Οι καταστροφές και οι λεηλασίες κατά τις ταραχές της 17ης Οκτωβρίου στη Γαλλία προκαλούν ζημιές εκατοντάδων εκατομμυρίων ευρώ.
Οι ασφαλιστικές εταιρείες προειδοποιούν ότι δεν θα αποζημιωθούν πλήρως όλοι οι πληγέντες, ενώ ολοένα περισσότερες εξετάζουν το ενδεχόμενο να στραφούν κατά του κράτους για την κάλυψη των ζημιών.
Οι επιχειρήσεις και τα καταστήματα που επλήγησαν από τα επεισόδια στη Γαλλία δεν είναι βέβαιο ότι θα λάβουν αποζημιώσεις για το σύνολο των καταστροφών που υπέστησαν.
Οι ζημιές που έχουν καταγραφεί από το Παρίσι έως τη Μασσαλία, περνώντας από τη Λιμόζ, το Μπορντό και την Μπεζανσόν, ανέρχονται ήδη σε αρκετές εκατοντάδες εκατομμύρια ευρώ, σύμφωνα με τον πρόεδρο των Εμπορικών και Βιομηχανικών Επιμελητηρίων της Γαλλίας, Αλέν Ντι Κρεσενζό, ο οποίος έκανε τη σχετική εκτίμηση τη Δευτέρα 19 Οκτωβρίου.
Η έκταση των καταστροφών, σε συνδυασμό με την αβεβαιότητα για την τελική κατανομή των ευθυνών, φέρνει στο προσκήνιο τη διαμάχη μεταξύ ασφαλιστικών εταιρειών και κράτους για το ποιος θα αναλάβει το κόστος της αποκατάστασης.
Τα μέτρα στήριξης των πληγέντων
Η γαλλική κυβέρνηση ανακοίνωσε τη Δευτέρα τα πρώτα μέτρα για την ενίσχυση των επαγγελματιών που επλήγησαν. Από την Τρίτη 20 Οκτωβρίου, οι εργαζόμενοι που δεν μπορούν πλέον να εργαστούν εξαιτίας των καταστροφών θα μπορούν να ενταχθούν σε καθεστώς μερικής ανεργίας, λαμβάνοντας πλήρη αποζημίωση από το κράτος.
Παράλληλα, προβλέπεται η δημιουργία ταμείου στήριξης για τις πληγείσες επιχειρήσεις, με στόχο την εξασφάλιση της αναγκαίας ρευστότητας ώστε να επαναλειτουργήσουν. Το υπουργείο Οικονομίας εξετάζει επίσης το ενδεχόμενο να επιτρέψει στις επιχειρήσεις να αναβάλουν την καταβολή ασφαλιστικών εισφορών και φόρων.
Από την πλευρά της, η επαγγελματική ομοσπονδία France Assureurs ανακοίνωσε το βράδυ της Δευτέρας ορισμένες διευκολύνσεις στις συνήθεις διαδικασίες. Η προθεσμία δήλωσης των ζημιών παρατείνεται σε 30 ημέρες, αντί για πέντε που προβλέπονται κανονικά, ενώ οι ασφαλιστικές εταιρείες δεσμεύτηκαν να διευκολύνουν την καταβολή προκαταβολών στις σοβαρότερες περιπτώσεις.
Οι ζημιές αυξάνονται από επεισόδιο σε επεισόδιο
Παρότι το τελικό κόστος δεν έχει ακόμη προσδιοριστεί, οι ειδικοί του ασφαλιστικού κλάδου φοβούνται ότι θα συνεχιστεί η τάση των τελευταίων ετών, σύμφωνα με την οποία κάθε νέο κύμα ταραχών προκαλεί μεγαλύτερες οικονομικές απώλειες από το προηγούμενο.
Οι ταραχές του καλοκαιριού του 2023, οι οποίες διήρκεσαν μόλις οκτώ ημέρες, κόστισαν στις ασφαλιστικές εταιρείες περισσότερα από 790 εκατ. ευρώ. Το ποσό αυτό ήταν τριπλάσιο σε σύγκριση με τις κινητοποιήσεις των «Κίτρινων Γιλέκων» το διάστημα 2018-2019, όταν οι ζημιές ανήλθαν σε 256 εκατ. ευρώ, παρά το γεγονός ότι οι κινητοποιήσεις εκείνες διήρκεσαν αρκετούς μήνες.
Ο Μάρκος Άλβαρεζ, υπεύθυνος για τον ασφαλιστικό κλάδο στη χρηματοοικονομική εταιρεία Morningstar, εκτιμά ότι το κόστος για τις ασφαλιστικές εταιρείες αυτή τη φορά δεν αναμένεται να ξεπεράσει το 1,2 δισ. ευρώ.
«Εάν οι βιαιότητες δεν επαναληφθούν, πρόκειται για ένα γεγονός που θα παραμείνει διαχειρίσιμο για τις ασφαλιστικές εταιρείες, χάρη στους μηχανισμούς αντασφάλισης και στις πιθανές προσφυγές κατά του κράτους», σημειώνει.
Αβεβαιότητα για τις αποζημιώσεις στη Γαλλία
Για τους πληγέντες, ωστόσο, η διαδικασία αποζημίωσης παραμένει αβέβαιη. Οι λεηλασίες και οι εμπρησμοί δεν θα καλυφθούν στο σύνολό τους, καθώς ορισμένες ζημιές θα αποζημιωθούν από τις ασφαλιστικές εταιρείες και άλλες από το κράτος, ανάλογα με τις περιστάσεις κάθε υπόθεσης.
«Οι λεηλασίες και οι πυρκαγιές δεν θα αποζημιωθούν όλες. Ορισμένες θα καλυφθούν από τις ασφαλιστικές εταιρείες και άλλες από το κράτος. Κάθε περίπτωση θα εξεταστεί ξεχωριστά» εξηγεί ο Στεφάν Σουαζέ, δικηγόρος που ειδικεύεται στο ασφαλιστικό δίκαιο.
Η France Assureurs συνιστά στους πληγέντες να υποβάλουν καταγγελία στην αστυνομία, καθώς αυτή αποτελεί απαραίτητη προϋπόθεση για την ενεργοποίηση ορισμένων ασφαλιστικών καλύψεων. Παράλληλα, οι επιχειρήσεις καλούνται να συγκεντρώσουν αποδεικτικά στοιχεία για τις ζημιές, μαρτυρίες περαστικών, εκθέσεις δικαστικών επιμελητών, βίντεο από κάμερες ασφαλείας και να διατηρήσουν τα κατεστραμμένα αποθέματα εμπορευμάτων για τις πραγματογνωμοσύνες, μεταδίδουν γαλλικά ΜΜΕ.
Οι διαδικασίες αυτές είναι χρονοβόρες, ενώ η καταβολή αποζημίωσης δεν είναι εξασφαλισμένη. Όπως προειδοποιεί ο Σουαζέ, οι καλύψεις των συμβολαίων πολλαπλών κινδύνων για επαγγελματίες ενδέχεται σε πολλές περιπτώσεις να μην ενεργοποιηθούν.
Προαιρετικές καλύψεις και δικαστικές προσφυγές
Ένα σημαντικό πρόβλημα όμως, επισημαίνει η «Le Monde», είναι ότι οι καλύψεις για «ταραχές και λαϊκές κινητοποιήσεις» είναι προαιρετικές και, ως εκ τούτου, πολλοί ασφαλισμένοι δεν τις έχουν συμπεριλάβει στα συμβόλαιά τους. Αντίστοιχα, οι απώλειες εσόδων λόγω αναγκαστικής διακοπής λειτουργίας των επιχειρήσεων συνήθως δεν αποζημιώνονται.
«Η κάλυψη για απώλεια εσόδων είναι ακριβή. Γι' αυτό οι έμποροι που τη ζητούν είναι πολύ λίγοι», αναφέρει ο δικηγόρος.
Την ίδια στιγμή, η ένταση των καταστροφών ωθεί ολοένα περισσότερες ασφαλιστικές εταιρείες να εξετάζουν προσφυγές κατά του κράτους, επικαλούμενες την υποχρέωσή του να εγγυάται την ασφάλεια των πολιτών και των περιουσιών τους.
Το άρθρο 211-10 του γαλλικού Κώδικα Εσωτερικής Ασφάλειας προβλέπει την ευθύνη του κράτους για την αποζημίωση των ασφαλιστικών εταιρειών όταν πυρκαγιές ή λεηλασίες σημειώνονται στοπλαίσιο διαδηλώσεων.
Ωστόσο, η απόσταση των καταστροφών από τις διαδηλώσεις αποτελεί κρίσιμο παράγοντα: όσο πιο μακριά βρίσκονται οι ζημιές από τις πορείες τόσο δυσκολότερο είναι να θεμελιωθεί η ευθύνη του κράτους. Αυτό συνέβη σε ορισμένες περιπτώσεις στις 17 Οκτωβρίου, όταν καταστροφές σημειώθηκαν αρκετά χιλιόμετρα μακριά από τις συγκεντρώσεις.
Ταραχές με κόστος αντίστοιχο φυσικών καταστροφών
Οι ασφαλιστικές εταιρείες θεωρούν πλέον ότι η έκταση των αστικών ταραχών τις καθιστά ολοένα λιγότερο συγκρίσιμες με έναν συνηθισμένο ασφαλιστικό κίνδυνο.
«Οι ταραχές αυτές προσομοιάζουν όλο και περισσότερο σε φυσικές καταστροφές, δηλαδή σε έναν κίνδυνο που μπορεί να πλήξει ταυτόχρονα πολλές πόλεις. Ένας τέτοιος κίνδυνος μπορεί να καλυφθεί μόνο εν μέρει από τις ασφαλιστικές εταιρείες και απαιτεί ένα σύστημα αντασφάλισης», εξηγεί ο Άλβαρεζ.
Για την αντιμετώπιση του προβλήματος, η κυβέρνηση έχει προβλέψει τη δημιουργία ταμείου επιμερισμού των κινδύνων από ταραχές, το οποίο αναμένεται να τεθεί σε λειτουργία το 2027. Το μέτρο περιλαμβάνεται στον νόμο περί δημοσιονομικού προϋπολογισμού της 19ης Φεβρουαρίου 2026 και προβλέπει υποχρεωτική κάλυψη για όλα τα συμβόλαια ασφάλισης ζημιών, συμπεριλαμβανομένων των ασφαλίσεων κατοικίας, επιχειρήσεων, οργανισμών τοπικής αυτοδιοίκησης και αυτοκινήτων.
Η χρηματοδότηση του ταμείου θα προέρχεται από ειδική εισφορά για τις ταραχές, ύψους 0,8%, την οποία θα καταβάλλουν όλοι οι ασφαλισμένοι από το 2027. Ωστόσο, το ταμείο δεν έχει ακόμη τεθεί σε εφαρμογή, καθώς εκκρεμεί το σχετικό εκτελεστικό διάταγμα. Έτσι, παρά τις εξαγγελίες, παραμένει ανοιχτό το ερώτημα ποιος θα επωμιστεί το κόστος των καταστροφών.