Τον Νοέμβριο του 2002, ο Τζέφρι Επστάιν επιβιβάστηκε στο ιδιωτικό του αεροσκάφος με προορισμό τη Ρωσία.
Μαζί του ταξίδευαν η Βρετανίδα Γκισλέιν Μάξγουελ, ο Γάλλος κυνηγός μοντέλων Ζαν-Λικ Μπρουνέλ και η συνοδεία τους. Αφορμή για το ταξίδι ήταν μια ιδιοτροπία του Αμερικανού χρηματιστή. Ήθελε να δει από κοντά την περίφημη «Μοβ Αίθουσα» του Ανακτόρου του Αλεξάνδρου στην Αγία Πετρούπολη, καθώς ο διακοσμητής του είχε προτείνει να χρησιμοποιήσει αντίστοιχη απόχρωση σε χώρο της κατοικίας του στο Μανχάταν.
Κατά τη διάρκεια της στάσης τους στη Μόσχα, η παρέα επιβιβάστηκε σε θωρακισμένα αυτοκίνητα, συνοδευόμενα από ένοπλους φρουρούς, και πήγε σε εστιατόριο για δείπνο με τον Ουμάρ Τζαμπραΐλοφ, πλούσιο επιχειρηματία τσετσενικής καταγωγής και φίλο της Μάξγουελ. Αργότερα, σύμφωνα με δύο ανθρώπους που γνώριζαν τις λεπτομέρειες της επίσκεψης, ο Επστάιν ζήτησε από τον οδηγό να περάσει από την οδό Τβερσκάγια, προκειμένου να παρατηρήσει τις γυναίκες που εκδίδονταν κατά μήκος της λεωφόρου.
Το ταξίδι, όπως αποκαλύπτει αναλυτική έρευνα του Reuters, αποτέλεσε μέρος μιας ευρύτερης προσπάθειας προσέγγισης της Ρωσίας. Από την αρχική του ενασχόληση με νεαρές Ρωσίδες και κοπέλες που στρατολογούνταν μέσω πρακτορείων μοντέλων, ο Επστάιν πέρασε σταδιακά στην προσπάθεια να αποκτήσει πρόσβαση σε ολιγάρχες, επιχειρηματίες και υψηλόβαθμους αξιωματούχους του Κρεμλίνου. Απώτερος στόχος του ήταν μια προσωπική συνάντηση με τον Βλαντίμιρ Πούτιν.
Η ρωσική διαδρομή της εκμετάλλευσης
Η έρευνα του Reuters, βασισμένη σε συνεντεύξεις με περισσότερους από 20 ανθρώπους, έγγραφα του αμερικανικού υπουργείου Δικαιοσύνης, δικαστικά αρχεία και ηλεκτρονική αλληλογραφία, εντόπισε τουλάχιστον 17 γυναίκες από την πρώην Σοβιετική Ένωση που εντάχθηκαν στο δίκτυο σεξουαλικής εκμετάλλευσης του Επστάιν.
Η σύνδεσή του με τον κόσμο του μόντελινγκ ξεκίνησε μετά την πτώση του Τείχους του Βερολίνου, όταν πρακτορεία της Δύσης αναζητούσαν νέα πρόσωπα στις χώρες της Ανατολικής Ευρώπης. Ανάμεσα στους ανθρώπους που δραστηριοποιούνταν σε αυτή την αγορά ήταν ο Ζαν-Λικ Μπρουνέλ, ο οποίος συνεργαζόταν με το παρισινό πρακτορείο Karin Models.
Η πρώην Ολλανδή Θύσια Χάισμαν θυμήθηκε ένα πάρτι που διοργάνωσε ο Μπρουνέλ στο Παρίσι, τον Σεπτέμβριο του 1991. Εκεί γνώρισε έναν άνδρα που της συστήθηκε ως Τζέφρι. Χρόνια αργότερα αναγνώρισε ότι επρόκειτο για τον Επστάιν. Όπως περιέγραψε, μια Ρωσίδα κοπέλα, η οποία έμοιαζε να βρίσκεται ακόμη στην εφηβεία της, καθόταν επί πολλή ώρα στα γόνατά του. Η νεαρή είχε ταξιδέψει στο Παρίσι με έξοδα του Μπρουνέλ, ο οποίος της είχε υποσχεθεί καριέρα στο μόντελινγκ.
Η Χάισμαν δεν μπόρεσε να επιβεβαιώσει ανεξάρτητα την ταυτότητα ή την ηλικία της κοπέλας. Το 2019, ωστόσο, κατήγγειλε ότι ο Μπρουνέλ την είχε ναρκώσει και βιάσει περίπου μία εβδομάδα μετά το συγκεκριμένο πάρτι. Εκείνος αρνήθηκε τις κατηγορίες κατά την ανάκρισή του από τις γαλλικές αρχές.
Στα μέσα της δεκαετίας του 1990, ο Επστάιν είχε ήδη αποκτήσει σημαντική οικονομική επιφάνεια μέσω της συνεργασίας του με τον δισεκατομμυριούχο Λες Γουέξνερ. Η κατοικία του στη Νέα Υόρκη είχε εξελιχθεί σε σημείο συνάντησης ισχυρών προσώπων από τον χώρο της πολιτικής, των επιχειρήσεων και της ψυχαγωγίας.
Στον κύκλο του βρέθηκαν και Ρωσίδες που είχαν συμμετάσχει σε διαγωνισμούς ομορφιάς. Ανάμεσά τους η Άννα Μαλόβα, φιναλίστ των καλλιστείων Miss Russia το 1993. Το 1998 υπέγραψε συμβόλαιο με το Karin Models στη Νέα Υόρκη, ενώ το 1999 ταξίδεψε με το ιδιωτικό αεροσκάφος του Επστάιν μαζί με τη Μάξγουελ και τον τότε πρίγκιπα Άντριου.
Από το μυστικό Σάροφ στους κύκλους της Μόσχας
Η πρώτη καταγεγραμμένη επίσκεψη του Επστάιν στη Ρωσία πραγματοποιήθηκε τον Απρίλιο του 1998. Προορισμός ήταν το Σάροφ, μια κλειστή πόλη με ιδιαίτερη σημασία για το σοβιετικό πυρηνικό πρόγραμμα, η οποία για δεκαετίες απουσίαζε από τους δημόσιους χάρτες.
Ο Επστάιν συμμετείχε σε αποστολή που είχε οργανώσει ο Νέιθαν Μάιρβολντ, τότε υψηλόβαθμο στέλεχος της Microsoft, με σκοπό την αναζήτηση ευκαιριών ανάπτυξης λογισμικού χαμηλού κόστους. Η επενδύτρια και δημοσιογράφος τεχνολογίας Έστερ Ντάισον, που συνόδευε την αποστολή, θυμήθηκε ότι ο Επστάιν επισκέφθηκε μαζί τους το σπίτι του σοβιετικού φυσικού Αντρέι Ζαχάροφ. Κατά τη διάρκεια της επίσκεψης, τον άκουσε να ρωτά έναν Ρώσο επιστήμονα πότε είχε πληρωθεί τελευταία φορά.
Δεν προέκυψαν στοιχεία που να αποδεικνύουν ότι η παρουσία του στο Σάροφ συνδεόταν με δραστηριότητες των ρωσικών υπηρεσιών πληροφοριών. Ούτε το Reuters εντόπισε αποδείξεις ότι ο Επστάιν συνεργάστηκε με τη ρωσική κυβέρνηση ή ενεργούσε για λογαριασμό της.
Η δεύτερη γνωστή επίσκεψή του ήταν εκείνη του 2002 στην Αγία Πετρούπολη. Στο πρόγραμμα περιλαμβανόταν το Ανάκτορο της Αικατερίνης, ενώ δεν έχει εξακριβωθεί εάν τελικά επισκέφθηκε τη Μοβ Αίθουσα που είχε προκαλέσει το ενδιαφέρον του. Η χαρακτηριστική απόχρωση, πάντως, αποτυπώθηκε αργότερα σε φωτογραφίες από την κατοικία του στο Μανχάταν.
Η στρατολόγηση μέσω του MC2
Το 2003, ο Μπρουνέλ ίδρυσε στο Μαϊάμι το Karin Models of America, το οποίο δύο χρόνια αργότερα μετονόμασε σε MC2 Models Management. Σύμφωνα με όσα κατέθεσε στις γαλλικές αρχές, ο Επστάιν είχε εγγυηθεί δάνειο 300.000 δολαρίων για τη λειτουργία του πρακτορείου. Η ανεξάρτητη επιβεβαίωση της χρηματοδότησης δεν κατέστη δυνατή.
Το MC2 αναζητούσε συστηματικά υποψήφια μοντέλα στη Ρωσία, διευκολύνοντας την έκδοση ταξιδιωτικών εγγράφων για τις ΗΠΑ. Παράλληλα, ο Επστάιν διέθετε διαμερίσματα για τη διαμονή τους.
Μία από τις γυναίκες που πέρασαν από το συγκεκριμένο δίκτυο ήταν η Σβετλάνα Ποζιντάγιεβα. Γνώρισε τον Επστάιν στο Παρίσι το 2008, όταν ήταν περίπου 23 ετών, και μετακόμισε στις ΗΠΑ την επόμενη χρονιά, έπειτα από υπόσχεσή του ότι θα τη βοηθούσε να εξασφαλίσει συμβόλαιο με τη Victoria's Secret.
Αρχικά υπέγραψε με το MC2 και στη συνέχεια έγινε προσωπική βοηθός του. Όπως δήλωσε στο Reuters, ο Επστάιν τής ανέθετε κατά καιρούς εργασίες σχετικές με τη Ρωσία, μεταξύ των οποίων και την αναζήτηση διαμερίσματος στη Μόσχα. Η βασική της απασχόληση, ωστόσο, ήταν να του κάνει μασάζ, κατά τη διάρκεια του οποίου, όπως κατήγγειλε, εκείνος την κακοποιούσε σεξουαλικά.
Η εξάρτησή της από τον Επστάιν ήταν σχεδόν ολοκληρωτική. Το πρακτορείο κάλυπτε τη βίζα της, εκείνος εξασφάλιζε τη στέγασή της, ενώ ακόμη και τα έξοδα διαβίωσης και υγειονομικής περίθαλψης καταγράφονταν ως χρέη προς τον ίδιο. Η Ποζιντάγιεβα περιέγραψε ότι φοβόταν να απομακρυνθεί, καθώς πίστευε πως οι πολιτικές διασυνδέσεις του μπορούσαν να θέσουν σε κίνδυνο την ίδια ή την οικογένειά της.
Οι προσπάθειες για συνάντηση με τον Πούτιν
Μετά την καταδίκη του το 2008 στη Φλόριντα για αδικήματα σχετικά με την πορνεία, μεταξύ των οποίων και την προσέλκυση ανήλικης, ο Επστάιν εξέτισε 13 μήνες φυλάκισης. Στη συνέχεια, επιχείρησε να αποκαταστήσει τη θέση του στους διεθνείς κύκλους ισχύος, στρέφοντας το ενδιαφέρον του προς εύπορους Ρώσους.
Ανάμεσα στις γνωριμίες που επιδίωξε ήταν ο μεγιστάνας των ακινήτων Βλάντισλαβ Ντορόνιν, τότε σύντροφος της Ναόμι Κάμπελ. Το 2010, ο Ντορόνιν φιλοξενήθηκε στην κατοικία του Επστάιν στη Νέα Υόρκη. Τα ηλεκτρονικά μηνύματα που εξέτασε το Reuters δείχνουν ότι ο Αμερικανός χρηματιστής τού έδωσε συμβουλές για επενδυτικό σχέδιο εκατομμυρίων δολαρίων στη Μόσχα.
Παράλληλα, επιχείρησε να προσεγγίσει τον μεταλλευτικό μεγιστάνα Όλεγκ Ντεριπάσκα, αξιοποιώντας επαφές του πρώην Βρετανού υπουργού Πίτερ Μάντελσον. Δεν υπάρχουν, ωστόσο, αποδείξεις ότι η επιδιωκόμενη συνάντηση πραγματοποιήθηκε.
Η προσπάθεια να αποκτήσει πρόσβαση στον Πούτιν έγινε πιο συγκεκριμένη τα επόμενα χρόνια. Το 2011 σχεδίαζε νέο ταξίδι στη Ρωσία, με τα ηλεκτρονικά μηνύματα των συνεργατών του να αναφέρουν ακόμη και προγραμματισμένο ραντεβού με τον Ρώσο πρόεδρο. Η επίσκεψη ακυρώθηκε, ενώ τρεις άνθρωποι από το περιβάλλον του Επστάιν αμφισβήτησαν ότι υπήρξε ποτέ πραγματικά εξασφαλισμένη συνάντηση.
Το 2014 γνώρισε στο Παρίσι τον Σεργκέι Μπελιάκοφ, τότε αναπληρωτή υπουργό Οικονομίας της Ρωσίας και οργανωτή του Διεθνούς Οικονομικού Φόρουμ της Αγίας Πετρούπολης. Οι δύο άνδρες διατήρησαν στενή ηλεκτρονική επικοινωνία. Τον Απρίλιο του 2015, ο Επστάιν τον σύστησε στον πρώην πρωθυπουργό του Ισραήλ Εχούντ Μπαράκ.
Λίγο αργότερα, ζήτησε από τον Μπαράκ να μεσολαβήσει ώστε να μεταφερθεί στον Πούτιν το μήνυμα ότι θα είχε όφελος από μια συζήτηση μαζί του για τις αγορές, τα νομίσματα και το διεθνές χρηματοπιστωτικό σύστημα. Ο Μπαράκ δεν προώθησε το αίτημα, σύμφωνα με άνθρωπο που γνωρίζει την υπόθεση.
Μία από τις τελευταίες προσπάθειες του Επστάιν να διευρύνει τις ρωσικές επαφές του έγινε μέσω του επιχειρηματία Σουλτάν Άχμεντ μπιν Σουλαγέμ, τότε επικεφαλής της DP World. Το 2015, ο τελευταίος συναντήθηκε με τον Πούτιν για να συζητήσει επιχειρηματικές ευκαιρίες στη διαχείριση ρωσικών λιμανιών. Δύο χρόνια αργότερα, ο Επστάιν τού ζήτησε να εξετάσει το ενδεχόμενο πρόσληψης του αδελφού της Ποζιντάγιεβα. Η θέση, τελικά, δεν προχώρησε.
Οι προσπάθειες του Αμερικανού χρηματιστή δεν φαίνεται να απέφεραν σημαντικές επιχειρηματικές συμφωνίες ή ουσιαστική επιρροή στη Ρωσία. Το Reuters δεν βρήκε στοιχεία που να αποδεικνύουν ότι συναντήθηκε ποτέ με τον Πούτιν, ούτε ότι είχε σχέσεις συνεργασίας με τις ρωσικές μυστικές υπηρεσίες.
Αυτό που παραμένει είναι οι μαρτυρίες των γυναικών που καταγγέλλουν ότι κακοποιήθηκαν από τον Επστάιν, καθώς και τα ίχνη του δικτύου που είχε δημιουργήσει στη Ρωσία. Η Μάξγουελ εκτίει ποινή κάθειρξης 20 ετών για τη συμμετοχή της στη σεξουαλική κακοποίηση ανήλικων κοριτσιών, ενώ ο Μπρουνέλ πέθανε σε γαλλική φυλακή το 2022. Ο ίδιος ο Επστάιν βρέθηκε νεκρός σε φυλακή του Μανχάταν τον Αύγουστο του 2019.