Η ολική έκλειψη Ηλίου την Τετάρτη αναμένεται να προκαλέσει απότομη πτώση της παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας από φωτοβολταϊκά.
- Η ηλιακή έκλειψη θα προκαλέσει μια ιδιαίτερα απότομη και γρήγορη πτώση στην παραγωγή ενέργειας. Το φαινόμενο συμπίπτει με μια περίοδο που το ευρωπαϊκό ηλεκτρικό σύστημα βρίσκεται ήδη υπό πίεση εξαιτίας του παρατεταμένου καύσωνα και των χαμηλών αποθεμάτων νερού.
- Η Ισπανία αναμένεται να αντιμετωπίσει τη μεγαλύτερη δοκιμασία, με πιθανή μείωση έως και 5 GW. Σημαντική απώλεια ηλιακής παραγωγής προβλέπεται επίσης σε Βρετανία, Γαλλία και Ιταλία, την ώρα που αυξάνεται η οικιακή ζήτηση ηλεκτρικής ενέργειας.
- Ο παρατεταμένος καύσωνας επιδεινώνει την κατάσταση, καθώς έχει ήδη προκαλέσει προβλήματα στην ευρωπαϊκή ηλεκτροπαραγωγή. Πυρηνικοί και θερμικοί σταθμοί έχουν περιορίσει την παραγωγή τους λόγω των χαμηλών επιπέδων νερού που απαιτείται για την ψύξη τους.
- Οι διαχειριστές των δικτύων είναι προετοιμασμένοι για να αποτρέψουν ένα blackout. Το κενό στην παραγωγή θα καλυφθεί από μονάδες φυσικού αερίου, υδροηλεκτρικά εργοστάσια, συστήματα αποθήκευσης ενέργειας και στοχευμένες εισαγωγές, διασφαλίζοντας τη σταθερότητα του συστήματος.
Σύμφωνα με την ENTSO-E, την ευρωπαϊκή ένωση των διαχειριστών συστημάτων μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας, υπό συνθήκες καθαρού ουρανού η παραγωγή από φωτοβολταϊκά στην Ευρώπη μπορεί να μειωθεί έως και κατά 9,7 GW κατά τη διάρκεια της ηλιακής έκλειψης της 12ης Αυγούστου σε ένα πρωτοφανές για τα δεδομένα της σύγχρονης ενεργειακής αγοράς «τεστ αντοχής» για τη «γηραιά ήπειρο».
Το κρίσιμο στοιχείο είναι ότι η μεταβολή θα είναι ιδιαίτερα γρήγορη. Μέσα σε λίγη ώρα η παραγωγή από τον ήλιο θα υποχωρήσει απότομα και στη συνέχεια θα αρχίσει και πάλι να αυξάνεται καθώς η Σελήνη θα απομακρύνεται από τον ηλιακό δίσκο.
Και όλα αυτά ενώ το ευρωπαϊκό ηλεκτρικό σύστημα βρίσκεται ήδη υπό πίεση εξαιτίας του παρατεταμένου καύσωνα, της χαμηλής στάθμης νερού σε ποτάμια και ταμιευτήρες και των περιορισμών που έχουν επιβληθεί σε ορισμένες μονάδες ηλεκτροπαραγωγής.
Δεν υπάρχει, ωστόσο, προειδοποίηση για γενικευμένο blackout. Οι διαχειριστές των δικτύων γνωρίζουν εδώ και καιρό την ακριβή ώρα και την έκταση της ηλικακής έκλειψης και έχουν προετοιμάσει εναλλακτικές πηγές παραγωγής και αποθέματα για να αντισταθμίσουν την απώλεια της ηλιακής ενέργειας.
Η Ισπανία στο επίκεντρο - Έως 5 GW λιγότερη ηλιακή παραγωγή
Η μεγαλύτερη δοκιμασία αναμένεται στη Ισπανία, όπου η έκλειψη θα είναι ολική σε μεγάλο τμήμα της βόρειας χώρας.
Ο διαχειριστής του ισπανικού δικτύου Red Eléctrica εκτιμά ότι η ηλιακή παραγωγή μπορεί να μειωθεί κατά έως και 5 GW, μια απώλεια που αντιστοιχεί σε σημαντικό ποσοστό της ζήτησης ηλεκτρικής ενέργειας.
Σημαντική θα είναι η επίδραση και σε άλλες χώρες της δυτικής Ευρώπης. Σε μεγάλο μέρος της Βρετανίας, της Γαλλίας και της βόρειας Ιταλίας περισσότερο από το 90% του ηλιακού δίσκου θα καλυφθεί κάποια στιγμή από τη Σελήνη.
Στη Βρετανία ο διαχειριστής του συστήματος αναμένει απώλεια περίπου 700 MW έως 1,3 GW ηλιακής παραγωγής.
Η ιδιαιτερότητα είναι ότι η έκλειψη συμπίπτει με την ώρα κατά την οποία η ημερήσια ζήτηση ηλεκτρικής ενέργειας αρχίζει να αυξάνεται, καθώς εκατομμύρια καταναλωτές επιστρέφουν στα σπίτια τους, μαγειρεύουν, χρησιμοποιούν ηλεκτρικές συσκευές και -εν μέσω καύσωνα- καταφεύγουν σε κλιματιστικά και ανεμιστήρες.
Ο καύσωνας κάνει τα πράγματα δυσκολότερα
Η έκλειψη από μόνη της δεν θεωρείται απειλή για τη σταθερότητα του δικτύου. Το πρόβλημα είναι η συγκυρία.
Οι υψηλές θερμοκρασίες έχουν ήδη προκαλέσει προβλήματα στην ευρωπαϊκή ηλεκτροπαραγωγή. Σε αρκετές χώρες, πυρηνικοί και θερμικοί σταθμοί έχουν χρειαστεί να περιορίσουν την παραγωγή τους λόγω των χαμηλών επιπέδων νερού που χρησιμοποιείται για την ψύξη τους.
Παράλληλα, οι υδροηλεκτρικοί ταμιευτήρες στη Νορβηγία, σημαντικό εξαγωγέα ηλεκτρικής ενέργειας προς την υπόλοιπη Ευρώπη, βρίσκονται σε ιδιαίτερα χαμηλά επίπεδα.
Στη Γαλλία, αρκετοί πυρηνικοί αντιδραστήρες έχουν επηρεαστεί από τις συνθήκες που επικρατούν στα ποτάμια, ενώ στην Πολωνία μονάδες άνθρακα χρειάστηκε να περιορίσουν προσωρινά τη λειτουργία τους λόγω της χαμηλής στάθμης του Βιστούλα.
Το αποτέλεσμα είναι ότι η Ευρώπη καλείται να διαχειριστεί την απώλεια σχεδόν 10 GW ηλιακής παραγωγής σε μια περίοδο κατά την οποία ορισμένες από τις εναλλακτικές πηγές ενέργειας λειτουργούν επίσης υπό περιορισμούς.
Πώς θα αποφευχθεί το blackout
Οι διαχειριστές των ευρωπαϊκών δικτύων έχουν ήδη προετοιμαστεί για το φαινόμενο.
Η ENTSO-E έχει ενημερώσει τα κέντρα ελέγχου ηλεκτρικής ενέργειας και τους συμμετέχοντες στην αγορά, ενώ οι εθνικοί διαχειριστές έχουν υπολογίσει εκ των προτέρων την αναμενόμενη πτώση της ηλιακής παραγωγής.
Το κενό θα καλυφθεί από άλλες πηγές, μεταξύ των οποίων μονάδες φυσικού αερίου, υδροηλεκτρικά εργοστάσια, συστήματα αποθήκευσης ενέργειας και εισαγωγές μέσω των διασυνδέσεων.
Στη Βρετανία, μάλιστα, η Octopus Energy κάλεσε τους καταναλωτές να αποφύγουν για λίγες ώρες τη χρήση ενεργοβόρων συσκευών, όπως πλυντήρια και πλυντήρια πιάτων. Η λογική είναι απλή: εάν εκατομμύρια νοικοκυριά μεταφέρουν για αργότερα ορισμένες από τις καταναλώσεις τους, μειώνεται η πίεση στο δίκτυο την κρίσιμη ώρα.
Παρά το εντυπωσιακό μέγεθος της απώλειας, υπάρχει και ένας παράγοντας που λειτουργεί υπέρ των διαχειριστών: η έκλειψη πραγματοποιείται αργά το απόγευμα και νωρίς το βράδυ, όταν η παραγωγή των φωτοβολταϊκών έτσι κι αλλιώς βρίσκεται σε πτώση.