Πρόσφατες εξελίξεις στη βιομοριακή αρχαιολογία αποκαλύπτουν ότι αρχαία αντικείμενα μπορούν να διατηρούν τα μοριακά «αποτυπώματα» αρωματικών πρακτικών του παρελθόντος.
Τα μόρια αυτά προσφέρουν πρωτοφανή γνώση για την αρχαία αρωματοποιία, την ιατρική, τις τελετουργίες και την καθημερινή ζωή.
Χημικός επαναφέρει τα αρωματα της αρχαιότητας
Μια διεπιστημονική ερευνητική ομάδα, με επικεφαλής την χημικό, εξειδικευμένη σε θέματα Αρχαιότητας, Μπάρμπαρα Χούμπερ, από το Ινστιτούτο Γεωανθρωπολογίας Max Planck και το Πανεπιστήμιο του Tubingen, περιγράφει σε μελέτη της στο περιοδικό «Frontiers in Environmental Archaeology» πώς τα μουσεία μπορούν να χρησιμοποιήσουν αυτά τα μοριακά στοιχεία για να έρθει σε επαφή το κοινό με τα αρώματα του παρελθόντος.
Βασισμένη στα ερευνητικά δεδομένα, η αρωματοποιός Κάρολ Κάλβεζ ανέπτυξε μια σειρά από σκευάσματα που μετέφρασαν αρχαία χημικά ίχνη σε ένα άρωμα κατάλληλο για μουσειακούς χώρους. «Η πραγματική πρόκληση βρίσκεται στο να φανταστεί κανείς το άρωμα ως σύνολο. Τα βιομοριακά δεδομένα προσφέρουν ουσιαστικά στοιχεία, όμως ο αρωματοποιός πρέπει να μεταφράσει τις χημικές πληροφορίες σε μια πλήρη και συνεκτική οσφρητική εμπειρία, που να αποδίδει την πολυπλοκότητα του αρχικού υλικού και όχι απλώς τα επιμέρους συστατικά του», εξηγεί η ίδια.
Στη συνέχεια οι ερευνητές ανέπτυξαν δύο τρόπους παρουσίασης αρχαίων αρωμάτων σε δημόσιους χώρους. Με αφετηρία το «Άρωμα της Μεταθανάτιας Ζωής», μια αναπαράσταση των αρωμάτων που συνόδευαν την ταρίχευση στην αρχαία Αίγυπτο, δημιούργησαν μια φορητή αρωματική κάρτα και έναν σταθερό σταθμό διάχυσης αρώματος.
Στο Μουσείο August Kestner στο Ανόβερο, όπου εκτίθενται τα αντικείμενα που ενέπνευσαν το έργο, η αρωματική κάρτα εντάχθηκε ως βασικό στοιχείο των ξεναγήσεων. Ο σταθερός σταθμός εγκαταστάθηκε στην έκθεση «Αρχαία Αίγυπτος- Εμμονή με τη Ζωή» στο Μουσείο Moesgaard στο Άαρχους της Δανίας. Όπως λέει χαρακτηριστικά ο επιμελητής του μουσείου Moesgaard, Στέφεν Τερπ Λάουρσεν, «ο σταθμός αρωματισμού μεταμόρφωσε τον τρόπο με τον οποίο οι επισκέπτες αντιλαμβάνονταν την ταρίχευση. Η όσφρηση πρόσθεσε ένα συναισθηματικό και αισθητηριακό βάθος που οι επεξηγηματικές πινακίδες από μόνες τους δεν θα μπορούσαν ποτέ να προσφέρουν».
ΑΠΕ-ΜΠΕ
Σ.Σ. Επισυνάπτεται εικόνα από την έκθεση «Αρχαία Αίγυπτος- Εμμονή με τη ζωή» στο Μουσείο Moesgaard της Δανίας. Credit: Ehrich SC, Calvez C, Loeben CE, Dubiel U, Terp Laursen S and Huber B (2026) From biomolecular traces to multisensory experiences: bringing scent reproductions to museums and cultural heritage. Front. Environ. Archaeol. 4:1736875. doi: 10.3389/fearc.2025.1736875