Οι ακριβείς όροι της συμφωνίας ασφαλείας μεταξύ των Ηνωμένων Πολιτειών, της Δανίας και της Γροιλανδίας παραμένουν ακόμη άγνωστοι, λίγες ώρες πριν από την προγραμματισμένη υπογραφή της στη Νέα Υόρκη.
Ωστόσο, αποκλειστικές πληροφορίες του Reuters αποκαλύπτουν ότι η συμφωνία αναμένεται να ανοίξει τον δρόμο για την επέκταση της αμερικανικής στρατιωτικής παρουσίας στη Γροιλανδία, με δύο συγκεκριμένες τοποθεσίες να βρίσκονται στο επίκεντρο.
Σύμφωνα με τρεις πηγές που γνωρίζουν την υπόθεση, οι ΗΠΑ σχεδιάζουν να επαναφέρουν στρατιωτική βάση από την εποχή του Ψυχρού Πολέμου στη νότια Γροιλανδία και να αποκτήσουν στρατιωτική παρουσία σε ένα ακόμη φυλάκιο στην ανατολική ακτή του νησιού.
Δύο τοποθεσίες της Γροιλανδίας στο επίκεντρο
Η πρώτη είναι το Narsarsuaq, στη νότια Γροιλανδία. Εκεί λειτουργούσε η αμερικανική βάση Bluie West One, η οποία έκλεισε από τις ΗΠΑ τη δεκαετία του 1950. Έκτοτε ο πληθυσμός της περιοχής έχει περιοριστεί σε μόλις μερικές δεκάδες κατοίκους.
Η δεύτερη τοποθεσία είναι το Mestersvig, στην ανατολική ακτή, ένα στρατιωτικό φυλάκιο που χρησιμοποιείται σήμερα από τη Sirius Dog Sled Patrol, μονάδα των ειδικών δυνάμεων της Δανίας.
Οι πληροφορίες αυτές δεν σημαίνουν ότι έχουν δημοσιοποιηθεί οι τελικές λεπτομέρειες για το μέγεθος ή τη μορφή της αμερικανικής παρουσίας στις δύο εγκαταστάσεις.
Το Reuters επισημαίνει ότι το κείμενο της συμφωνίας δεν έχει δοθεί στη δημοσιότητα και ότι οι λεπτομέρειες ενδέχεται να αλλάξουν μέχρι την υπογραφή.
Η συμφωνία υπογράφεται στον ΟΗΕ
Η συμφωνία αναμένεται να υπογραφεί την Τρίτη στο περιθώριο της Γενικής Συνέλευσης των Ηνωμένων Εθνών στη Νέα Υόρκη, στις 10:30 το πρωί τοπική ώρα (17:30 ώρα Ελλάδος).
Στην τελετή αναμένεται να συμμετάσχουν ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ, η πρωθυπουργός της Δανίας Μέτε Φρεντέρικσεν και ο πρωθυπουργός της Γροιλανδίας Γενς-Φρέντερικ Νίλσεν.
Ο Λευκός Οίκος δεν σχολίασε τους επιμέρους όρους της συμφωνίας, επαναλαμβάνοντας ότι η υπογραφή της θα «διασφαλίσει και θα υπερασπιστεί την ασφάλεια της Γροιλανδίας και των Ηνωμένων Πολιτειών».
Η Δανία, από την πλευρά της, υποστηρίζει πως η συμφωνία εντάσσει την ασφάλεια της Αρκτικής στο πλαίσιο του ΝΑΤΟ, αντί να αφήνει την ευθύνη αποκλειστικά στις ΗΠΑ και στη Δανία.
Η «μόνιμη» αμερικανική παρουσία και οι δηλώσεις Τραμπ
Η συμφωνία έρχεται έπειτα από μήνες πιέσεων του Ντόναλντ Τραμπ για μεγαλύτερο αμερικανικό έλεγχο της Γροιλανδίας. Ο Αμερικανός πρόεδρος έχει δηλώσει επανειλημμένως ότι οι ΗΠΑ πρέπει να ελέγχουν το στρατηγικής σημασίας αρκτικό νησί και κατά περιόδους έχει αρνηθεί να αποκλείσει ακόμη και τη χρήση στρατιωτικής ή οικονομικής ισχύος για την απόκτησή του.
Την περασμένη Παρασκευή ο Τραμπ ανακοίνωσε ότι είχε επιτευχθεί συμφωνία με τη Δανία και τη Γροιλανδία, υποστηρίζοντας ότι αυτή θα δώσει στις ΗΠΑ «μόνιμο έλεγχο της ασφάλειας και όλων των άλλων αναγκών» στη Γροιλανδία.
Ο ίδιος δήλωσε, επίσης, πως η συμφωνία αντιμετωπίζει «όλες τις πολλές ανησυχίες των ΗΠΑ» και ότι δεν θα έχει κόστος για την Ουάσιγκτον.
Από 17 βάσεις σε μία και τώρα ξανά επέκταση
Η αμερικανική στρατιωτική παρουσία στη Γροιλανδία ήταν πολύ μεγαλύτερη κατά τον Ψυχρό Πόλεμο. Τότε οι ΗΠΑ διατηρούσαν 17 στρατιωτικές εγκαταστάσεις και περισσότερους από 10.000 στρατιωτικούς στο νησί.
Σήμερα έχει απομείνει μόνο η Pituffik Space Base, όπου υπηρετούν περίπου 150 Αμερικανοί στρατιωτικοί.
Η επαναλειτουργία του Narsarsuaq και η εγκατάσταση αμερικανικής παρουσίας στο Mestersvig θα σηματοδοτούσαν, επομένως, διεύρυνση του αμερικανικού στρατιωτικού αποτυπώματος στη Γροιλανδία, σε μια περίοδο κατά την οποία η Αρκτική αποκτά ολοένα μεγαλύτερη γεωπολιτική σημασία.
Παράλληλα, οι ευρύτερες διατάξεις της συμφωνίας αναμένεται να περιορίζουν τη δυνατότητα χωρών εκτός ΝΑΤΟ, ιδιαίτερα της Ρωσίας και της Κίνας, να αποκτήσουν στρατιωτική παρουσία ή να πραγματοποιήσουν ευαίσθητες επενδύσεις σε κρίσιμους τομείς, όπως τα ορυκτά και η εξόρυξη.
Η υποχώρηση των πάγων στην Αρκτική έχει ανοίξει νέες θαλάσσιες διαδρομές και έχει καταστήσει πιο προσβάσιμα κοιτάσματα ορυκτών, αυξάνοντας το ενδιαφέρον ΗΠΑ, Ρωσίας και Κίνας για την περιοχή.