Ο Δούναβης, ένας από τους σημαντικότερους ποταμούς της Ευρώπης, βρίσκεται αντιμέτωπος με μια ολοένα εντονότερη κρίση λειψυδρίας, με τις χώρες που βρίσκονται κατά μήκος του να αναζητούν εσπευσμένα τρόπους για να διατηρήσουν τη ροή του.
- Ο Δούναβης, κρίσιμη πηγή νερού για 19 χώρες, αποτελεί βασικό εμπορικό διάδρομο και τροφοδοτεί τη γεωργία, τη βιομηχανία και την ψύξη πυρηνικών σταθμών, καλύπτοντας μεγάλο μέρος της ενεργειακής παραγωγής σε Ουγγαρία και Ρουμανία.
- Η φετινή κρίση λειψυδρίας, σύμφωνα με ειδικούς, αναδεικνύει την ανεπαρκή προετοιμασία των ευρωπαϊκών υποδομών για τις συνέπειες της κλιματικής αλλαγής, με τις προβλέψεις να δείχνουν ότι τέτοια φαινόμενα θα γίνουν συχνότερα στο μέλλον.
- Οι λύσεις στο πρόβλημα παραμένουν εθνικές, με την Ουγγαρία να κατασκευάζει ανάχωμα κοντά στον πυρηνικό σταθμό της, προκαλώντας ανησυχίες για τις οικολογικές συνέπειες και τις αρνητικές επιπτώσεις στις χώρες που βρίσκονται κατάντη, όπως η Βουλγαρία.
- Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει θεσπίσει πλαίσιο για τη διαχείριση των υδάτων, όμως τα περισσότερα μέτρα αντιμετώπισης της ξηρασίας παραμένουν μη υποχρεωτικά, με την Επίτροπο Περιβάλλοντος να αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο αυστηροποίησης της νομοθεσίας.
Η κατάσταση έχει γίνει τόσο δύσκολη, όπως θυμίζει το Politico, ώστε στη Ρουμανία χρησιμοποιήθηκαν εκρηκτικά για να κατευθυνθεί περισσότερο νερό προς τον πυρηνικό σταθμό της Τσερναβόντα.
Την ίδια ώρα, η Ουγγαρία κατασκευάζει μια δομή στον πυθμένα του Δούναβη προκειμένου να αυξήσει τη στάθμη γύρω από τον πυρηνικό σταθμό του Πακς.
Στη Βουλγαρία, μάλιστα, περίπου 180 τουρίστες χρειάστηκε να απομακρυνθούν από πλοίο που είχε προσαράξει κοντά στο Βίντιν.
Από τους πηρηνικούς σταθμούς μέχρι τη ναυσιπλοΐα
Ο Δούναβης διασχίζει ή αποτελεί σύνορο για 19 χώρες και είναι κρίσιμη πηγή νερού για δεκάδες εκατομμύρια ανθρώπους. Παράλληλα, αποτελεί βασικό εμπορικό διάδρομο, τροφοδοτεί γεωργικές και βιομηχανικές δραστηριότητες και συμβάλλει στην ψύξη πυρηνικών εγκαταστάσεων και στην παραγωγή ενέργειας.
Ο πυρηνικός σταθμός του Πακς καλύπτει περίπου το 40% της ηλεκτροπαραγωγής της Ουγγαρίας, ενώ η Τσερναβόντα αντιστοιχεί περίπου στο 20% της ηλεκτρικής ενέργειας της Ρουμανίας.
«Η πρόβλεψη είναι ότι αυτό θα συμβαίνει συχνότερα και πρέπει να εξετάσουμε πιο συστηματικά τη διαθεσιμότητα και τη ζήτηση νερού, καθώς και την αποθήκευση και την ανθεκτικότητα», δήλωσε η Μπίργκιτ Φόγκελ, εκτελεστική γραμματέας της Διεθνούς Επιτροπής για την Προστασία του Δούναβη (ICPDR).
Η φετινή εικόνα, σύμφωνα με ειδικούς, αποτελεί ακόμη μία ένδειξη ότι οι ευρωπαϊκές υποδομές δεν είναι επαρκώς προετοιμασμένες για τις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής.
«Αυτό το καλοκαίρι μάς υπενθύμισε ότι η Ευρώπη είναι σοβαρά απροετοίμαστη για την κλιματική αλλαγή», ανέφερε η Σάρα Γιόχανσον, ειδική σε θέματα πολιτικής διαχείρισης των υδάτινων πόρων στο European Environmental Bureau.
«Οι χώρες κάνουν ό,τι θέλουν και η Βουλγαρία πληρώνει το τίμημα»
Το μεγαλύτερο πρόβλημα είναι ότι οι λύσεις παραμένουν σε μεγάλο βαθμό εθνικές, ενώ ο Δούναβης είναι ένα ενιαίο οικοσύστημα που δεν σταματά στα σύνορα.
Η Ουγγαρία ξεκίνησε την κατασκευή ενός αναχώματος στον πυθμένα του ποταμού κοντά στο Πακς.
Ο Ταμάς Γκρούμπερ, επικεφαλής του προγράμματος Living Rivers του WWF Ουγγαρίας, χαρακτήρισε την παρέμβαση δυνητικά χρήσιμη βραχυπρόθεσμα, προειδοποιώντας όμως ότι δεν υπάρχουν επαρκή στοιχεία για τις οικολογικές συνέπειές της.
«Θα μπορούσε να επιδεινώσει τις συνθήκες χαμηλής στάθμης κατάντη και να επηρεάσει τη μεταφορά ιζημάτων, τα ψάρια και άλλους υδρόβιους οργανισμούς», σημείωσε.
Από την πλευρά του, ο Ντίμιτερ Κουμάνοφ, επικεφαλής της βουλγαρικής περιβαλλοντικής οργάνωσης Balkanka, προειδοποίησε: «Οι χώρες κάνουν ό,τι θέλουν και εμείς στη Βουλγαρία πληρώνουμε το τίμημα».
Η Ευρώπη έχει σχέδιο για τον Δούναβη και τα μεγάλα ποτάμια της, αλλά όχι δεσμευτικό
Η ΕΕ διαθέτει την Οδηγία-Πλαίσιο για τα Ύδατα και έχει παρουσιάσει Στρατηγική για την Ανθεκτικότητα του Νερού με περίπου 50 μέτρα. Ωστόσο, μεγάλο μέρος των σχεδίων αντιμετώπισης της ξηρασίας παραμένει μη υποχρεωτικό.
«Η Ευρωπαϊκή Ένωση παρέχει ένα πλαίσιο, αλλά το μεγαλύτερο μέρος της διακυβέρνησης γίνεται σε επίπεδο λεκάνης απορροής ή τοπικό επίπεδο. Γι' αυτό δημιουργείται η εντύπωση μη συντονισμένης δράσης», δήλωσε ο Λόικ Σαρπεντιέ της Water Europe.
Η επίτροπος Περιβάλλοντος της ΕΕ, Τζέσικα Ρόσγουολ, υπογράμμισε ότι είναι «επιτακτική ανάγκη να ενισχύσουμε την ετοιμότητά μας σε όλα τα επίπεδα», ενώ άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο επανεξέτασης της ευρωπαϊκής νομοθεσίας για το νερό.
Για τον Κουμάνοφ, η λύση είναι η αυστηρότερη εφαρμογή του ευρωπαϊκού πλαισίου. «Ξέρω όμως ότι αυτό είναι ουτοπία προς το παρόν», είπε χαρακτηριστικά, προσθέτοντας: «Κάποια μέρα τα ξύλινα κεφάλια στην ΕΕ θα πάρουν το μάθημά τους. Ελπίζω να μην είναι πολύ αργά».