Η Γαλλία βρίσκεται αντιμέτωπη με μια ιστορική κοινωνική έκρηξη και δύο διακεκριμένες Ελληνίδες με βαθιά γνώση της γαλλικής πραγματικότητας αναλαμβάνουν να αποκωδικοποιήσουν τα αίτια της κρίσης.
Μιλώντας στο iefimerida.gr, η εν ενεργεία βουλευτής της Γαλλικής Εθνοσυνέλευσης Μαριέττα Καραμανλή και η καθηγήτρια Πολιτικών Επιστημών Χλόη Βλασσοπούλου αναλύουν τα αίτια του χάσματος που έχει δημιουργηθεί ανάμεσα στο γαλλικό κράτος και την κοινωνία, αλλά και τις συνέπειές του.
Μαριέττα Καραμανλή: «Το 20% των φοιτητών ζει κάτω από το όριο της φτώχειας»
Η βουλευτής Μαριέττα Καραμανλή περιγράφει ανάγλυφα τη βαθιά κοινωνική δυσαρέσκεια, παραθέτοντας σοκαριστικά στοιχεία για τη νεολαία.
«Η Γαλλία μετρά τρία εκατομμύρια φοιτητές, εκ των οποίων το 20% εκτιμάται ότι ζει κάτω από το όριο της φτώχειας. Στα λύκεια καταγράφεται μια απογοητευτική καθημερινότητα με απόντες καθηγητές που δεν αντικαθίστανται, υποβαθμισμένες κτιριακές εγκαταστάσεις και δραματική έλλειψη προσωπικού υποστήριξης. Το 20% των μαθητών λυκείου δήλωναν το 2024 ότι είχαν αυτοκτονικές σκέψεις, λόγω των αβεβαιοτήτων. Σε αυτά προστίθεται και η αγωνία του επαγγελματικού προσανατολισμού και το αίσθημα των νέων ότι το μέλλον τους αποφασίζεται ερήμην τους», σημειώνει.
Η Γαλλία, όπως και άλλες χώρες στην Ευρώπη, είναι μια κοινωνία όπου πολλοί έχουν την αίσθηση ότι καταβάλλουν πάντα όλο και μεγαλύτερες προσπάθειες, χωρίς να μπορούν ούτε να ζήσουν καλύτερα ούτε να προετοιμάσουν σωστά και αξιοπρεπώς το μέλλον τους. Παράλληλα, η γαλλική κυβέρνηση, εγκλωβισμένη στη μέγγενη της εξεύρεσης οικονομιών, αρνείται να ξεκινήσει ή να συνοδεύσει κοινωνικές διαπραγματεύσεις μεγάλης κλίμακας.
«Πρέπει να καταδικάσουμε τις συμμορίες των παραβατών που αμαυρώνουν τις διαδηλώσεις»
«Το κράτος προτείνει σήμερα περικοπές 54 δισεκατομμύρια ευρώ, κυρίως εις βάρος των πιο ευάλωτων. Το σύνολο των αιτημάτων και η άρνηση ενός αποδεκτού συμβιβασμού οδηγεί σε ισχυρές κοινωνικές κινητοποιήσεις, οι οποίες είναι πλήρως νόμιμες. Ασφαλώς, οι ειρηνικές διαδηλώσεις αμαυρώνονται από συμμορίες παραβατών που λεηλατούν και καταστρέφουν. Πρέπει να τους καταδικάσουμε χωρίς επιφύλαξη. Αυτοί οι ''κλέφτες των διαδηλώσεων'' κατάσχουν τον λόγο των νέων και των εργαζομένων, εκθέτουν τους συμμετέχοντες στη βία και αποσπούν την προσοχή από τα αιτήματα. Η καταπολέμησή τους είναι απαραίτητη· το να συγχέονται όμως οι πράξεις τους με το κοινωνικό κίνημα θα ήταν λάθος», αναφέρει η κυρία Καραμανλή.
Σύμφωνα με την ίδια, η απάντηση πρέπει, επομένως, να συνδυάζει την ασφάλεια και την κοινωνική δικαιοσύνη: η κυβέρνηση να προστατεύει τις ειρηνικές πορείες, να συλλαμβάνει τους υπαίτιους των βιαιοπραγιών και να ξεκινήσει πραγματικές διαπραγματεύσεις με τις οργανώσεις των συνδικάτων, των μαθητών λυκείου και των φοιτητών. «Με ένα δημόσιο χρονοδιάγραμμα και δεσμεύσεις που θα πρέπει να μπορούμε να παρακολουθούμε, αυτές οι συζητήσεις πρέπει να αφορούν τους πόρους των σχολείων, τη φοιτητική ζωή, τους μισθούς και τον επιμερισμό της προσπάθειας. Η κοινωνική απαίτηση καλεί σε πολιτικές απαντήσεις, όχι στην απαξίωσή της».
Χλόη Βλασσοπούλου: «Δεν πρέπει να εγκλωβιστούμε σε έναν συγκρουσιακό φαύλο κύκλο»
Από την πλευρά της, η καθηγήτρια Πολιτικών Επιστημών στο Πανεπιστήμιο Picardie Jules Verne, Χλόη Βλασσοπούλου, εξηγεί ότι οι εικόνες καταστροφών δεν είναι πρωτόγνωρες. Ανάλογα φαινόμενα είχαν παρατηρηθεί στα «Κίτρινα Γιλέκα» το 2018, αλλά και στο κίνημα «Ας μπλοκάρουμε τα πάντα» τον Σεπτέμβριο του 2025.
Η κυρία Βλασσοπούλου αναδεικνύει μια δομική αλλαγή: οι νέες μορφές διαμαρτυρίας οργανώνονται πλέον οριζόντια μέσω των κοινωνικών δικτύων, συσπειρώνοντας διαφορετικές ομάδες χωρίς ενιαία ηγεσία και κοινή στρατηγική. «Η εξέλιξη αυτή συνδέεται άμεσα με τη σταδιακή αποδυνάμωση των παραδοσιακών μηχανισμών πολιτικής εκπροσώπησης. Η κρίση των ιστορικών κομμάτων εξουσίας έγινε εμφανής ήδη από τις προεδρικές εκλογές του 2017, όταν για πρώτη φορά στην Ιστορία της Πέμπτης Δημοκρατίας κανένα από τα δύο μεγάλα κόμματα δεν έφτασε στον δεύτερο γύρο. Η βαθιά αυτή κρίση εμπιστοσύνης αμφισβητεί πλέον και τα παραδοσιακά συνδικάτα ως θεσμικούς διαμεσολαβητές».
Παράλληλα, η καθηγήτρια αναδεικνύει την αυστηροποίηση των πρακτικών της αστυνομίας από τις αρχές της δεκαετίας του 2000, στο πλαίσιο της αντιμετώπισης της τρομοκρατίας: «Λόγω έλλειψης εξειδικευμένων δυνάμεων, επιστρατεύονται μονάδες της αστικής αστυνομίας χωρίς την κατάλληλη εκπαίδευση, οι οποίες υιοθετούν σκληρότερες κατασταλτικές πρακτικές από τον φόβο μήπως χάσουν τον έλεγχο».
Είναι χαρακτηριστικό, όπως αναφέρει, ότι «το 85% των πυροβολισμών με εκτοξευτές αμυντικών σφαιρών (LBD 40) προέρχεται από αυτό το αστυνομικό σώμα, εγκλωβίζοντας τη χώρα σε έναν συγκρουσιακό φαύλο κύκλο, την ώρα που άλλες ευρωπαϊκές χώρες επιλέγουν την αποκλιμάκωση και την επικοινωνία».
Η ρήξη στη σχέση Κράτους-Πολίτη και το έλλειμμα δημοκρατίας
Ένας τρίτος καθοριστικός παράγοντας που επισημαίνει η κυρία Βλασσοπούλου είναι η επιδείνωση της σχέσης κράτους και πολίτη μέσα σε ένα περιβάλλον εντεινόμενων δημοσιονομικών πιέσεων, ιδιαίτερα από το 2023 και μετά.
Σε μια χώρα με μακρά παράδοση ισχυρού κοινωνικού κράτους, οι πολιτικές περιορισμού των δαπανών ενισχύουν την αίσθηση ότι το κράτος απομακρύνεται από τον προστατευτικό του ρόλο.
Η ίδια σημειώνει ότι, κατά τη δεύτερη θητεία του, ο Εμανουέλ Μακρόν προώθησε σημαντικές μεταρρυθμίσεις παρά τις μαζικές αντιδράσεις, στερούμενος πλέον την απόλυτη πλειοψηφία στην Εθνοσυνέλευση μετά τις εκλογές του 2022:
«Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η μεταρρύθμιση του συνταξιοδοτικού συστήματος το 2023, η οποία επιβλήθηκε ''από τα πάνω'' με προσφυγή στο άρθρο 49.3 του Συντάγματος, χωρίς καν να τεθεί σε ψηφοφορία το τελικό κείμενο. Αυτή η διαδικασία ανέδειξε τα όρια της κοινωνικής διαμαρτυρίας: όταν οι πολίτες αισθάνονται ότι δεν εισακούονται, η δυσπιστία εντείνεται και ευνοούνται οι συγκρουσιακές μορφές δράσης».
Οι εξαγγελίες του προέδρου Μακρόν για την έναρξη νέων διαβουλεύσεων δύσκολα μπορούν να ανατρέψουν αυτή τη δυναμική. Η εμπειρία των «Κίτρινων Γιλέκων» απέδειξε ότι οι διαδικασίες διαλόγου δεν αρκούν, αν δεν αντιμετωπιστούν οι βαθύτερες αιτίες.
Όπως καταλήγει χαρακτηριστικά η κυρία Βλασσοπούλου: «Η κλιμάκωση της βίας δεν αποτελεί απλώς ένα συγκυριακό πρόβλημα δημόσιας τάξης, αλλά συνδέεται με βαθύτερους μετασχηματισμούς των μορφών συλλογικής δράσης, των πρακτικών αστυνόμευσης και των σχέσεων κράτους και κοινωνίας. Πρόκειται για εξελίξεις που δεν ανατρέπονται ούτε με κυβερνητικά διατάγματα ούτε με εξαγγελίες διαλόγου. Όσο οι παράγοντες αυτοί παραμένουν αμετάβλητοι, οι συνθήκες που ευνοούν την επανεμφάνιση και την κλιμάκωση των βίαιων συγκρούσεων θα εξακολουθούν να υφίστανται».