Με φόντο τους πολέμους, την κλιματική κρίση, την επιστροφή του Ντόναλντ Τραμπ στο προσκήνιο και τον αυξανόμενο ανταγωνισμό με ΗΠΑ και Κίνα, η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν ετοιμάζεται να παρουσιάσει το πολιτικό της σχέδιο για την επόμενη ημέρα της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
- Η ομιλία της Φον ντερ Λάιεν θα εστιάσει στην τεχνητή νοημοσύνη και τις επιπτώσεις της στην απασχόληση. Παράλληλα, θα αναδειχθεί η ανάγκη για ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας και απλοποίηση της ευρωπαϊκής νομοθεσίας για τη μείωση της γραφειοκρατίας.
- Η κλιματική προσαρμογή κατέχει κεντρική θέση, με έμφαση στην ανθεκτικότητα της Ευρώπης στα ακραία φαινόμενα. Στο μεταναστευτικό, προτείνεται η σημαντική ενίσχυση της Frontex, με αύξηση του προσωπικού της σε 30.000 συνοριοφύλακες και ακτοφύλακες.
- Προωθείται ένα αμφιλεγόμενο ευρωπαϊκό πλαίσιο για περιπτώσεις μαζικής μεταναστευτικής πίεσης. Αυτό θα μπορούσε να επιτρέπει την προσωρινή αναστολή ορισμένων κανόνων ασύλου, ταχύτερες επιστροφές και τη δημιουργία «κόμβων επιστροφής» σε τρίτες χώρες.
- Η ευρωπαϊκή άμυνα και η ασφάλεια στην Αρκτική αποτελούν βασικές προτεραιότητες. Επιπλέον, προωθείται νέο πλαίσιο για την προστασία ανηλίκων στα social media, με περιορισμούς και γονική εποπτεία κάτω από την ηλικία των 15 ετών.
Στην έκτη ομιλία της για την Κατάσταση της Ένωσης αύριο Τετάρτη στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής αναμένεται να εστιάσει σε επτά κρίσιμους τομείς: τεχνητή νοημοσύνη, ανταγωνιστικότητα, κλιματική προσαρμογή, εμπόριο, μετανάστευση, άμυνα και περιορισμούς στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.
AI, οικονομία και «βαθύ καθάρισμα» της γραφειοκρατίας
Η τεχνητή νοημοσύνη αναμένεται να αποτελέσει μία από τις σημαντικότερες θεματικές της ομιλίας της Φον ντερ Λάιεν, όπως αναφέρει το Politico. Η Κομισιόν εξετάζει ήδη τα στοιχεία για τις θέσεις εργασίας που θα μπορούσαν να χαθούν αλλά και εκείνες που θα δημιουργηθούν καθώς η AI εξαπλώνεται στην ευρωπαϊκή οικονομία.
Παράλληλα, η φον ντερ Λάιεν αναμένεται να αναφερθεί στην ανάγκη ενίσχυσης της ευρωπαϊκής ανταγωνιστικότητας, δύο χρόνια μετά την έκθεση του Μάριο Ντράγκι. Στο επίκεντρο θα βρεθεί η απλοποίηση των κανόνων και ένα μεγάλο «ξεκαθάρισμα» της ευρωπαϊκής νομοθεσίας, με στόχο λιγότερη γραφειοκρατία για επιχειρήσεις και πολίτες.
Κλιματική κρίση και νέο μέτωπο στο Μεταναστευτικό
Η κλιματική προσαρμογή αναμένεται να έχει ιδιαίτερα σημαντική θέση στην ομιλία, καθώς η Ευρώπη βίωσε ένα ακόμη καλοκαίρι ακραίων φαινομένων, με πυρκαγιές, ξηρασία και πιέσεις στα υδάτινα αποθέματα.
Η Κομισιόν επεξεργάζεται πακέτο μέτρων για την ανθεκτικότητα της Ευρώπης απέναντι στην κλιματική αλλαγή, ενώ αναμένεται να δοθεί έμφαση στην προετοιμασία των κρατών για τις συνθήκες που έρχονται.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει, όμως, το Μεταναστευτικό. Μετά την κρίση στη Θέουτα - τον ισπανικό θύλακο στη βόρεια Αφρική - η φον ντερ Λάιεν αναμένεται να προτείνει σημαντική ενίσχυση της Frontex, με στόχο οι Ευρωπαίοι συνοριοφύλακες και ακτοφύλακες να αυξηθούν από περίπου 7.800 σήμερα σε 30.000.
Στο τραπέζι βρίσκεται ακόμη και η δυνατότητα χρηματοδότησης υποδομών στα σύνορα με ευρωπαϊκά κονδύλια, ενώ εξετάζεται η δημιουργία «κόμβων επιστροφής» σε τρίτες χώρες.
Ακόμη πιο αμφιλεγόμενη είναι η ιδέα ενός ευρωπαϊκού πλαισίου για περιπτώσεις μαζικής μεταναστευτικής πίεσης, που θα μπορούσε να επιτρέπει προσωρινή αναστολή ορισμένων κανόνων ασύλου και ταχύτερες επιστροφές.
Άμυνα, Αρκτική και περιορισμοί στα social media
Η ευρωπαϊκή άμυνα αναμένεται να αποτελέσει ακόμη ένα από τα κεντρικά σημεία. Η φον ντερ Λάιεν ενδέχεται να προαναγγείλει βασικές κατευθύνσεις της νέας στρατηγικής ασφαλείας της ΕΕ, ενώ ιδιαίτερη σημασία αποκτά η Αρκτική.
Με τον Καναδό πρωθυπουργό Μαρκ Κάρνεϊ παρόντα στην αίθουσα της Ολομέλειας, δεν αποκλείεται να ανακοινωθεί κοινή πρωτοβουλία για την ασφάλεια στην Αρκτική, περιοχή που αποκτά ολοένα μεγαλύτερη γεωπολιτική σημασία.
Τέλος, ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν τα σχέδια για περιορισμούς στην πρόσβαση ανηλίκων στα social media. Η Κομισιόν προσανατολίζεται σε ένα νέο ευρωπαϊκό πλαίσιο προστασίας των παιδιών, με κλιμακωτούς περιορισμούς και γονική εποπτεία πριν από την ηλικία των 15 ετών.
Οι περιορισμοί ενδέχεται να επεκταθούν και σε άλλες ψηφιακές υπηρεσίες, όπως πλατφόρμες gaming και AI chatbots.
Το μήνυμα της φον ντερ Λάιεν θα είναι σαφές: η Ευρώπη θέλει να γίνει πιο ανεξάρτητη, πιο ασφαλής και πιο ανθεκτική. Το μεγάλο ερώτημα είναι αν οι εξαγγελίες της θα μετατραπούν αυτή τη φορά και σε συγκεκριμένες πολιτικές που θα αλλάξουν την καθημερινότητα των Ευρωπαίων.