Με την ολική έκλειψη Ηλίου της 12ης Αυγούστου να πλησιάζει, οι προειδοποιήσεις των ειδικών πληθαίνουν για έναν κίνδυνο που συχνά υποτιμάται: την άμεση παρατήρηση του Ήλιου χωρίς την κατάλληλη προστασία.
Μπορεί το θέαμα μιας έκλειψης να είναι εντυπωσιακό, όμως ακόμη και λίγα δευτερόλεπτα απευθείας θέασης του Ήλιου μπορούν να προκαλέσουν σοβαρές βλάβες στον αμφιβληστροειδή, σε ορισμένες περιπτώσεις μάλιστα μόνιμες.
Το φαινόμενο είναι γνωστό ως «τύφλωση της έκλειψης» και, όπως εξηγεί στο γαλλικό δίκτυο BFMTV ο αστρονόμος Florent Deleflie του Αστεροσκοπείου του Παρισιού, αποτελεί πραγματικό ζήτημα δημόσιας υγείας.
Η επικίνδυνη βλάβη στα μάτια που δεν πονάει
Το πιο ύπουλο στοιχείο είναι ότι η βλάβη μπορεί να συμβεί χωρίς πόνο.
Ο αμφιβληστροειδής δεν διαθέτει νεύρα που να μεταφέρουν την αίσθηση του πόνου. Αυτό σημαίνει ότι σε κάποιον μπορεί να προκληθεί σοβαρή βλάβη στα μάτια του κοιτάζοντας τον Ήλιο και να μην αισθανθεί τίποτα εκείνη τη στιγμή.
Η έντονη ηλιακή ακτινοβολία μπορεί να προκαλέσει ουσιαστικά ένα έγκαυμα στον αμφιβληστροειδή. Και όταν τα κύτταρα υποστούν σοβαρή βλάβη, δεν αναγεννώνται.
Οι συνέπειες μπορεί να περιλαμβάνουν μόνιμη μείωση της όρασης, εμφάνιση μιας μαύρης κηλίδας στο κέντρο του οπτικού πεδίου ή, στις σοβαρότερες περιπτώσεις, μερική απώλεια όρασης.
Το γεγονός ότι τα συμπτώματα δεν εμφανίζονται απαραίτητα αμέσως, είναι ακριβώς αυτό που κάνει την κατάσταση τόσο επικίνδυνη.
Η έκλειψη δεν κάνει τον Ήλιο πιο επικίνδυνο -Αλλά μας κάνει πιο απρόσεκτους
Μια σημαντική παρανόηση είναι ότι κατά τη διάρκεια μιας έκλειψης, ο Ήλιος γίνεται περισσότερο επικίνδυνος για τα μάτια.
Αυτό δεν ισχύει.
Ο κίνδυνος από την απευθείας παρατήρηση του Ήλιου υπάρχει και εκτός έκλειψης. Η διαφορά είναι ότι η έκλειψη κάνει πολύ περισσότερους ανθρώπους να θέλουν να κοιτάξουν προς τον Ήλιο.
Μάλιστα, η συγκεκριμένη έκλειψη δημιουργεί έναν επιπλέον πειρασμό, καθώς θα σημειωθεί κατά τη δύση του Ήλιου. Όταν ο Ήλιος βρίσκεται χαμηλά στον ορίζοντα και το φως του φαίνεται λιγότερο έντονο, είναι εύκολο να δημιουργηθεί η λανθασμένη εντύπωση ότι είναι ασφαλές να τον κοιτάξει κανείς.
Αλλά δεν είναι.
Το ότι ο Ήλιος είναι μερικώς καλυμμένος ή βρίσκεται χαμηλά στον ορίζοντα δεν σημαίνει ότι ο αμφιβληστροειδής προστατεύεται.
Τα απλά γυαλιά ηλίου δεν αρκούν για προστασία
Το μήνυμα των ειδικών είναι ξεκάθαρο: μην επιχειρήσετε επ’ ουδενί απευθείας παρατήρηση του Ήλιου χωρίς ειδική, πιστοποιημένη προστασία για την παρατήρηση εκλείψεων.
Τα συνηθισμένα γυαλιά ηλίου δεν προσφέρουν την απαιτούμενη προστασία. Το ίδιο ισχύει για αυτοσχέδιες κατασκευές, καπνισμένα τζάμια ή άλλα «κόλπα» που κυκλοφορούν κατά καιρούς.
Για την ασφαλή παρατήρηση απαιτούνται ειδικά γυαλιά ηλίου για έκλειψη, τα οποία πληρούν τα προβλεπόμενα πρότυπα ασφαλείας.
Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι δεν πρέπει να υπάρχει κανένας εφησυχασμός επειδή κάποιος έχει κοιτάξει τον Ήλιο στο παρελθόν και «δεν έπαθε τίποτα».
Η απουσία άμεσου πόνου δεν σημαίνει απουσία βλάβης.
Η έκλειψη μπορεί να διαρκέσει λίγα λεπτά, όμως μια σοβαρή βλάβη στον αμφιβληστροειδή μπορεί να αφήσει συνέπειες για ολόκληρη τη ζωή.
Γι' αυτό ο κανόνας είναι ένας: ποτέ απευθείας θέαση του Ήλιου χωρίς την κατάλληλη πιστοποιημένη προστασία - ούτε κατά τη διάρκεια της έκλειψης ούτε στο λιόγερμα.