Τουλάχιστον 34 πτήσεις σε όλη την Ευρώπη έχουν διαταραχθεί αυτή την εβδομάδα από ψεύτικες απειλές για βόμβες, οδηγώντας ορισμένα αεροσκάφη σε αναγκαστικές προσγειώσεις.
Η προφανώς «συντονισμένη προσπάθεια πρόκλησης χάους», όπως την χαρακτηρίζει ο Guardian σε ρεπορτάζ του, δημιουργεί πλήθος ερωτημάτων.
Τουλάχιστον 25 απειλές για βόμβες επηρέασαν πτήσεις την Πέμπτη, οι οποίες συνέδεαν την Ιταλία, την Ιρλανδία, το Ηνωμένο Βασίλειο, την Ισπανία, τη Βουλγαρία, τη Ρουμανία, την Πολωνία, τη Φινλανδία, την Αυστρία, τη Δανία, το Βέλγιο, την Πορτογαλία, τη Γαλλία, την Ελλάδα, τη Σερβία και την Τσεχία.
Οι απειλές αφορούσαν πτήσεις των αεροπορικών εταιρειών Ryanair, Aer Lingus, Wizz Air, Finnair, easyJet, Aegean Airlines, Iberia, Sky Express, Air Serbia και LOT Polish Airlines. Όλα τα αεροσκάφη προσγειώθηκαν με ασφάλεια, ενώ οι έρευνες που διενεργήθηκαν σε αυτά δεν απέφεραν κανένα ύποπτο εύρημα.
Στη Βρετανία, τα αεροδρόμια Χίθροου και Μπέρμιγχαμ δέχθηκαν απειλές κατά τη διάρκεια της νύχτας. Ειδικοί ερευνητές της αστυνομίας του Λονδίνου διαπίστωσαν ότι επρόκειτο για φάρσες. Σύμφωνα με την αστυνομία, οι απειλές αφορούσαν τέσσερα αεροσκάφη που αναχωρούσαν από ή έφταναν στο Χίθροου, χωρίς να εντοπιστούν ζητήματα ασφαλείας.
Την Τρίτη, είχαν προηγηθεί εφτά περιστατικά απειλών σε αεροσκάφη στην Ευρώπη, ενώ τη Δευτέρα πτήση από τη Βρετανία προς τη Βουλγαρία άλλαξε πορεία εξαιτίας απειλής που αποδείχθηκε αβάσιμη.
Οι ερευνητές δήλωσαν την Πέμπτη ότι δεν υπάρχουν ενδείξεις πως οι ψευδείς απειλές ενορχηστρώνονται από κάποια εχθρική τρομοκρατική οργάνωση ή κρατικό παράγοντα, όπως η Ρωσία ή το Ιράν. Οι έρευνες σε ευρωπαϊκές χώρες συνεχίζονται, αν και οι έρευνες για τα περιστατικά συνεχίζονται σε όλη την Ευρώπη.
Η Διεθνής Ένωση Αερομεταφορών (Iata) καταδίκασε τις ενέργειες, ζητώντας από τις αρχές να εντοπίσουν την προέλευση των απειλών. Ο αντιπρόεδρος της Ένωσης, Νικ Κάριν, τόνισε ότι η ασφάλεια αποτελεί την πρώτη προτεραιότητα του κλάδου και ότι όλες οι απειλές αντιμετωπίζονται σοβαρά. Ο επίτροπος Μεταφορών της ΕΕ, Απόστολος Τζιτζικώστας, δήλωσε ότι είναι ακόμη νωρίς για να διαπιστωθεί αν τα περιστατικά συνδέονται μεταξύ τους, υπογραμμίζοντας ότι οποιαδήποτε απειλή κατά πολιτών είναι απαράδεκτη.
Τα μηνύματα από τους «μαχητές του ανδρικού κράτους»
Οι απειλές που εστάλησαν μέσω ηλεκτρονικού ταχυδρομείου στα αεροδρόμια της Ρώμης και της Σόφιας φέρεται να έφεραν την υπογραφή «μαχητές του ανδρικού κράτους», σύμφωνα με πηγές της εταιρείας Aeroporti di Roma, η οποία διαχειρίζεται τα δύο αεροδρόμια της ιταλικής πρωτεύουσας, καθώς και μήνυμα που είδε το Agence France-Presse. Πρόκειται για ένα ρωσικό ακροδεξιό, υπερεθνικιστικό και μισογυνιστικό κίνημα, που ιδρύθηκε το 2016 από τον Βλαντισλάβ Ποζντνιάκοφ, ενός ένθερμου υποστηρικτή του πολέμου στην Ουκρανία, ο οποίος δεν σχολίασε ούτε ανέλαβε την ευθύνη για τις απειλές μέσω του καναλιού του στο Telegram.
Σύμφωνα με πληροφορίες, τα μηνύματα ανέφεραν: «Εμείς, οι Μαχητές του Ανδρικού Κράτους, θα γράψουμε ιστορία με τις σημερινές μας ενέργειες. Το φεμινιστικό σας καθεστώς θα το θυμάται αυτό για πάντα. Η έκρηξη θα γίνει σε 60 λεπτά. Σήμερα, ο ουρανός σας θα βαφτεί κόκκινος».
Οι ανησυχίες για συντονισμένη δράση
Παρά τις επιπτώσεις, οι πτήσεις που επηρεάστηκαν αποτελούσαν ένα μικρό ποσοστό των 27.400 πτήσεων που είχαν προγραμματιστεί στην Ευρώπη την Πέμπτη, σύμφωνα με τον ευρωπαϊκό οργανισμό ελέγχου εναέριας κυκλοφορίας Eurocontrol. Ο πιλότος πτήσης της Aer Lingus από το Δουβλίνο προς τη Ρώμη, η οποία εκτράπηκε προς το Εβρέ της Γαλλίας, φέρεται να εξετάζεται από τις γαλλικές αρχές, καθώς αρχικά αρνήθηκε να προσγειωθεί σε στρατιωτική βάση.
Οι διαταραχές σημειώθηκαν την ίδια εβδομάδα με κυβερνοεπιθέσεις σε συστήματα ψύξης σούπερ μάρκετ. Ο εκπρόσωπος του Κρεμλίνου, Ντμίτρι Πεσκόφ, δήλωσε την Πέμπτη ότι είναι «παράλογο» να αποδίδεται στην κυβέρνηση του Βλαντιμίρ Πούτιν η ευθύνη για τις παραβιάσεις που αφορούσαν τα ψυγεία. «Δεχόμαστε τέτοιες αβάσιμες κατηγορίες κατά της χώρας μας, την εμπλέκουν στα πάντα», είπε.
«Μου δίνεται η εντύπωση ότι, πλέον, σε καθημερινή βάση -από τα ψυγεία μέχρι τα αποθέματα αίματος στη Γαλλία και τους ψευδείς συναγερμούς- υπάρχει κάποιος που έχει συμφέρον να πυροδοτεί εντάσεις», δήλωσε από την πλευρά του ο Ιταλός υπουργός Άμυνας, Γκουίντο Κροζέτο. Όταν ερωτήθηκε αν γνώριζε ποιος κρύβεται πίσω από τις ψευδείς απειλές έκανε λόγο για «under-threshold warfare» καθώς «διεξάγεται με τρόπο που δυσκολεύει την απόδοση ευθύνης». «Αυτό γίνεται σκόπιμα, ώστε κανείς να μην μπορεί να αποδώσει ξεκάθαρα την ευθύνη σε κάποιον», είπε.
Πολλές από τις πτήσεις που επηρεάστηκαν πραγματοποιούνταν από εταιρείες χαμηλού κόστους, χωρίς να διαπιστώνεται σαφές μοτίβο ως προς τα περιστατικά. Ωστόσο, ειδικοί στην αεροπορία επισημαίνουν ότι, ενώ οι ψεύτικες απειλές είναι καθημερινό φαινόμενο, ένας τόσο μεγάλος αριθμός απειλών που κρίνονται αξιόπιστες, ακόμη κι αν τελικά αποδειχθούν κακόβουλες φάρσες, φαίνεται να παραπέμπει σε συντονισμένη ενέργεια.
Όπως σημειώνει ο Guardian, οι πολλαπλοί έλεγχοι ασφαλείας καθιστούν εξαιρετικά δύσκολη την μεταφορά μεγάλης ποσότητας εκρηκτικών σε αεροσκάφος. Ωστόσο, οι συνέπειες οποιασδήποτε έκρηξης θα ήταν πολύ πιο σοβαρές για ένα αεροπλάνο που πετά στο συνηθισμένο ύψος πλεύσης των 35.000 ποδιών.
Την ίδια στιγμή, οι εκτροπές πτήσεων είναι δαπανηρές και προκαλούν σημαντική αναστάτωση, ωστόσο οι αεροπορικές εταιρείες δεν έχουν άλλη επιλογή όταν αντιμετωπίζουν απειλές που θεωρούνται έστω και εν μέρει αξιόπιστες.
Παράλληλα, η εύκολη πρόσβαση σε πληροφορίες για πτήσεις μέσω του διαδικτύου σημαίνει ότι όποιος προβαίνει σε τέτοιου είδους φάρσες έχει στη διάθεσή του πλέον λεπτομέρειες για τα δρομολόγια, τον τύπο του αεροσκάφους και τα τεχνικά χαρακτηριστικά του — πληροφορίες που, πριν από δεκαετίες, θα ήταν προσβάσιμες μόνο σε άτομα που βρίσκονταν «εκ των έσω».
Ο Ρις Τζοουνς, αναλυτής στην Osprey Flight Solutions, μια εταιρεία πληροφοριών για την αεροπορία, δήλωσε ότι η εμπιστοσύνη των αεροπορικών εταιρειών στην ασφάλεια των ευρωπαϊκών αεροδρομίων δεν θα πρέπει να οδηγήσει σε καμία αλλαγή στα πρωτόκολλα μετά τις φάρσες. Σημείωσε, όμως, ότι μία από τις φυσικές αντιδράσεις θα είναι να δούμε διπλάσια ασφάλεια, η αυξημένη κάλυψη από τα μέσα ενημέρωσης και η ανησυχία του κοινού για τα ταξίδια. Σύμφωνα με τον ίδιο, οι απειλές φαίνονται να συνδέονται μεταξύ τους, αποτελώντας «μια μάλλον χαοτική εκστρατεία, χωρίς να στοχεύουν σε κάποια συγκεκριμένη περιοχή».
Τόνισε τέλος, ότι για όσους βρίσκονται πίσω από τις φάρσες, και μόνο η πρόκληση αναστάτωσης θα μπορούσε να θεωρηθεί επιτυχία.