Μπροστά σε μια από τις πιο κρίσιμες εβδομάδες της σύγχρονης ιστορίας της βρίσκεται η ΕΕ, καθώς οι ηγέτες της καλούνται να διαχειριστούν υπαρξιακά ζητήματα ασφάλειας, ανταγωνιστικότητας και γεωπολιτικής αξιοπιστίας.
Οι πυκνές διαβουλεύσεις που ξεκινούν την Τετάρτη στις Βρυξέλλες και κορυφώνονται το Σαββατοκύριακο στο Μόναχο με τη Διάσκεψη για την Ασφάλεια αναμένεται να δείξουν αν η Ευρώπη μπορεί να μεταβεί από την πολιτική διακήρυξη στη στρατηγική δράση, τονίζει το Politico.
Τις επόμενες μέρες θα φανεί αν «η Ευρώπη μπορεί να αλλάξει πορεία και να γίνει πραγματικά ενοποιημένη, πλήρως ώριμη και ανεξάρτητη», δήλωσε ο πρώην πρωθυπουργός της Ιταλίας Eνρίκο Λέτα στο μέσο. Όπως η υπογραφή της Συνθήκης του Μάαστριχτ το 1992 «έκανε την Ευρώπη αυτό που έχει γίνει τα τελευταία 35 χρόνια», είπε ο Λέτα, «τώρα πρέπει να επαναλάβουμε το ίδιο πράγμα εκ νέου».
Το βασικό διακύβευμα είναι σαφές: αν η ΕΕ μπορεί να καταστεί αυτόνομος παγκόσμιος παράγοντας σε ένα διεθνές σύστημα που γίνεται ολοένα πιο ωμό, ανταγωνιστικό και απρόβλεπτο - και τρομάζει έναν στους δύο Ευρωπαίους πολίτες - ή αν θα παραμείνει εξαρτημένη από τις Ηνωμένες Πολιτείες για την ασφάλεια και την πολιτική της επιβίωση.
Ο πόλεμος στην Ουκρανία και το τέλος των βεβαιοτήτων για την Ευρώπη
Ο πόλεμος της Ρωσίας στην Ουκρανία, που μαίνεται εδώ και σχεδόν τέσσερα χρόνια, συνεχίζει να λειτουργεί ως καταλύτης για τη στρατηγική αφύπνιση της Ευρώπης. Παρά τη σημαντική οικονομική και στρατιωτική στήριξη προς το Κίεβο, οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις γνωρίζουν ότι η αντοχή της Ουκρανίας εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τις δυτικές προμήθειες όπλων και, κυρίως, από την αμερικανική πολιτική βούληση.
Η σύνοδος των υπουργών Άμυνας της ΕΕ την Τετάρτη αναμένεται να αποτυπώσει αυτήν ακριβώς την αγωνία. Η παρουσία του Ουκρανού υπουργού Άμυνας Μιχάιλο Φεντόροφ και τα αιτήματά του για αντιαεροπορικά συστήματα Patriot και NASAMS αναδεικνύουν την πίεση που δέχεται το Κίεβο από τις συνεχιζόμενες ρωσικές επιθέσεις.
Ταυτόχρονα, οι συζητήσεις για αμυντική καινοτομία, drones και τεχνολογίες διπλής χρήσης υπογραμμίζουν την ανάγκη της Ευρώπης να καλύψει ταχέως το τεχνολογικό και βιομηχανικό της έλλειμμα.
Η αμερικανική αβεβαιότητα και το «Σχέδιο Β»
Πίσω από τις κλειστές πόρτες, ωστόσο, το πραγματικό θέμα είναι η σταδιακή απεμπλοκή των ΗΠΑ από τον ρόλο του αδιαμφισβήτητου εγγυητή της ευρωπαϊκής ασφάλειας, όπως σημειώνει στο άρθρο του το Politico. Η επιστροφή του Ντόναλντ Τραμπ στον Λευκό Οίκο και η επαναφορά ενός ωμά συναλλακτικού δόγματος στην εξωτερική πολιτική της Ουάσινγκτον έχουν εντείνει τις ανησυχίες στις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες.
Όπως επισημαίνουν αναλυτές, η Ευρώπη καλείται πλέον να καταρτίσει ένα «σχέδιο Β» για την ασφάλειά της - όχι ως θεωρητική άσκηση, αλλά ως επείγουσα στρατηγική ανάγκη.
Σύμφωνα με τον Φαμπρίς Ποτιέ, CEO της συμβουλευτικής εταιρείας Rasmussen Global, η συνάντηση της Τετάρτης θα πρέπει να οδηγήσει την «Ευρώπη να σκεφτεί επειγόντως ένα πραγματικό σχέδιο Β για την ασφάλειά της», καθώς οι ΗΠΑ απομακρύνονται όλο και περισσότερο από τη διατλαντική συμμαχία. «Η Ευρώπη πρέπει να είναι σε θέση να σταθεί στα πόδια της σε περίπτωση που μείνουμε μόνοι μας», υπογράμμισε.
Πώς θα γίνει η Ευρώπη υπερδύναμη -Τι σχεδιάζουν οι ηγέτες της ΕΕ
Οι προειδοποιήσεις δυτικών υπηρεσιών πληροφοριών ότι η Ρωσία θα μπορούσε να δοκιμάσει τα όρια του ΝΑΤΟ μέσα στα επόμενα χρόνια ενισχύουν την αίσθηση κατεπείγοντος.
Η οικονομία ως γεωπολιτικό όπλο - Άτυπη σύνοδος κορυφής την Πέμπτη
Την Πέμπτη, το επίκεντρο μετατοπίζεται στην οικονομία, σε μια άτυπη σύνοδο των «27» στο κάστρο Alden Biesen στο Βέλγιο. Η επιλογή της απομόνωσης δεν είναι τυχαία: οι Ευρωπαίοι ηγέτες γνωρίζουν ότι η οικονομική ισχύς αποτελεί προϋπόθεση για κάθε αξιόπιστη γεωπολιτική στρατηγική.
Η ΕΕ αντιμετωπίζει δομικές προκλήσεις, από την υπερβολική ρύθμιση και τον κατακερματισμό της ενιαίας αγοράς έως την εξάρτηση από κρίσιμες πρώτες ύλες και ξένες τεχνολογίες. Οι παρεμβάσεις του πρώην προέδρου της ΕΚΤ Μάριο Ντράγκι και του Ενρίκο Λέτα αναμένεται να πιέσουν προς μια πιο φιλόδοξη ατζέντα ανταγωνιστικότητας, με έμφαση στις επενδύσεις, τη βιομηχανική πολιτική και την ενίσχυση της στρατηγικής αυτονομίας.
Τόσο ο Ντράγκι όσο και ο Λέτα έχουν συντάξει εκθέσεις σχετικά με τον τρόπο ενίσχυσης της ανταγωνιστικότητας της Ευρώπης.
Διάσκεψη για την Ασφάλεια στο Μόναχο: Το μεγάλο τεστ αξιοπιστίας
Η εβδομάδα κορυφώνεται στη Διάσκεψη Ασφαλείας του Μονάχου, όπου η ευρωπαϊκή ηγεσία θα βρεθεί αντιμέτωπη με τις σκληρές πραγματικότητες του διεθνούς συστήματος.
Η παρουσία κορυφαίων παραγόντων από την ΕΕ, το ΝΑΤΟ, τις ΗΠΑ και την Ουκρανία - η πρόεδρος της Κομισιόν Ούρσουλα Φον ντερ Λάιεν, ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς, ο Γενικός Γραμματέας του ΝΑΤΟ Μαρκ Ρούτε, ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ Μάρκο Ρούμπιο και ο πρόεδρος της Ουκρανίας Βολοντίμιρ Ζελένσκι - μετατρέπει τη διάσκεψη σε άτυπο τεστ αξιοπιστίας για την Ευρώπη.
Το κρίσιμο ερώτημα δεν είναι πλέον αν η ΕΕ επιθυμεί στρατηγική αυτονομία, αλλά αν είναι διατεθειμένη να πληρώσει το πολιτικό και οικονομικό κόστος που αυτή η αυτονομία συνεπάγεται.
Η αντίφαση ανάμεσα στις εκκλήσεις για ευρωπαϊκή αυτονόμηση και στη συνεχιζόμενη εξάρτηση από την αμερικανική ομπρέλα παραμένει εμφανής.
Μια στιγμή που θυμίζει Μάαστριχτ για την ΕΕ
Όπως το έθεσε ο Ενρίκο Λέτα, η Ευρώπη βρίσκεται μπροστά σε μια στιγμή ανάλογη με εκείνη της Συνθήκης του Μάαστριχτ. Τότε, η ενοποίηση απάντησε στο τέλος του Ψυχρού Πολέμου. Σήμερα, η απάντηση πρέπει να δοθεί σε έναν κόσμο πολυπολικό, συγκρουσιακό και λιγότερο φιλικό προς την ευρωπαϊκή ισχύ.
Το αν αυτή η εβδομάδα θα μείνει στην ιστορία ως σημείο καμπής ή ως χαμένη ευκαιρία μένει να φανεί. Το βέβαιο είναι ότι η Ευρώπη δεν έχει πλέον την πολυτέλεια της στρατηγικής αναβολής.