Μετά από αρκετά χρόνια συζητήσεων, ο νόμος που θεσπίζει το δικαίωμα στην υποβοηθούμενη αυτοκτονία τέθηκε σε ισχύ στη Γαλλία.
- Η άσκηση του δικαιώματος προϋποθέτει αυστηρούς όρους: ο ασθενής πρέπει να είναι ενήλικος, Γάλλος πολίτης με ανίατη ασθένεια σε τελικό στάδιο και με πλήρη συνείδηση.
- Η Γαλλία εντάσσεται έτσι σε μια μικρή ομάδα χωρών, όπως το Βέλγιο, η Ολλανδία και ο Καναδάς.
- Η απόφαση προκάλεσε ανάμεικτες αντιδράσεις, με τον πρόεδρο Μακρόν να τη χαιρετίζει, ενώ ιδρύματα και ενώσεις εξέφρασαν την οργή τους.
- Η ψήφιση του νόμου ακολούθησε μια μακρά περίοδο έντονων κοινοβουλευτικών αντιπαραθέσεων και κοινωνικών διαιρέσεων.
Το πλήρες νομοσχέδιο δημοσιεύθηκε την Τετάρτη 19 Αυγούστου στην Επίσημη Εφημερίδα της Γαλλικής Δημοκρατίας, μετά την επικύρωσή του από τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας, Εμανουέλ Μακρόν.
Το κείμενο, το οποίο εγκρίθηκε την περασμένη Παρασκευή από το Συνταγματικό Συμβούλιο, με ορισμένες επιφυλάξεις, θεσπίζει, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις, το δικαίωμα στην υποβοηθούμενη θνησιμότητα για ορισμένους ασθενείς. Ειδικότερα, προβλέπει τη δυνατότητα στον ασθενή να χορηγεί ο ίδιος στον εαυτό του μια θανατηφόρα ουσία, παρουσία επαγγελματία υγείας. Μόνο στην περίπτωση που ο ασθενής είναι σωματικά ανίκανος να πραγματοποιήσει την πράξη, η θανατηφόρα ουσία μπορεί να χορηγηθεί από τρίτους οι οποίοι είναι επαγγελματίες.
Η Γαλλία εντάσσεται πλέον στη μικρή ομάδα χωρών, συμπεριλαμβανομένων της Ολλανδίας, του Βελγίου, της Ελβετίας και του Καναδά, που έχουν νομιμοποιήσει την εν λόγω πρακτική.
Ποιες είναι οι αυστηρές προϋποθέσεις
Για να μπορεί κάποιος να ασκήσει αυτό το δικαίωμα, πρέπει να πληρούνται αρκετές προϋποθέσεις. Ο ασθενής πρέπει να είναι ενήλικος, να είναι Γάλλος πολίτης ή να διαμένει επί μακρόν στη Γαλλία, να πάσχει από «σοβαρή και ανίατη» ασθένεια σε τελικό ή «προχωρημένο» στάδιο, να βιώνει αφόρητη σωματική οδύνη και να είναι σε θέση να εκφράσει ελεύθερα και με πλήρη επίγνωση την επιλογή του έως το τέλος της διαδικασίας.
Μια ειδική διαδικασία, η οποία προβλέπει την αξιολόγηση από έναν γιατρό με τη συμμετοχή και άλλων επαγγελματιών υγείας, θα καθορίζει εάν ο ασθενής πληροί τις προϋποθέσεις για να ασκήσει το συγκεκριμένο δικαίωμα.
Ένας περιορισμένος αριθμός χωρών
Πριν μπορέσει ο νόμος να εφαρμοστεί στην πράξη από τους επαγγελματίες υγείας, η γαλλική κυβέρνηση θα πρέπει να εκδώσει τα απαραίτητα εκτελεστικά διατάγματα.
Η Γαλλία προστίθεται έτσι στον σχετικά μικρό αριθμό χωρών που έχουν ήδη θεσπίσει αντίστοιχο δικαίωμα. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται το Βέλγιο, η Ολλανδία, η Ελβετία, ο Καναδάς και η Ουρουγουάη.
Στην απόφασή του, το Συνταγματικό Συμβούλιο έκρινε ότι καμία από τις διατάξεις του νόμου, ο οποίος θεωρείται μία από τις σημαντικότερες κοινωνικές μεταρρυθμίσεις της δεύτερης προεδρικής θητείας του Εμανουέλ Μακρόν, δεν αντίκειται στο Σύνταγμα.
Ο Γάλλος πρόεδρος χαιρέτισε την απόφαση, υποστηρίζοντας ότι «ολοκληρώνει μια υποδειγματική δημοκρατική συζήτηση». Ο πρώην βουλευτής του MoDem, Ολιβιέ Φαλόρνι, εισηγητής του νομοσχεδίου, χαρακτήρισε την εξέλιξη «σημαντικό βήμα προς τα εμπρός που επιτέλους γίνεται πραγματικότητα».
Από την άλλη πλευρά, το Ίδρυμα Jérôme Lejeune εξέφρασε την «οργή» του για την απόφαση. Την ίδια θέση υιοθέτησε και η ένωση Les Éligibles et leurs aidants («Οι δικαιούχοι και οι φροντιστές τους»), η οποία προειδοποίησε για «τον εξαιρετικά μεγάλο κίνδυνο που θέτει ο νόμος για τους πιο ευάλωτους».
Πέντε προσφυγές στο Συνταγματικό Συμβούλιο
Η νομοθετική διαδικασία ξεκίνησε με μια συνέλευση πολιτών, που συγκροτήθηκε κατόπιν πρωτοβουλίας του Γάλλου Προέδρου, και ακολούθησε μια μακρά περίοδος έντονων κοινοβουλευτικών αντιπαραθέσεων.
Το ζήτημα αναζωπύρωσε τις κοινωνικές διαιρέσεις στη Γαλλία, επαναφέροντας στο προσκήνιο την έντονη αντίθεση θρησκευτικών κύκλων, αλλά και ορισμένων επαγγελματιών του χώρου της υγείας.
Οι πέντε προσφυγές που κατατέθηκαν στο Συνταγματικό Συμβούλιο, αριθμός ιδιαίτερα υψηλός για μια τέτοια νομοθετική διαδικασία, αποτέλεσαν ακόμη μία ένδειξη της έντασης της δημόσιας συζήτησης.
Μία από τις προσφυγές, μάλιστα, προήλθε ασυνήθιστα από τον ίδιο τον πρωθυπουργό, Σεμπαστιάν Λεκορνί. Επικεφαλής μιας κυβέρνησης που συνδυάζει το στρατόπεδο του Μακρόν, το οποίο τάσσεται γενικά υπέρ του νόμου, αν και όχι ομόφωνα, με τους Ρεπουμπλικάνους, οι οποίοι στην πλειονότητά τους αντιτίθενται στο μέτρο, ο πρωθυπουργός επέλεξε να προσφύγει στο Συνταγματικό Συμβούλιο πριν από την οριστική επικύρωση του νόμου.
Μέχρι σήμερα, η Γαλλία επέτρεπε την παθητική ευθανασία, όπως την άρνηση τεχνητής υποστήριξης ζωής, και τη βαθιά καταστολή πριν από τον θάνατο, αλλά ασθενείς που αναζητούσαν ενεργές επιλογές για να βάλουν τέλος στη ζωή τους αναγκάζονται να ταξιδέψουν σε άλλες χώρες όπου η υποβοηθούμενη θνησιμότητα είναι νόμιμη.