Το Airbus A380 superjumbo είναι το μοναδικό διώροφο επιβατικό αεροπλάνο στον κόσμο και το συνολικό του βάρος κατά την απογείωση ξεπερνά κατά πολύ οποιοδήποτε άλλο αεροσκάφος έχει κατασκευαστεί ποτέ.
Για να μπορέσει να πετάξει αυτός ο γίγαντας των αιθέρων, χρησιμοποιεί τέσσερις πανίσχυρους κινητήρες, έχοντας την επιλογή ανάμεσα στους Trent 900 της Rolls-Royce και τους GP7200 της Engine Alliance, μιας κοινοπραξίας των αμερικανικών κολοσσών GE Aerospace και Pratt & Whitney.
Το εντυπωσιακό είναι ότι το αεροπλάνο και οι κινητήρες της Rolls-Royce σχεδιάστηκαν ταυτόχρονα, με τις πιο ισχυρές εκδόσεις του κινητήρα να αποδίδουν τεράστια δύναμη. Ο συγκεκριμένος κινητήρας αναπτύχθηκε αποκλειστικά για το A380, καθώς οι δύο εταιρείες δούλευαν παράλληλα. Η Airbus ήξερε από την πρώτη στιγμή ότι για ένα τόσο μεγάλο αεροπλάνο χρειαζόταν κινητήρες μιας πολύ συγκεκριμένης, κορυφαίας κατηγορίας ισχύος.
Η Rolls-Royce μπήκε στο παιχνίδι από πολύ νωρίς, οπότε η Airbus δεν χρειάστηκε να αλλάξει ξαφνικά τα σχέδιά της για το αεροπλάνο στην πορεία. Στην πραγματικότητα, η Rolls-Royce είχε σχεδιάσει αυτόν τον κινητήρα με την προοπτική να τροφοδοτήσει μια ακόμα μεγαλύτερη έκδοση του A380, την οποία σχεδίαζε η Airbus για το μέλλον. Τελικά, εκείνο το ακόμη μεγαλύτερο μοντέλο δεν κατασκευάστηκε ποτέ και έτσι το σημερινό A380 έμεινε με τεράστια φτερά και κινητήρες που είχαν περίσσεια δύναμης.
Το γιγαντιαίο μέγεθος αυτών των μηχανών ανάγκασε την Airbus να φτιάξει πολύ πιο ανθεκτικά φτερά, ειδικές βάσεις στήριξης και ενισχυμένα συστήματα ψύξης. Όλα αυτά όμως ήταν υπολογισμένα από την αρχή. Οι μηχανικοί είχαν ως στόχο να φτιάξουν κινητήρες που θα ήταν όσο το δυνατόν πιο αθόρυβοι και οικονομικοί στην κατανάλωση καυσίμου. Σε αυτό βοήθησαν οι τεράστιες φτερωτές τους, που έχουν διάμετρο σχεδόν τρία μέτρα, κάνοντας τον κινητήρα πιο αποδοτικό και λιγότερο θορυβώδη.
Το σύστημα που βοηθά το αεροπλάνο να φρενάρει
Ένα σημείο στο οποίο η Airbus αναγκάστηκε να αλλάξει τα αρχικά της σχέδια ήταν η προσθήκη συστημάτων αναστροφής ώθησης. Πρόκειται για έναν μηχανισμό που κατευθύνει τον αέρα του κινητήρα προς τα εμπρός, βοηθώντας το αεροπλάνο να επιβραδύνει αμέσως μετά την προσγείωση. Στην αρχή, η εταιρεία πίστευε ότι τα φρένα στους τροχούς θα ήταν αρκετά για να σταματήσουν το αεροσκάφος. Στην πορεία όμως, αποφάσισε να προσθέσει αυτό το σύστημα «αντίστροφης κίνησης» στους δύο από τους τέσσερις κινητήρες.
Το σύστημα αυτό δεν είναι απολύτως απαραίτητο για να σταματήσει το αεροπλάνο σε στεγνό διάδρομο, καθώς το A380 μπορεί να ακινητοποιηθεί με ασφάλεια χρησιμοποιώντας μόνο τα φρένα και τα πτερύγια των φτερών του. Η Airbus το πρόσθεσε ως ένα επιπλέον μέτρο ασφαλείας για τις περιπτώσεις που ο διάδρομος είναι γλιστερός, όπως όταν υπάρχει πάγος, μειώνοντας έτσι τον κίνδυνο υδρολίσθησης. Επειδή τα φρένα του αεροπλάνου είναι ήδη εξαιρετικά ισχυρά, η εταιρεία έκρινε ότι θα ήταν υπερβολικό και ασύμφορο να βάλει αυτό το σύστημα και στους τέσσερις κινητήρες.
Αντίθετα, τα περισσότερα κοινά επιβατικά αεροπλάνα έχουν τέτοια συστήματα φρεναρίσματος σε όλους τους κινητήρες τους. Η προσθήκη τους έχει βέβαια και μειονεκτήματα, καθώς αυξάνει το συνολικό βάρος. Είναι χαρακτηριστικό ότι μετά την προσγείωση, τα φρένα των μεγάλων αεροπλάνων χρειάζονται μερικές φορές ώρες για να κρυώσουν, και αυτή η αναμονή είναι συχνά η αιτία που οι πιλότοι καθυστερούν μια επόμενη πτήση.
Ο ανταγωνισμός των τριών μεγάλων στην παγκόσμια αγορά
Λόγω του τεράστιου βάρους του, το A380 χρειαζόταν πολύ περισσότερη δύναμη από τα παλαιότερα μοντέλα της Airbus. Είναι το μοναδικό επιβατικό αεροπλάνο στην ιστορία που ξεπερνά σε βάρος το ένα εκατομμύριο λίβρες, γεγονός που έθεσε εντελώς νέα δεδομένα στην αεροναυπηγική. Για να καταλάβουμε τη διαφορά, το επιπλέον βάρος του A380 σε σχέση με το όριο του ενός εκατομμυρίου είναι μεγαλύτερο από το συνολικό βάρος ενός ολόκληρου τυπικού επιβατικού αεροπλάνου.
Ιστορικά, μόνο τρεις εταιρείες στον κόσμο είχαν την τεχνολογία να κατασκευάσουν τόσο μεγάλους κινητήρες: η Pratt & Whitney, η Rolls-Royce και η General Electric. Οι γαλλικές εταιρείες του κλάδου εστιάζουν σε μικρότερα αεροπλάνα, ενώ η Κίνα και η Ρωσία προσπαθούν να αναπτύξουν τώρα τη δική τους τεχνολογία για να μπουν σε αυτό το κλειστό κλαμπ μέσα στα επόμενα χρόνια. Αυτή τη στιγμή, η βρετανική Rolls-Royce ελέγχει σχεδόν τη μισή παγκόσμια αγορά στους κινητήρες για μεγάλα αεροπλάνα, με το υπόλοιπο, μεγαλύτερο μερίδιο να ανήκει στην αμερικανική GE Aerospace.
Τεράστιοι αλλά όχι οι ισχυρότεροι
Παρόλο που οι κινητήρες του A380 είναι τεράστιοι, δεν είναι οι ισχυρότεροι που κυκλοφορούν. Τα πρωτεία σε δύναμη κατέχει ένας κινητήρας της General Electric που χρησιμοποιείται στα μεγάλα αεροσκάφη δυο κινητήρων της Boeing. Υπάρχουν επίσης νεότερα μοντέλα, καθώς και οι κινητήρες του Airbus A350, που ξεπερνούν σε ισχύ αυτόν του A380.
Έτσι, ο ισχυρότερος κινητήρας του A380 βρίσκεται σήμερα στην πέμπτη θέση της παγκόσμιας κατάταξης. Αυτό συμβαίνει γιατί τα νεότερα αεροπλάνα έχουν μόνο δύο κινητήρες αντί για τέσσερις, οπότε ο καθένας τους ξεχωριστά πρέπει να είναι πολύ πιο δυνατός για να σηκώσει το βάρος.
Το μέλλον της τεχνολογίας με το βλέμμα στο 2030
Η Rolls-Royce δεν επαναπαύεται και έχει ήδη κατασκευάσει τον UltraFan, τον μεγαλύτερο κινητήρα επίδειξης στον κόσμο, με διάμετρο 3,5 μέτρα. Στόχος της εταιρείας είναι να πετύχει 25% καλύτερη οικονομία καυσίμου, 40% λιγότερους ρύπους και 35% μείωση του θορύβου, δημιουργώντας μια νέα οικογένεια κινητήρων που θα κυριαρχήσει μετά το 2030. Οι δοκιμές αυτού του νέου συστήματος ξεκίνησαν με επιτυχία και συνεχίζονται εντατικά.
Σήμερα, η αγορά των μεγάλων αεροπλάνων είναι μοιρασμένη ανάμεσα στη Rolls-Royce και την GE Aerospace, με την Pratt & Whitney να έχει μείνει πίσω σε αυτόν τον τομέα. Αντίθετα, στα μικρότερα αεροπλάνα, η Rolls-Royce έχει βρεθεί εκτός αγοράς, καθώς εκεί κυριαρχούν οι ανταγωνιστές της.
Η βρετανική εταιρεία σχεδιάζει τώρα να επιστρέψει δυναμικά και στα μικρότερα αεροπλάνα, χρησιμοποιώντας την τεχνολογία του UltraFan για τα μοντέλα που θα αντικαταστήσουν τα δημοφιλή αεροσκάφη της Airbus και της Boeing την επόμενη δεκαετία.