Το πολιτικό σκηνικό στην Ουάσιγκτον αλλάζει ριζικά μετά τις πρόσφατες ενδιάμεσες εκλογές, δημιουργώντας νέα δεδομένα για τη διεθνή ασφάλεια και τους συμμάχους των ΗΠΑ.
Μέσα από μια εμπεριστατωμένη ανάλυση στο iefimerida, ο δρ Μάριος Ευθυμιόπουλος, αναπληρωτής καθηγητής Διεθνούς Ασφάλειας και Στρατηγικής στο Vytautas Magnus University και διευθυντής του Strategy International, χαρτογραφεί την επόμενη μέρα και τις προκλήσεις που καλούνται να διαχειριστούν Αθήνα και Λευκωσία.
Το νέο status της διαιρεμένης διακυβέρνησης
Από τον Ιανουάριο, οι ΗΠΑ εισέρχονται σε μια περίοδο διαιρεμένης διακυβέρνησης, γεγονός που σημαίνει ότι ο πρόεδρος Τραμπ θα διατηρήσει την πρωτοβουλία στη διπλωματία και τις ένοπλες δυνάμεις, αλλά το Κογκρέσο θα έχει τον πρώτο λόγο για τις πιστώσεις και την εποπτεία.
Ο κ. Ευθυμιόπουλος εξηγεί ότι αυτή η αλλαγή έχει πρακτική σημασία για τους συμμάχους των Ηνωμένων Πολιτειών, καθώς κάθε δέσμευση του Λευκού Οίκου ενδέχεται πλέον να απαιτεί την έγκριση ή τη χρηματοδότηση του Κογκρέσου.
Όπως χαρακτηριστικά αναφέρει ο καθηγητής: «Αυτό σημαίνει περισσότερη διαπραγμάτευση για τις αμυντικές δαπάνες και τους όρους της αμερικανικής βοήθειας προς την Ουκρανία και το Ισραήλ. Παράλληλα, η εκλογική αυτή εξέλιξη ανοίγει πρόωρα τη συζήτηση για το πολιτικό μέλλον και τις προεδρικές εκλογές του 2028. Στο επίκεντρο βρίσκονται ο αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς και ο υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο. Ο κ. Ρούμπιο, σε πρόσφατη δήλωσή του, ξεκαθάρισε τις προθέσεις του, επισημαίνοντας ότι σκοπεύει να υπηρετήσει έως το τέλος της θητείας του προέδρου Τραμπ».
Σταθερός ο πυρήνας της αμερικανικής πολιτικής για την Ελλάδα
Παρά τις εσωτερικές πολιτικές αλλαγές στις ΗΠΑ, ο κ. Ευθυμιόπουλος εκτιμά ότι ο πυρήνας της αμερικανικής πολιτικής στην περιοχή μας δεν πρόκειται να κλονιστεί. Υπογραμμίζει ότι η Σούδα, η Αλεξανδρούπολη και η ευρύτερη συνεργασία στην Ανατολική Μεσόγειο εξυπηρετούν πάγια αμερικανικά συμφέροντα που ξεπερνούν τους εκλογικούς κύκλους. Σημειώνει, ωστόσο, ότι η Τουρκία θα παραμείνει ένας υπολογίσιμος συνομιλητής για την Ουάσιγκτον στο πλαίσιο του ΝΑΤΟ και της Μέσης Ανατολής.
«Η Αθήνα και η Λευκωσία χρειάζονται σταθερή παρουσία στην αμερικανική κυβέρνηση και στις αρμόδιες επιτροπές του Κογκρέσου, με κοινές θέσεις για την ασφάλεια στο Αιγαίο και στην Ανατολική Μεσόγειο. Στις αμυντικές συμφωνίες, η Ελλάδα πρέπει να ζητά συγκεκριμένο έργο για τη βιομηχανία της, μεταφορά τεχνογνωσίας και δυνατότητα συντήρησης των συστημάτων στη χώρα», λέει με νόημα ο διευθυντής του Strategy International.
Η περιφερειακή συνεργασία και οι αναταράξεις στη ναυτιλία
Η ανάλυση επεκτείνεται και στο επίπεδο των τριμερών συμπράξεων με το Ισραήλ, με έμφαση στην έγκαιρη προειδοποίηση, την αντιμετώπιση μη επανδρωμένων συστημάτων (drones) και την προστασία των υποθαλάσσιων καλωδίων.
Ο Μάριος Ευθυμιόπουλος προειδοποιεί, ωστόσο, ότι οι αυστηρότεροι όροι που ενδέχεται να θέσει το νέο Κογκρέσο στη στρατιωτική βοήθεια προς το Ισραήλ ίσως επηρεάσουν τα χρονοδιαγράμματα κοινών έργων. Για τον λόγο αυτό, προτείνει κάθε τριμερές σχέδιο να διαθέτει σαφείς αρμοδιότητες και εξασφαλισμένη χρηματοδότηση.
Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται και στις επιπτώσεις της έντασης με το Ιράν στην ελληνική ναυτιλία, διαχωρίζοντας τις συνέπειες σε δύο μέτωπα. Στο Στενό του Ορμούζ, το βάρος πέφτει στην ασφάλεια των ενεργειακών φορτίων και την κατακόρυφη αύξηση του κόστους ασφάλισης. Στην Ερυθρά Θάλασσα, οι αναγκαστικές παρακάμψεις των πλοίων αυξάνουν τη διάρκεια των ταξιδιών και την κατανάλωση καυσίμων.
Η κοινή στρατηγική κίνηση Αθήνας και Λευκωσίας
Στο πλαίσιο αυτό, ο Έλληνας ειδικός καταθέτει μια συγκεκριμένη και άμεσα υλοποιήσιμη πρόταση για την ελληνική και κυπριακή διπλωματία.
«Η πρώτη κοινή κίνηση της Αθήνας και της Λευκωσίας πρέπει να είναι μια κοινή πρόταση προς την Ουάσιγκτον για θαλάσσια επιτήρηση, προστασία κρίσιμων υποδομών και ώριμα λιμενικά έργα που θα μπορούσαν να συνδεθούν με τον διάδρομο Ινδίας, Μέσης Ανατολής και Ευρώπης, τον IMEC. Μια ενδεχόμενη διεύρυνση των Συμφωνιών του Αβραάμ μπορεί να διευκολύνει επιμέρους συνεργασίες. Κάθε έργο χρειάζεται φορέα υλοποίησης, προϋπολογισμό και χρονοδιάγραμμα. Έτσι, η Ελλάδα και η Κύπρος μπορούν να αξιοποιήσουν τη συνέχεια της σχέσης με τις ΗΠΑ και να ζητήσουν συγκεκριμένες αποφάσεις που θα έχουν πρακτικό αντίκρισμα», καταλήγει ο δρ Μάριος Ευθυμιόπουλος.