Λίγες ώρες απομένουν μέχρι τις ενδιάμεσες εκλογές στις ΗΠΑ και το αποτέλεσμά τους ενδέχεται να επηρεάσει σημαντικά το υπόλοιπο της προεδρίας του Ντόναλντ Τραμπ.
Οι Αμερικανοί ψηφοφόροι καλούνται να εκλέξουν τα μέλη του Κογκρέσου, το οποίο αποτελείται από δύο σώματα: τη Βουλή των Αντιπροσώπων και τη Γερουσία.
Βασική αρμοδιότητα του Κογκρέσου είναι η διαμόρφωση και ψήφιση ομοσπονδιακών νόμων, οι οποίοι ισχύουν σε ολόκληρη τη χώρα.
Το εκλογικό, λοιπόν, αποτέλεσμα, θα καθορίσει ποιο κόμμα, οι Ρεπουμπλικανοί του Τραμπ ή οι Δημοκρατικοί της αντιπολίτευσης, θα ελέγχει το Κογκρέσο και πόσο εύκολο θα είναι για τον Αμερικανό πρόεδρο να προωθήσει την πολιτική του ατζέντα.
Παράλληλα, όπως αναφέρει το BBC, οι ενδιάμεσες εκλογές θεωρούνται και ένα είδος μέτρησης της ικανοποίησης των Αμερικανών πολιτών από τις επιδόσεις του προέδρου μέχρι αυτή τη στιγμή.
Ποιοι εκλέγονται στις ενδιάμεσες εκλογές
Οι ψηφοφόροι θα εκλέξουν και τα 435 μέλη της Βουλής των Αντιπροσώπων, του κάτω σώματος του Κογκρέσου, ενώ παράλληλα θα ανανεωθούν 35 από τις συνολικά 100 έδρες της Γερουσίας, του άνω σώματος του Κογκρέσου.
Την ίδια μέρα, οι ψηφοφόροι σε πολλές πολιτείες θα εκλέξουν επίσης πολιτικούς σε πολιτειακό επίπεδο. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον συγκεντρώνουν οι εκλογικές αναμετρήσεις για τις θέσεις των κυβερνητών στην Καλιφόρνια, στη Φλόριντα, στην Τζόρτζια και στο Μίσιγκαν.
Ποια είναι τα βασικά ζητήματα της εκλογικής αναμέτρησης;
Η οικονομία βρίσκεται ψηλά στην ατζέντα των ψηφοφόρων, καθώς πολλοί Αμερικανοί δυσκολεύονται να ανταποκριθούν στο αυξημένο κόστος των καυσίμων, των τροφίμων, της στέγασης και της υγειονομικής περίθαλψης.
Ο πληθωρισμός εξακολουθεί να βρίσκεται πάνω από τον στόχο που έχει θέσει η Ομοσπονδιακή Τράπεζα των ΗΠΑ, γεγονός που αποδίδεται εν μέρει στον πόλεμο που ξεκίνησαν οι ΗΠΑ και το Ισραήλ με το Ιράν τον Φεβρουάριο.
Οι Δημοκρατικοί υποστηρίζουν επίσης ότι οι δασμοί που επέβαλε ο Τραμπ στις εισαγωγές έχουν συμβάλει στην αύξηση των τιμών για τους Αμερικανούς καταναλωτές.
Η μετανάστευση αποτελεί ένα ακόμη κεντρικό ζήτημα. Οι Ρεπουμπλικανοί υποστηρίζουν ότι ο Τραμπ έχει υλοποιήσει μία από τις βασικές προεκλογικές δεσμεύσεις του 2024, ενισχύοντας την ασφάλεια των συνόρων και ξεκινώντας μια ευρείας κλίμακας, συχνά αμφιλεγόμενη, εκστρατεία κατά της παράτυπης μετανάστευσης.
Την ίδια στιγμή, οι ανησυχίες για την Τεχνητή Νοημοσύνη έχουν ενταθεί τις τελευταίες εβδομάδες. Ανώτατοι πολιτικοί και από τα δύο κόμματα συμφωνούν στην ανάγκη θέσπισης κανόνων για τη ρύθμισή της, παίρνοντας έτσι αντίθετη θέση από τον Τραμπ, ο οποίος έχει απορρίψει την ιδέα νομοθετικών περιορισμών στην ανάπτυξη της συγκεκριμένης τεχνολογίας.
Γιατί έχει τόση σημασία το Κογκρέσο
Το Κογκρέσο αποτελεί έναν από τους τρεις κλάδους της αμερικανικής κυβέρνησης, μαζί με την προεδρία και τη δικαστική εξουσία. Ο έλεγχός του έχει καθοριστική σημασία για τη διαμόρφωση και την ψήφιση της νομοθεσίας.
Τόσο η Βουλή των Αντιπροσώπων όσο και η Γερουσία ελέγχονται σήμερα από το Ρεπουμπλικανικό Κόμμα. Ωστόσο, η πλειοψηφία του είναι οριακή. Οι Ρεπουμπλικανοί διαθέτουν 218 έδρες στη Βουλή των Αντιπροσώπων, τον ελάχιστο αριθμό που απαιτείται για να διατηρούν τον έλεγχό της, καθώς και έναν ανεξάρτητο βουλευτή που ψηφίζει μαζί τους.
Όσο για τη Γερουσία, έχουν 53 έδρες. Για να περάσει ο έλεγχος της άνω Βουλής στους Δημοκρατικούς, το κόμμα θα πρέπει να κερδίσει 51 έδρες. Με αυτόν τον τρόπο θα εξασφαλίσει την πλειοψηφία, παρακάμπτοντας την ψήφο του αντιπροέδρου, ο οποίος έχει τη δυνατότητα να επιλύει ισοψηφίες και σήμερα είναι Ρεπουμπλικανός, σε περίπτωση που τα δύο κόμματα συγκεντρώσουν από 50 έδρες.
Εάν οι Δημοκρατικοί της αντιπολίτευσης ανακτήσουν τον έλεγχο τουλάχιστον ενός από τα δύο σώματα, θα αποκτήσουν τη δυνατότητα να φέρνουν προς συζήτηση και ψήφιση τα δικά τους νομοσχέδια.
Ποιος μπορεί να κερδίσει;
Στο παρελθόν, οι ψηφοφόροι είχαν την τάση να «τιμωρούν» το κόμμα του εκάστοτε προέδρου στις ενδιάμεσες εκλογές, στρέφοντας την ψήφο τους εναντίον του.
Οι τελευταίες δημοσκοπήσεις καταγράφουν χαμηλά ποσοστά αποδοχής για τον Ντόναλντ Τραμπ. Σύμφωνα με τον ιστότοπο δημοσκοπικών δεδομένων Silver Bulletin, ξεκίνησε τη δεύτερη προεδρική του θητεία με ποσοστό αποδοχής λίγο πάνω από το 50%. Στις αρχές Οκτωβρίου, ωστόσο, το ποσοστό αυτό είχε υποχωρήσει περίπου στο 37%, ενώ το 61% των ερωτηθέντων δήλωνε ότι αποδοκιμάζει την πολιτική του.
Πότε θα γνωρίζουμε το εκλογικό αποτέλεσμα;
Παρότι η εκλογική διαδικασία θα ολοκληρωθεί στις 3 Νοεμβρίου, δεν είναι βέβαιο ότι η τελική εικόνα για τον έλεγχο του Κογκρέσου θα ξεκαθαρίσει μέσα στη νύχτα των εκλογών.
Η καταμέτρηση των ψήφων πραγματοποιείται σε κάθε πολιτεία ξεχωριστά, ενώ οι διαδικασίες και τα χρονοδιαγράμματα διαφέρουν, ιδιαίτερα όσον αφορά τις επιστολικές και τις πρόωρες ψήφους.
Σε εκλογικές περιφέρειες και πολιτείες όπου η διαφορά μεταξύ των υποψηφίων είναι μικρή, ενδέχεται να χρειαστούν επιπλέον ημέρες για την καταμέτρηση, την επαλήθευση των αποτελεσμάτων ή ακόμη και την ολοκλήρωση επανακαταμετρήσεων.
Για τον λόγο αυτό, η εκλογική βραδιά μπορεί να δώσει μια πρώτη εικόνα για τους νέους συσχετισμούς δυνάμεων, χωρίς απαραίτητα να αναδείξει αμέσως τον νικητή σε όλες τις κρίσιμες αναμετρήσεις.
Το ενδιαφέρον θα επικεντρωθεί κυρίως στις πολιτείες όπου κρίνονται οι πιο αμφίρροπες έδρες της Γερουσίας, καθώς και στις εκλογικές περιφέρειες της Βουλής των Αντιπροσώπων που ενδέχεται να καθορίσουν ποιο κόμμα θα αποκτήσει την πλειοψηφία.
Πότε αναλαμβάνει το νέο Κογκρέσο και ποια είναι τα επόμενα βήματα;
Η αλλαγή στη σύνθεση του Κογκρέσου δεν θα είναι άμεση.
Τα νέα μέλη της Βουλής των Αντιπροσώπων και οι νεοεκλεγέντες γερουσιαστές θα αναλάβουν καθήκοντα στις 3 Ιανουαρίου 2027, όταν θα ξεκινήσει επίσημα η νέα κοινοβουλευτική περίοδος.
Μέχρι τότε, το υφιστάμενο Κογκρέσο θα εξακολουθήσει να ασκεί τα καθήκοντά του, δίνοντας στην κυβέρνηση Τραμπ ένα τελευταίο χρονικό περιθώριο για την προώθηση νομοθετικών πρωτοβουλιών πριν από την αλλαγή των πολιτικών συσχετισμών.
Το διάστημα που μεσολαβεί από τις εκλογές μέχρι την ανάληψη καθηκόντων των νέων μελών θεωρείται ιδιαίτερα σημαντικό, καθώς μπορεί να αποτελέσει περίοδο έντονων πολιτικών διαπραγματεύσεων.
Το ενδιαφέρον θα στραφεί στη συνέχεια στις πρώτες κινήσεις της νέας κοινοβουλευτικής πλειοψηφίας, στην εκλογή της ηγεσίας της Βουλής των Αντιπροσώπων και στη διαμόρφωση των κοινοβουλευτικών επιτροπών, οι οποίες θα καθορίσουν σε μεγάλο βαθμό τις πολιτικές προτεραιότητες για τα επόμενα δύο χρόνια.
Τι σημαίνει αυτό για τον Τραμπ;
Εάν οι Δημοκρατικοί κερδίσουν τον έλεγχο είτε της Βουλής των Αντιπροσώπων είτε της Γερουσίας, ο Ντόναλντ Τραμπ θα δυσκολευτεί να εξασφαλίσει την έγκριση νομοσχεδίων από το Κογκρέσο.
Έτσι, τα σχέδιά του για το εσωτερικό της χώρας ενδέχεται να συναντήσουν εμπόδια, αν και ο ίδιος έχει αποδείξει ότι μπορεί να ασκεί εξουσία και χωρίς την πλήρη στήριξη του κόμματός του.
Ο έλεγχος έστω και του ενός από τα δύο σώματα από τους Δημοκρατικούς θα τους έδινε επίσης τη δυνατότητα να αξιοποιήσουν τις κοινοβουλευτικές επιτροπές για τη διερεύνηση πτυχών της προεδρίας Τραμπ. Στο μικροσκόπιο θα μπορούσαν να βρεθούν καταγγελίες για διαφθορά, η κατασκευή της νέας αίθουσας χορού στον Λευκό Οίκο, καθώς και οι τακτικές της Υπηρεσίας Μετανάστευσης και Τελωνειακής Επιβολής (ICE).
Παράλληλα, στο εσωτερικό του Δημοκρατικού Κόμματος βρίσκεται σε εξέλιξη συζήτηση για το ενδεχόμενο παραπομπής του Τραμπ σε διαδικασία καθαίρεσης. Πρόκειται για τη διαδικασία κατά την οποία απαγγέλλονται κατηγορίες σε βάρος του προέδρου από το Κογκρέσο, οι οποίες αποτελούν τη βάση για μια πολιτική και όχι ποινική δίκη.
Εάν οι Ρεπουμπλικανοί διατηρήσουν τον έλεγχο του Κογκρέσου, ο Τραμπ θα μπορεί να συνεχίσει να προωθεί τα σχέδιά του για το υπόλοιπο της θητείας του.
Πώς μπορεί να επηρεαστεί η εξωτερική πολιτική των ΗΠΑ;
Το αποτέλεσμα των ενδιάμεσων εκλογών δεν θα επηρεάσει μόνο την εσωτερική πολιτική των ΗΠΑ, αλλά ενδέχεται να έχει συνέπειες και στην εξωτερική πολιτική της κυβέρνησης Τραμπ.
Ο Αμερικανός πρόεδρος διατηρεί σημαντικές αρμοδιότητες στη διαμόρφωση της εξωτερικής πολιτικής και στη λήψη αποφάσεων για ζητήματα εθνικής ασφάλειας. Ωστόσο, το Κογκρέσο έχει καθοριστικό ρόλο στην έγκριση των αμυντικών δαπανών, στη χρηματοδότηση στρατιωτικών επιχειρήσεων, καθώς και στη χορήγηση οικονομικής και στρατιωτικής βοήθειας προς άλλες χώρες.
Εάν οι Δημοκρατικοί ανακτήσουν τον έλεγχο ενός ή και των δύο σωμάτων, θα μπορούν να ασκήσουν μεγαλύτερη πίεση στην κυβέρνηση για τον τρόπο με τον οποίο διαχειρίζεται τις διεθνείς κρίσεις και τις σχέσεις των ΗΠΑ με τους συμμάχους και τους αντιπάλους τους.
Παράλληλα, θα έχουν τη δυνατότητα να ζητούν περισσότερες εξηγήσεις από την κυβέρνηση για τις στρατιωτικές επιλογές της, αλλά και να ελέγχουν τη διάθεση ομοσπονδιακών κονδυλίων.
Αυτό σημαίνει ότι το αποτέλεσμα της κάλπης θα μπορούσε να επηρεάσει, μεταξύ άλλων, τη στάση της Ουάσιγκτον απέναντι στη Μέση Ανατολή, την Ουκρανία και τις σχέσεις της με τους Ευρωπαίους συμμάχους της.
Τι σημαίνει αυτό για τις εκλογές του 2028;
Το όνομα του προέδρου δεν περιλαμβάνεται στα ψηφοδέλτια των ενδιάμεσων εκλογών. Ωστόσο, ο Τραμπ έχει καλέσει τους Ρεπουμπλικανούς να συμπεριφερθούν σαν να είναι και ο ίδιος υποψήφιος, ζητώντας τους να τον ψηφίσουν ως ένδειξη επιδοκιμασίας των μέχρι τώρα πεπραγμένων του.
Ανεξάρτητα από το αποτέλεσμα, οι πολιτικοί αναλυτές αναμένεται να το αξιοποιήσουν ως ένδειξη για το πώς αξιολογούν οι ψηφοφόροι την πορεία της χώρας υπό την ηγεσία του Τραμπ.
Ο Τραμπ δεν έχει τη δυνατότητα να διεκδικήσει την προεδρία για τρίτη φορά. Μετά τις ενδιάμεσες εκλογές, αναμένεται να ενταθούν οι συζητήσεις για το ποιος θα μπορούσε να τον διαδεχθεί ως υποψήφιος των Ρεπουμπλικανών στις προεδρικές εκλογές του 2028, αλλά και για το ποιος θα μπορούσε να είναι ο αντίπαλός του από την πλευρά των Δημοκρατικών.