαιστειακή έκρηξη για να εκδηλωθούν. Έντονες βροχοπτώσεις ή απότομο λιώσιμο χιονιού μπορούν να τις πυροδοτήσουν, όπως έδειξε η τραγωδία του 1985 στην Κολομβία.
- Για την αποτροπή καταστροφής, έχει αναπτυχθεί δίκτυο αισθητήρων που παρακολουθεί τη σεισμική δραστηριότητα. Οι τοπικές αρχές πραγματοποιούν τακτικά ασκήσεις εκκένωσης με μαθητές και εργαζόμενους για την προετοιμασία του πληθυσμού.
Ωστόσο, πίσω από την επιβλητική εικόνα του κρύβεται ένας από τους μεγαλύτερους ηφαιστειακούς κινδύνους της Βόρειας Αμερικής.
Επιστήμονες προειδοποιούν ότι το ύψους περίπου 4.390 μέτρων ηφαίστειο - που έχει χαρακτηριστεί «το πιο επικίνδυνο της Αμερικής» - θα μπορούσε κάποια στιγμή να προκαλέσει καταστροφικές λασπορροές, γνωστές ως «λαχάρ», οι οποίες έχουν τη δυνατότητα να φτάσουν σε κατοικημένες περιοχές μέσα σε λιγότερο από μισή ώρα.
Ο μεγαλύτερος κίνδυνος δεν είναι η λάβα του ηφαιστείου
Παρότι δεν υπάρχουν ενδείξεις ότι το Ρέινιερ βρίσκεται κοντά σε έκρηξη, οι ειδικοί τονίζουν ότι η μεγαλύτερη απειλή δεν προέρχεται απαραίτητα από το μάγμα.
Τα λαχάρ είναι ορμητικά μείγματα λάσπης, βράχων, ηφαιστειακών υλικών και νερού από το λιώσιμο πάγων και χιονιού. Μπορούν να κινούνται με ταχύτητες που ξεπερνούν τα 160 χιλιόμετρα την ώρα, παρασύροντας τα πάντα στο πέρασμά τους.
Σε ορισμένες περιπτώσεις οι λασπορροές μπορούν να φτάσουν σε ύψος δεκάδων μέτρων και να διανύσουν αποστάσεις άνω των 80 χιλιομέτρων από το σημείο όπου δημιουργήθηκαν.
«Πρόκειται για πολύπλοκα φαινόμενα που μεταβάλλονται σημαντικά κατά τη διαδρομή τους. Μπορούν να αυξηθούν σε όγκο ή να αραιώσουν», εξηγεί η Λίζεθ Καμπαγέρο Γκαρθία, ηφαιστειολόγος του Εθνικού Αυτόνομου Πανεπιστημίου του Μεξικού.
Τα αποθέματα χιονιού και πάγου αυξάνουν τον κίνδυνο
Το όρος Ρέινιερ φιλοξενεί 25 μεγάλους παγετώνες και διαθέτει περισσότερα αποθέματα χιονιού και πάγου από όλα τα υπόλοιπα ηφαίστεια της οροσειράς των Κασκέιντ μαζί, πράγμα που σημαίνει ότι ακόμη και περιορισμένη τήξη πάγων ή αποσταθεροποίηση πρανών θα μπορούσε να πυροδοτήσει μια μεγάλη λασπορροή.
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί το γεγονός ότι οι προβλεπόμενες διαδρομές αυτών των ροών διέρχονται από την κομητεία Πιρς, περιοχή με περίπου 150.000 κατοίκους, η οποία βρίσκεται περίπου 97 χιλιόμετρα νοτιοανατολικά του Σιάτλ.
Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις των ειδικών, μια μεγάλη λασπορροή θα μπορούσε να φτάσει στις πόλεις Όρτινγκ, Πιούαλαπ και Σάμνερ μέσα σε περίπου 30 λεπτά, επηρεάζοντας έως και 60.000 κατοίκους.
Λασπορροές μπορούν να συμβούν χωρίς ηφαιστειακή έκρηξη
Ένα από τα στοιχεία που προβληματίζουν περισσότερο τους επιστήμονες είναι ότι οι συγκεκριμένες λασπορροές δεν απαιτούν απαραίτητα ηφαιστειακή έκρηξη για να εκδηλωθούν.
Έντονες βροχοπτώσεις, απότομο λιώσιμο χιονιού ή ακόμη και η κατάρρευση κάποιου φυσικού φράγματος μπορεί να προκαλέσουν αυτό που οι ειδικοί αποκαλούν «αιφνίδια λασπορροή χωρίς προειδοποίηση».
«Οι λασπορροές χωρίς προειδοποίηση είναι το πράγμα που σε τρομάζει μέσα στη νύχτα. Είναι κάτι που με ανατριχιάζει», σημείωσε ο Άντι Λόκχαρτ, πρώην γεωφυσικός του Παρατηρίου Ηφαιστείων Κασκέιντ.
Το τραγικό παράδειγμα της Κολομβίας
Οι επιστήμονες συχνά αναφέρονται στην τραγωδία του Νοεμβρίου του 1985 στην Κολομβία ως παράδειγμα των καταστροφικών συνεπειών που μπορεί να έχουν τέτοια φαινόμενα.
Τότε, η έκρηξη του ηφαιστείου Νεβάδο ντελ Ρουίς προκάλεσε τεράστιες λασπορροές από λάσπη, βράχους, νερό και ηφαιστειακά υλικά, οι οποίες κατέκλυσαν την πόλη Αρμέρο μέσα σε λίγα λεπτά, προκαλώντας τον θάνατο άνω των 3.000 ανθρώπων.
Συστήματα έγκαιρης προειδοποίησης και ασκήσεις εκκένωσης
Για την αποτροπή μιας αντίστοιχης καταστροφής, το Παρατηρητήριο Ηφαιστείων Κασκέιντ έχει αναπτύξει εκτεταμένο δίκτυο αισθητήρων, που παρακολουθούν σεισμική δραστηριότητα και πιθανές λασπορροές, μεταφέροντας άμεσα τα δεδομένα στις υπηρεσίες πολιτικής προστασίας.
Παράλληλα, οι τοπικές Αρχές πραγματοποιούν τακτικές ασκήσεις εκκένωσης. Προ διετίας περισσότεροι από 45.000 μαθητές και εργαζόμενοι από περισσότερα από 20 σχολεία συμμετείχαν σε μία από τις μεγαλύτερες ασκήσεις προσομοίωσης λασπορροής παγκοσμίως.
Τα αποτελέσματα των ασκήσεων έδειξαν ότι, δεδομένου του ελάχιστου χρόνου αντίδρασης που προσφέρουν τέτοια φαινόμενα, η ταχεία απομάκρυνση πεζή προς υψηλότερο έδαφος παραμένει η αποτελεσματικότερη μέθοδος προστασίας του πληθυσμού.