Η Ευρωπαϊκή Ένωση χάνει σχεδόν 500 εκατομμύρια ευρώ ημερησίως λόγω της ανόδου των τιμών ενέργειας, προειδοποίησε η Ούρσουλα Φον ντερ Λάιεν, πρόεδρος της Κομισιόν.
- Η ΕΕ αντιμετωπίζει μια τεράστια οικονομική επιβάρυνση, χάνοντας 27 δισ. ευρώ σε 60 ημέρες από εισαγωγές ορυκτών καυσίμων, λόγω της ενεργειακής κρίσης που προκαλείται από τον πόλεμο στο Ιράν και το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ, βασικής οδού πετρελαίου.
- Η κατάσταση δεν αναμένεται να εξομαλυνθεί σύντομα, με τις συνέπειες της σύγκρουσης να διαρκούν μήνες ή χρόνια, επιδεινώνοντας τις ήδη αυξημένες τιμές και ελλείψεις. Παράλληλα, οι ΗΠΑ εξετάζουν αποκλεισμό ιρανικών λιμανιών, κλιμακώνοντας περαιτέρω την αβεβαιότητα.
- Η Ευρώπη επιδιώκει ενεργειακή απεξάρτηση, μειώνοντας την εξάρτηση από ορυκτά καύσιμα και ενισχύοντας τις εγχώριες καθαρές πηγές, ενώ η Επιτροπή θα παρουσιάσει σχέδιο εξηλεκτρισμού. Η στρατηγική της ΕΕ βασίζεται σε συντονισμό κρατών, προστασία καταναλωτών και μείωση ζήτησης.
- Η ενεργειακή κρίση επιβαρύνει τους ευρωπαϊκούς προϋπολογισμούς, απαιτώντας νέους ίδιους πόρους για τη στήριξη νοικοκυριών και επιχειρήσεων. Βασικός στόχος της ΕΕ παραμένει ο τερματισμός της σύγκρουσης και η αποκατάσταση της ελεύθερης ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ.
Μιλώντας στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο στο Στρασβούργο, η Φον ντερ Λάιεν υπογράμμισε το μέγεθος της επιβάρυνσης για την ΕΕ λόγω της ενεργειακής κρίσης, που προκαλεί ο πόλεμος στο Ιράν: «Μέσα σε μόλις 60 ημέρες σύγκρουσης, ο λογαριασμός για εισαγωγές ορυκτών καυσίμων αυξήθηκε κατά πάνω από 27 δισ. ευρώ, χωρίς ούτε ένα επιπλέον μόριο ενέργειας».
Η κρίση αποδίδεται κυρίως στην αναταραχή στον Περσικό Κόλπο και στο κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ, της κρίσιμης θαλάσσιας οδού από την οποία διέρχεται περίπου το ένα τέταρτο του παγκόσμιου εμπορίου πετρελαίου.
«Καμπανάκι» Φον ντερ Λάιεν για μακροχρόνιες επιπτώσεις από τον πόλεμο
Η κατάσταση δεν αναμένεται να εξομαλυνθεί σύντομα, με την επικεφαλής της Ευρωπαϊκής Επιτροπής να προειδοποιεί για παρατεταμένες συνέπειες.
«Υπάρχει μια σκληρή πραγματικότητα που πρέπει όλοι να αντιμετωπίσουμε: οι συνέπειες αυτής της σύγκρουσης μπορεί να διαρκέσουν για μήνες ή ακόμη και χρόνια», τόνισε η Φον ντερ Λάιεν.
Η Ευρώπη ήδη βρίσκεται αντιμέτωπη με αυξημένες τιμές σε πετρέλαιο και φυσικό αέριο, αλλά και με ανησυχίες για ελλείψεις σε κρίσιμα προϊόντα, όπως τα καύσιμα αεροσκαφών και τα λιπάσματα.
Γεωπολιτικές εντάσεις και ρίσκο περαιτέρω κλιμάκωσης
Την ίδια ώρα, οι εξελίξεις στις Ηνωμένες Πολιτείες εντείνουν την αβεβαιότητα. Σύμφωνα με δημοσιεύματα, ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ εξετάζει στρατηγική παρατεταμένου αποκλεισμού των λιμανιών του Ιράν, με στόχο την άσκηση οικονομικής πίεσης στην Τεχεράνη.
Μια τέτοια κίνηση θα μπορούσε να επιδεινώσει περαιτέρω τη διαταραχή στις ροές πετρελαίου και φυσικού αερίου, επιτείνοντας την ενεργειακή κρίση στην Ευρώπη.
Έμφαση στην ενεργειακή απεξάρτηση της Ευρώπης
Η Φον ντερ Λάιεν αξιοποίησε την κρίση για να επαναλάβει την ανάγκη επιτάχυνσης της ενεργειακής μετάβασης της Ευρώπης.
«Ο δρόμος μπροστά είναι ξεκάθαρος. Πρέπει να μειώσουμε την υπερβολική εξάρτηση από εισαγόμενα ορυκτά καύσιμα και να ενισχύσουμε την εγχώρια, προσιτή και καθαρή ενέργεια», τόνισε, επισημαίνοντας ότι αυτό περιλαμβάνει τόσο τις ανανεώσιμες πηγές όσο και την πυρηνική ενέργεια.
Στο πλαίσιο αυτό η Φον ντερ Λάιεν ανακοίνωσε ότι η Επιτροπή θα παρουσιάσει έως το καλοκαίρι ένα σχέδιο δράσης για την εξηλεκτρισμό, με φιλόδοξους στόχους σε επίπεδο ΕΕ.
Τρία μέτωπα για την αντιμετώπιση της κρίσης
Η ευρωπαϊκή στρατηγική επικεντρώνεται σε τρεις βασικούς άξονες, σύμφωνα με την Φον ντερ Λάιεν.
- Πρώτον, η ενίσχυση του συντονισμού μεταξύ των κρατών-μελών. «Προτείνουμε ισχυρότερο συντονισμό, όχι μόνο για τα αποθέματα φυσικού αερίου, αλλά και για καύσιμα όπως το ντίζελ και τα καύσιμα αεροσκαφών», ανέφερε, προσθέτοντας την ανάγκη για «πιο αποτελεσματική απελευθέρωση αποθεμάτων πετρελαίου και αύξηση της παραγωγής στα διυλιστήρια».
- Δεύτερον, η προστασία καταναλωτών και επιχειρήσεων από την εκτίναξη των τιμών, με πιο στοχευμένα μέτρα σε σχέση με το παρελθόν.
- Τρίτον, η μείωση της ενεργειακής ζήτησης μέσω εκσυγχρονισμού. «Η ηλεκτρική ενέργεια αντιστοιχεί σε λιγότερο από το ένα τέταρτο της τελικής κατανάλωσης. Αυτό πρέπει να αλλάξει. Η Ευρώπη πρέπει να ηγηθεί στον εξηλεκτρισμό», υπογράμμισε.
Πίεση για πολιτικές αποφάσεις και χρηματοδότηση
Η ενεργειακή κρίση προσθέτει νέα βάρη στους ήδη πιεσμένους ευρωπαϊκούς προϋπολογισμούς. Σύμφωνα με εκτιμήσεις, τα κράτη-μέλη έχουν ήδη δεσμεύσει δισεκατομμύρια ευρώ για τη στήριξη νοικοκυριών και επιχειρήσεων.
Παράλληλα η Φον ντερ Λάιεν προειδοποίησε για τις δημοσιονομικές προκλήσεις της επόμενης περιόδου, ενόψει και της αποπληρωμής του ευρωπαϊκού ταμείου ανάκαμψης.
«Απαιτούνται νέοι ίδιοι πόροι. Χωρίς αυτούς, η επιλογή είναι είτε υψηλότερες εθνικές εισφορές είτε χαμηλότερες δαπάνες», τόνισε.
Στόχος η αποκλιμάκωση και η ενεργειακή ασφάλεια
Κλείνοντας, η πρόεδρος της Επιτροπής επανέλαβε ότι βασικός στόχος της ΕΕ είναι ο τερματισμός της σύγκρουσης και η αποκατάσταση της ελεύθερης ναυσιπλοΐας.
«Κοινός μας στόχος είναι ο οριστικός τερματισμός του πολέμου, με πλήρη και μόνιμη ελευθερία ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ», δήλωσε.
Ωστόσο, με τις γεωπολιτικές εντάσεις να παραμένουν υψηλές, η Ευρώπη καλείται να διαχειριστεί μια κρίση που, όπως όλα δείχνουν, θα έχει βαθιές και μακροχρόνιες επιπτώσεις στην οικονομία και την ενεργειακή της στρατηγική.