Ντόρο προκάλεσε η συνέντευξη του επικεφαλής του Οργανισμού Αντιπυραυλικής Άμυνας του Ισραήλ Μοσέ Πατέλ στην «Καθημερινή» για την «Ασπίδα του Αχιλλέα», καθώς μία αναφορά του για τον πηγαίο κώδικα του νέου συστήματος Διοίκησης και Ελέγχου φάνηκε να έρχεται σε αντίθεση με όσα είχε δηλώσει δημοσίως ο Νίκος Δένδιας πριν από την υπογραφή της συμφωνίας.
Η δήλωση απέκτησε ιδιαίτερο βάρος καθώς ο Πατέλ είναι ένας από τους βασικούς αρχιτέκτονες της «Ασπίδας του Αχιλλέα» και από τα πρόσωπα που είχαν κεντρικό ρόλο στις διαπραγματεύσεις με την ελληνική πλευρά.
Η υπόθεση απέκτησε γρήγορα πολιτική διάσταση, καθώς η πρώτη εντύπωση ήταν ότι η Αθήνα είχε τελικά αποδεχθεί διαφορετικούς όρους από εκείνους που είχε περιγράψει ο υπουργός Εθνικής Άμυνας. Ακολούθησε, ωστόσο, διευκρίνιση μετά από νεότερη ενημέρωση του ισραηλινού υπουργείου Άμυνας, σύμφωνα με την οποία η συμφωνία προβλέπει μεταφορά τεχνογνωσίας και από κοινού χρήση λογισμικού και τεχνολογίας με τις ελληνικές Ένοπλες Δυνάμεις.
Πηγή κοντά στο υπουργείο Εθνικής Άμυνας, σχολιάζοντας το θέμα στο iefimerida, ανέφερε ότι δεν τίθεται ζήτημα σε σχέση με όσα έχουν συμφωνηθεί μεταξύ των δύο πλευρών και παρέπεμψε στη νεότερη διευκρίνιση του ισραηλινού υπουργείου Άμυνας. Η ίδια πηγή στάθηκε ειδικότερα στην αναφορά της ισραηλινής πλευράς «στη μεταφορά τεχνογνωσίας, καθώς και στην από κοινού χρήση λογισμικού και τεχνολογίας με τις ελληνικές Ένοπλες Δυνάμεις».
Το Command & Control στο επίκεντρο της «Ασπίδας του Αχιλλέα»
Η συζήτηση αφορά το πλέον νευραλγικό κομμάτι της «Ασπίδας του Αχιλλέα», το νέο Command & Control πάνω στο οποίο θα στηθεί η πολυεπίπεδη αρχιτεκτονική αεράμυνας της χώρας. Η συμφωνία των 3,035 δισ. ευρώ με το Ισραήλ περιλαμβάνει τα Spyder, Barak MX και David’s Sling, νέα ραντάρ και το σύστημα που θα ενοποιεί τις διαφορετικές δυνατότητες και θα δίνει την κοινή επιχειρησιακή εικόνα.
Η επιμονή Δένδια στον πηγαίο κώδικα
Δεν είναι τυχαίο ότι ο Νίκος Δένδιας είχε επιμείνει στον πηγαίο κώδικα πολύ πριν κλείσει η συμφωνία. Στις 23 Ιουλίου, κατά την ενημέρωση των διαπιστευμένων συντακτών του υπουργείου Εθνικής Άμυνας μετά τη συνεδρίαση του ΚΥΣΕΑ, είχε δηλώσει ότι υπάρχει πάγια εντολή οι ελληνικές Ένοπλες Δυνάμεις να μην αποκτούν συστήματα χωρίς τον source code, αφήνοντας μόνο την επιφύλαξη απολύτως εξειδικευμένων περιπτώσεων.
Για το Command & Control ήταν ακόμη πιο συγκεκριμένος. Είχε χαρακτηρίσει την πρόσβαση στον πηγαίο κώδικα «απολύτως στοιχείο κομβικό», εξηγώντας ότι χωρίς αυτήν οι Ένοπλες Δυνάμεις δεν θα μπορούν να παρεμβαίνουν στην αρχιτεκτονική και στην εξέλιξη του συστήματος. Σε διαφορετική περίπτωση, όπως είχε πει χαρακτηριστικά, η χώρα θα μπορούσε να βρεθεί «όμηρος» ακόμη και της φιλικότερης και συμμαχικότερης ξένης χώρας.
Τι είχε δηλώσει ο Δένδιας μία ημέρα πριν τη συμφωνία
Στην ίδια γραμμή είχε κινηθεί και στις 30 Αυγούστου, μία ημέρα πριν από την υπογραφή της συμφωνίας στο Τελ Αβίβ. Αναφερόμενος στην «Ασπίδα του Αχιλλέα», ο υπουργός Εθνικής Άμυνας είχε περιγράψει ένα ενοποιημένο σύστημα Διοίκησης και Ελέγχου στη βάση της νέας αρχιτεκτονικής και είχε τονίσει ότι ιδιαίτερη βαρύτητα αποδίδεται στην ουσιαστική μεταφορά τεχνογνωσίας και παραγωγής στο ελληνικό αμυντικό οικοσύστημα, «καθώς και στην πρόσβαση στον πηγαίο κώδικα των συστημάτων αυτών».
Η συνέντευξη Πατέλ που άναψε τη συζήτηση
Σε αυτό το φόντο ήρθε η συνέντευξη Πατέλ.
Ο Ισραηλινός αξιωματούχος ρωτήθηκε ευθέως από την «Καθημερινή» εάν η Ελλάδα θα έχει πρόσβαση στον πηγαίο κώδικα που σχετίζεται με τις δυνατότητες Command & Control και απάντησε αρνητικά, λέγοντας ότι ο source code δεν περιλαμβανόταν στην άδεια χρήσης της συμφωνίας. Πρόσθεσε ότι το Ισραήλ θα παρέχει υποστήριξη και συντήρηση και θα βρίσκεται στο πλευρό της ελληνικής πλευράς όποτε χρειάζεται.
Η κατηγορηματική απάντησή του ήταν αυτή που άναψε τη συζήτηση, καθώς δίπλα στις προηγούμενες δηλώσεις Δένδια έδινε την εικόνα ότι κάτι ενδεχομένως είχε αλλάξει μέχρι την τελική συμφωνία. Και ενώ το θέμα άρχισε να παίρνει διαστάσεις, ακολούθησε και μια μικρή περιπέτεια με τη δημοσίευση της ίδιας της συνέντευξης.
Η επίμαχη ερώτηση και η αλλαγή στην ηλεκτρονική έκδοση
Η ερώτηση για τον πηγαίο κώδικα και η απάντηση Πατέλ υπήρχαν στην έντυπη έκδοση της «Καθημερινής», όχι όμως και στην πρώτη μορφή της συνέντευξης που αναρτήθηκε στο Διαδίκτυο. Μάλιστα, στην εισαγωγή της ηλεκτρονικής δημοσίευσης υπήρχε η πληροφορία, με επίκληση Ελλήνων και Ισραηλινών αξιωματούχων, ότι μέρος της συμφωνίας αποτελεί ο πηγαίος κώδικας που σχετίζεται με τις δυνατότητες Command & Control και ότι αυτός θα βρίσκεται σύντομα στη διάθεση των ελληνικών Ενόπλων Δυνάμεων.
Αργότερα η επίμαχη ερώτηση και η απάντηση Πατέλ επανήλθαν στην ηλεκτρονική έκδοση, ενώ ακολούθησε διευκρίνιση μετά από νεότερη ενημέρωση από το ισραηλινό υπουργείο Άμυνας.
Η διευκρίνιση του ισραηλινού υπουργείου Άμυνας
Σύμφωνα με αυτή, στο πλαίσιο της συμφωνίας θα υπάρξει μεταφορά τεχνογνωσίας από το Ισραήλ προς την Ελλάδα, καθώς και «από κοινού χρήση λογισμικού και τεχνολογίας με τις ελληνικές Ένοπλες Δυνάμεις». Η συνεργασία θα επεκταθεί και στις ελληνικές εταιρείες που θα συμμετάσχουν στη συμπαραγωγή των οπλικών συστημάτων.
Η νεότερη ενημέρωση ήρθε έτσι να συμπληρώσει την αρχική εικόνα, περιγράφοντας ένα ευρύτερο πλαίσιο μεταφοράς τεχνογνωσίας και συνεργασίας στο λογισμικό. Στη συγκεκριμένη διατύπωση, πάντως, δεν γίνεται ρητή αναφορά σε παράδοση του πηγαίου κώδικα, ενώ η Αθήνα έχει εξαρχής συνδέσει την «Ασπίδα του Αχιλλέα» όχι μόνο με την απόκτηση νέων συστημάτων, αλλά και με τη μεταφορά τεχνογνωσίας και τη συμμετοχή της εγχώριας αμυντικής βιομηχανίας.
Η πολιτική αντιπαράθεση
Το θέμα πέρασε γρήγορα και στο πεδίο της πολιτικής αντιπαράθεσης. Η ΕΛ.Α.Σ. αντέδρασε με ανακοίνωση των Τομέων Εξωτερικής Πολιτικής και Άμυνας, βάζοντας δίπλα δίπλα τη δήλωση του Μοσέ Πατέλ και τις προηγούμενες τοποθετήσεις του Νίκου Δένδια.
Η αντιπολίτευση επικαλέστηκε ιδιαίτερα τη δήλωση του υπουργού Εθνικής Άμυνας της 23ης Ιουλίου για τον κίνδυνο εξάρτησης από τρίτη χώρα και άσκησε κριτική στην κυβέρνηση για την εικόνα που δημιουργήθηκε μετά τη συνέντευξη. Στάθηκε ακόμη στο γεγονός ότι η διαδικτυακή δημοσίευση δεν περιλάμβανε αρχικά το επίμαχο απόσπασμα, αλλά και στη μεταγενέστερη διευκρίνιση περί «από κοινού χρήσης λογισμικού και τεχνολογίας».
Η ΕΛ.Α.Σ. έδωσε στη συγκεκριμένη διατύπωση πολιτική διάσταση ως προς τον βαθμό ελέγχου του συστήματος από την ελληνική πλευρά, υποστηρίζοντας ότι οι Ένοπλες Δυνάμεις δεν θα το ελέγχουν κατ’ αποκλειστικότητα. Πρόκειται, ωστόσο, για την ερμηνεία της αντιπολίτευσης και όχι για διατύπωση της ίδιας της ισραηλινής ενημέρωσης.
Στον πυρήνα της νέας ελληνικής αεράμυνας
Η όλη συζήτηση έρχεται λίγες ημέρες μετά την υπογραφή μιας συμφωνίας που αλλάζει σε σημαντικό βαθμό τη δομή της ελληνικής αεράμυνας. Η «Ασπίδα του Αχιλλέα» αποτελεί το μεγαλύτερο μέχρι σήμερα βήμα για τη δημιουργία μιας ενιαίας πολυεπίπεδης ομπρέλας, ενώ το Command & Control βρίσκεται στον πυρήνα αυτού του σχεδιασμού.
Γι’ αυτό και μια φαινομενικά τεχνική αναφορά στη συνέντευξη ενός Ισραηλινού αξιωματούχου απέκτησε πολύ μεγαλύτερες διαστάσεις. Ο πηγαίος κώδικας είχε ήδη τοποθετηθεί από τον ίδιο τον Νίκο Δένδια ψηλά στην ατζέντα πριν από την υπογραφή της συμφωνίας και είχε συνδεθεί δημοσίως με την αυτονομία που επιδιώκει η Αθήνα για το νέο σύστημα. Η δήλωση Πατέλ έδειξε αρχικά προς διαφορετική κατεύθυνση, πριν ακολουθήσει η νεότερη ισραηλινή ενημέρωση για μεταφορά τεχνογνωσίας και από κοινού χρήση λογισμικού και τεχνολογίας.