Νέους, αυστηρότερους κανόνες για την προστασία των παιδιών στο Διαδίκτυο προτείνει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, βάζοντας στο σταυρόνημα τη χρήση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης από ανηλίκους.
- Η πρόταση της Κομισιόν απαγορεύει την πρόσβαση στα social media για παιδιά κάτω των 13 ετών. Για τις ηλικίες 13-14 προβλέπονται λογαριασμοί υπό γονική επίβλεψη, ενώ η αυτόνομη δημιουργία προφίλ θα επιτρέπεται από τα 15 έτη.
- Οι πλατφόρμες υποχρεώνονται να σχεδιάζουν τις υπηρεσίες τους με γνώμονα την ασφάλεια των ανηλίκων. Προβλέπονται περιορισμοί σε εθιστικά χαρακτηριστικά όπως το ατέλειωτο σκρολάρισμα, ενώ τα προφίλ θα είναι ιδιωτικά από προεπιλογή.
- Οι νέοι κανόνες επεκτείνονται και σε υπηρεσίες τεχνητής νοημοσύνης για την αποφυγή συναισθηματικής εξάρτησης. Η επαλήθευση της ηλικίας των χρηστών θα γίνεται με ειδικά εργαλεία, όπως η νέα ευρωπαϊκή εφαρμογή επαλήθευσης.
- Το προτεινόμενο πλαίσιο δεν αποτελεί ακόμη νόμο, καθώς η πρόταση εξετάζεται από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο. Το τελικό περιεχόμενο των κανόνων θα διαμορφωθεί κατά τη διάρκεια της νομοθετικής διαδικασίας.
Στο πλαίσιο του λεγόμενου EU Kids Act (Νόμος της ΕΕ για τα παιδιά), η Κομισιόν προτείνει τα παιδιά κάτω των 13 ετών να μην μπορούν να έχουν πρόσβαση σε social media, ενώ για τις ηλικίες 13 και 14 ετών προβλέπεται πρόσβαση μόνο με γονική επίβλεψη και περιορισμένες δυνατότητες.
Την ίδια ώρα, προτείνεται ως ελάχιστο όριο σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης η ηλικία των 15 ετών για τη δημιουργία προσωπικού λογαριασμού στα social media.
Η πρόταση αφορά σε ένα ευρύτερο πλαίσιο που δεν περιορίζεται μόνο στα κοινωνικά δίκτυα, αλλά επεκτείνεται σε πλατφόρμες ανταλλαγής βίντεο, διαδικτυακά βιντεοπαιχνίδια και υπηρεσίες τεχνητής νοημοσύνης και chatbots που χρησιμοποιούνται από παιδιά.
Πατήστε εδώ για να δείτε το EU Kids Act.
Τι προβλέπεται για τις ηλικίες κάτω των 15 ετών
Για τα παιδιά κάτω των 13 ετών, η πρόταση προβλέπει απαγόρευση πρόσβασης στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.
Ωστόσο, θα μπορούν να χρησιμοποιούν ειδικά σχεδιασμένες, φιλικές προς τα παιδιά υπηρεσίες ανταλλαγής βίντεο μέσω λογαριασμών που διαχειρίζεται ο γονέας ή ο κηδεμόνας.
Για τις ηλικίες 13 έως κάτω των 15 ετών, προβλέπονται οι λεγόμενοι «mini accounts», δηλαδή λογαριασμοί, οι οποίοι θα λειτουργούν υπό γονική επίβλεψη και θα έχουν περιορισμένες λειτουργίες, ενώ η προτεινόμενη χρήση τους θα περιορίζεται χρονικά.
Σύμφωνα με την πρόταση, ο χρόνος πρόσβασης στις συγκεκριμένες υπηρεσίες θα μπορεί να περιορίζεται σε έως μία ώρα την ημέρα.
Από την ηλικία των 15 ετών, τα παιδιά θα μπορούν, σύμφωνα με την πρόταση, να δημιουργούν αυτόνομα προσωπικό λογαριασμό.
Η πρόταση πάντως δεν αποτελεί ακόμη ισχύοντα νόμο. Έχει υποβληθεί στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και στο Συμβούλιο της ΕΕ, όπου θα ακολουθήσει η νομοθετική διαδικασία.
«Ασφάλεια εκ σχεδιασμού» και τέλος στο «ατέλειωτο σκρολάρισμα»
Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στον τρόπο με τον οποίο σχεδιάζονται οι διαδικτυακές υπηρεσίες που χρησιμοποιούν ανήλικοι.
Η Κομισιόν προτείνει οι πλατφόρμες να έχουν υποχρεώσεις «ασφάλειας εκ σχεδιασμού», ώστε να μην αρκεί απλώς η εκ των υστέρων αντιμετώπιση προβλημάτων, αλλά τα ίδια τα προϊόντα και οι λειτουργίες τους να σχεδιάζονται εξαρχής με γνώμονα την προστασία των παιδιών.
Μεταξύ άλλων, το προτεινόμενο πλαίσιο περιλαμβάνει περιορισμούς σε χαρακτηριστικά που θεωρούνται εθιστικά, όπως το ατέλειωτο σκρολάρισμα.
Προβλέπονται επίσης περιορισμοί στις προσωποποιημένες ροές συστάσεων που μπορούν να οδηγήσουν ανηλίκους σε διαδοχικές προτάσεις επιβλαβούς περιεχομένου, στα συστήματα ανταμοιβής και στις ειδοποιήσεις κατά τις ώρες ύπνου.
Παράλληλα, τα προφίλ ανηλίκων θα πρέπει να είναι ιδιωτικά από προεπιλογή, ενώ η γεωγραφική θέση, η πρόσβαση σε κάμερα και μικρόφωνο θα είναι απενεργοποιημένες.
Οι πλατφόρμες θα πρέπει ακόμη να παρέχουν εύκολους μηχανισμούς αποκλεισμού και σίγασης άλλων χρηστών, καθώς και εργαλεία διαχείρισης του χρόνου που περνούν οι ανήλικοι στην υπηρεσία.
Στο στόχαστρο και τα AI chatbots
Οι νέοι κανόνες δεν αφορούν μόνον το Facebook, το Instagram, το YouTube και άλλες πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης, καθώς η πρόταση της Κομισιόν επεκτείνεται και σε AI companions και chatbots που παρέχουν υπηρεσίες σε χρήστες κάτω των 18 ετών.
Σύμφωνα με την πρόταση, τέτοιες υπηρεσίες θα πρέπει να είναι απενεργοποιημένες από προεπιλογή για ανηλίκους και δεν θα επιτρέπεται να προσομοιώνουν διαπροσωπικές σχέσεις με τρόπο που θα μπορούσε να δημιουργήσει συναισθηματική εξάρτηση.
Παράλληλα, προβλέπονται κανόνες για διαδικτυακά βιντεοπαιχνίδια και υπηρεσίες ανταλλαγής βίντεο.
Πώς θα ελέγχεται η ηλικία
Ένα από τα πιο κρίσιμα ζητήματα είναι το πώς θα διαπιστώνουν οι πλατφόρμες την ηλικία του χρήστη χωρίς να δημιουργούνται νέοι κίνδυνοι για την ιδιωτικότητα.
Η Κομισιόν προτείνει τη χρήση εργαλείων διασφάλισης ηλικίας, μεταξύ άλλων και της ευρωπαϊκής εφαρμογής επαλήθευσης ηλικίας.
Στόχος είναι η διαδικασία να μπορεί να επιβεβαιώνει ότι ένας χρήστης ανήκει σε συγκεκριμένη ηλικιακή κατηγορία χωρίς να απαιτείται η διατήρηση εγγράφων ταυτότητας ή βιομετρικών δεδομένων.
Για τους υφιστάμενους λογαριασμούς, οι πάροχοι θα μπορούν να εκτιμούν την ηλικία του χρήστη χρησιμοποιώντας εύλογα διαθέσιμα στοιχεία, όπως η ημερομηνία δημιουργίας του λογαριασμού ή στοιχεία που σχετίζονται με την πληρωμή.
Κομισιόν: «Οι πλατφόρμες θα πρέπει να αποδεικνύουν ότι είναι ασφαλείς για παιδιά»
Κεντρικό στοιχείο του EU Kids Act είναι η αλλαγή της προσέγγισης απέναντι στις μεγάλες διαδικτυακές πλατφόρμες.
Η πρόταση προβλέπει ότι οι πάροχοι θα πρέπει να αποδεικνύουν ότι οι υπηρεσίες τους είναι κατάλληλες για την ηλικία και ασφαλείς εκ σχεδιασμού, αντί να μεταφέρεται το βάρος αποκλειστικά στους γονείς και στα ίδια τα παιδιά.
Οι πολύ μεγάλες διαδικτυακές πλατφόρμες θα πρέπει να υποβάλλουν σχέδιο συμμόρφωσης στην Κομισιόν και σε ανεξάρτητο ελεγκτή. Σε περίπτωση που εντοπίζονται ελλείψεις, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα μπορεί να ζητά διορθωτικά μέτρα.
Η πρόταση προβλέπει επίσης ταχείες διαδικασίες επιβολής, με στόχο οι σχετικές έρευνες να ολοκληρώνονται εντός 90 ημερών.
Το EU Kids Act δεν έχει γίνει ακόμη νόμος
Παρά τις εξαγγελίες, το νέο πλαίσιο δεν εφαρμόζεται ακόμη.
Η πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής περνά τώρα στη διαδικασία εξέτασης από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο της ΕΕ. Το τελικό περιεχόμενο και οι ακριβείς κανόνες που θα ισχύσουν θα εξαρτηθούν από την έκβαση της νομοθετικής διαδικασίας.
Η συζήτηση για το ηλικιακό όριο βρίσκεται ήδη στο επίκεντρο στην Ευρώπη. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο έχει υποστηρίξει σε ψήφισμά του την ηλικία των 16 ετών ως όριο για ανεξάρτητη πρόσβαση σε μέσα κοινωνικής δικτύωσης, πλατφόρμες βίντεο και συναφείς υπηρεσίες τεχνητής νοημοσύνης, γεγονός που δείχνει ότι η τελική διαμόρφωση των κανόνων παραμένει αντικείμενο πολιτικής και νομοθετικής διαπραγμάτευσης.