Η γερμανική κυβέρνηση υποστηρίζει ότι η Ρωσία βρίσκεται πίσω από την απόπειρα επίθεσης με drone στο αεροδρόμιο της Λειψίας τον περασμένο μήνα.
Ως απάντηση, ανακοίνωσε σειρά αντιμέτρων, μεταξύ των οποίων το κλείσιμο του ρωσικού προξενείου στη Βόννη και ενός ρωσικού πολιτιστικού κέντρου.
Αξιωματούχοι στο Βερολίνο επέρριψαν ευθέως την ευθύνη στη Μόσχα, λέγοντας ότι τα στοιχεία που συγκεντρώθηκαν στο σημείο της επίθεσης τον περασμένο μήνα δείχνουν ότι πίσω από το περιστατικό βρίσκεται η Ρωσία. «Τα μέσα που χρησιμοποιήθηκαν, όπως ο τύπος του drone, τα εξαρτήματα, τα εκρηκτικά και οι μηχανισμοί πυροδότησης, είναι γνωστά σε εμάς από άλλες υβριδικές επιχειρήσεις της Ρωσίας, καθώς και από τον πόλεμό της εναντίον της Ουκρανίας», δήλωσε την Τρίτη ο υπουργός Εξωτερικών Γιόχαν Βάντεφουλ σε συνέντευξη Τύπου.
Υπενθυμίζεται ότι στις 4 Αυγούστου εντοπίστηκε στο αεροδρόμιο Λειψίας/Χάλε ένα drone φορτωμένο με εκρηκτικά, το οποίο είχε προσαρτηθεί στην πτέρυγα ουκρανικού μεταγωγικού αεροσκάφους Antonov που χρησιμοποιείται για τη μεταφορά όπλων στην Ουκρανία.
Το drone δεν εξερράγη, καθώς ο πυροκροτητής του φαίνεται πως δεν λειτούργησε. Οι γερμανικές αρχές, ωστόσο, τόνισαν ότι η έκρηξη θα μπορούσε να είχε προκαλέσει καταστροφή.
Το drone μετέφερε περίπου 600 γραμμάρια εκρηκτικής ύλης και εντοπίστηκε στη ζώνη ασφαλείας του αεροδρομίου, κοντά στα ουκρανικά αεροσκάφη Antonov, τη νύχτα της 4ης προς 5η Αυγούστου.
Στις 14 Αυγούστου εντοπίστηκαν ίχνη του στρατιωτικού εκρηκτικού εξογόνου (RDX) στην άκρη του αεροδρομίου, μαζί με ένα ακόμη drone. Αρχικά είχε εκτιμηθεί ότι ένα δεύτερο drone αποτελούσε μέρος της σχεδιαζόμενης επίθεσης, ωστόσο οι ερευνητές έχουν έκτοτε εκφράσει αμφιβολίες για αυτή τη θεωρία.
Παράλληλα, τις τελευταίες εβδομάδες έχουν καταγραφεί σε ολόκληρη την Ευρώπη αρκετά περιστατικά που φέρεται να συνδέονται με τη Ρωσία, ενώ η γερμανική αστυνομία ξεκίνησε έρευνα την Τρίτη, μετά τον εντοπισμό εκρηκτικών σε εργοστάσιο παραγωγής ενέργειας κοντά στα σύνορα με την Πολωνία, με τις τοπικές αρχές να κάνουν λόγο για «δολιοφθορά».
«Δεν αντιμετωπίζουμε το περιστατικό στη Λειψία ως μεμονωμένο, αλλά το εντάσσουμε στο πλαίσιο και άλλων υβριδικών ενεργειών», δήλωσε ο Βάντεφουλ στους δημοσιογράφους. Ο Γερμανός υπουργός Εξωτερικών πρόσθεσε ότι οι αρχές θεωρούν πιθανό η Γερμανία να βρεθεί αντιμέτωπη με «νέες υβριδικές επιθέσεις από τη Ρωσία», υπογραμμίζοντας ωστόσο ότι η χώρα του «δεν βρίσκεται σε πόλεμο». Δήλωσε επίσης ότι το Βερολίνο θα συνεργαστεί στενά με το ΝΑΤΟ και την ΕΕ για να ανταποκριθεί στις ενέργειες της Ρωσίας και ότι η χώρα θα συνεχίσει να υποστηρίζει την Ουκρανία ενάντια στην «επιθετικότητα» του Κρεμλίνου. «Το μήνυμά μας προς τη ρωσική ηγεσία είναι σαφές», είπε. «Εμμένουμε στην πορεία μας για την ασφάλεια. Η επίθεση στη Λειψία δείχνει ότι αυτό είναι απαραίτητο».
Κορυφαίοι Ευρωπαίοι ηγέτες εξέφρασαν την αλληλεγγύη τους προς τη Γερμανία, με πολλούς να παραπέμπουν και σε άλλες καταγγελλόμενες περιπτώσεις δολιοφθοράς ή υβριδικού πολέμου σε ολόκληρη την ήπειρο.
Ο γενικός γραμματέας του ΝΑΤΟ, Μαρκ Ρούτε, και η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, εξέφρασαν την «πλήρη αλληλεγγύη» τους προς το Βερολίνο.
Ο Ρούτε δήλωσε ότι η Γερμανία παρουσίασε σαφή στοιχεία για τον ρόλο της Μόσχας στην «υβριδική επίθεση» και χαιρέτισε τα μέτρα που ανακοινώθηκαν.
Η φον ντερ Λάιεν υποσχέθηκε από την πλευρά της ότι η ΕΕ θα παραμείνει ενωμένη απέναντι σε αυτές τις «κλιμακούμενες και σοβαρές πράξεις».
Η αντίδραση της Ρωσίας
Από την πλευρά της η Ρωσία, έχει εδώ και καιρό αρνηθεί τις κατηγορίες ότι η Μόσχα διεξάγει επιχειρήσεις υβριδικού πολέμου σε χώρες-μέλη του ΝΑΤΟ.
Απαντώντας στις δηλώσεις της γερμανικής κυβέρνησης την Τρίτη, η εκπρόσωπος του ρωσικού υπουργείου Εξωτερικών, Μαρία Ζαχάροβα, κατηγόρησε το Βερολίνο για «αντιρωσική δράση» και πρόσθεσε ότι η Ρωσία θα απαντήσει στα μέτρα που έλαβε η Γερμανία, σύμφωνα με το Reuters, το οποίο επικαλέστηκε το ρωσικό πρακτορείο ειδήσεων Interfax. Σύμφωνα με τις ίδιες πληροφορίες, η Ζαχάροβα κατηγόρησε επίσης το Βερολίνο ότι «στηρίζει την τρομοκρατία», παρέχοντας υποστήριξη στο Κίεβο.
«Υβριδικός πόλεμος»;
Γιατί όμως οι δυτικοί αξιωματούχοι κάνουν λόγο για υβριδικές επιθέσεις και τελικά η Ευρώπη απειλείται πραγματικά από τη Ρωσία; Την απάντηση εππιχείρησε να δώσει σε άρθρο του το Politico στις 27 Αυγούστου. «Η εκστρατεία της Ρωσίας κατά της Ευρώπης γίνεται ολοένα και πιο απροκάλυπτη. Ωστόσο, οι ηγέτες της ΕΕ εξακολουθούν να διστάζουν να την αποκαλέσουν με τον όρο που, σύμφωνα με ολοένα περισσότερους αξιωματούχους ασφαλείας, φαίνεται να την περιγράφει όλο και περισσότερο: πόλεμος», αναφέρει χαρακτηριστικά και τονίζει ότι ο ήπιος αυτός όρος, επιτρέπει στην ΕΕ και το ΝΑΤΟ να αποφεύγουν μια στρατιωτική απάντηση.
Όπως υποστηρίζει η συγκεκριμένη ορολογία δέχεται ολοένα περισσότερη κριτική, καθώς η Μόσχα εντείνει τις πράξεις δολιοφθοράς, τις κυβερνοεπιθέσεις και άλλες επιχειρήσεις σε ολόκληρη την Ευρώπη. Ειδικοί σε θέματα ασφάλειας, διπλωμάτες και αξιωματούχοι στον τομέα της άμυνας που μίλησαν στο POLITICO υποστήριξαν ότι ο χαρακτηρισμός «υβριδικός» κινδυνεύει να υποβαθμίσει τη σοβαρότητα της απειλής και να αποκρύψει το πόσο έχει ήδη κλιμακωθεί η αντιπαράθεση με τη Ρωσία.
Το δημοσίεyμα παραθέτει μία σειρά από περιστατικά που, σύμφωνα με αρχές, συνδέονται με τη ρωσική δραστηριότητα στην Ευρώπη και επισημαίνει ότι παρά την αύξησή τους, «οι ηγέτες και οι αξιωματούχοι της ΕΕ θέλουν να αποφύγουν οποιαδήποτε υπόνοια ότι η Ρωσία βρίσκεται στα πρόθυρα μιας άμεσης επίθεσης». «Μπορούμε να πούμε πολύ ξεκάθαρα ότι οι ευρωπαϊκές υπηρεσίες δεν βλέπουν κανέναν κίνδυνο επίθεσης εναντίον ευρωπαϊκών χωρών», δήλωσε στο POLITICO ανώτερος αξιωματούχος της ΕΕ, ο οποίος μίλησε υπό καθεστώς ανωνυμίας επειδή δεν έχει εξουσιοδότηση να τοποθετηθεί επισήμως.
Ο ορισμός του υβριδικού πολέμου
Τι είναι όμως ο υβριδικός πόλεμος ή η υβριδική απειλή; Σύμφωνα με το ρεπορτάζ, πρόκειται για έννοιες που αποδίδονται συχνά σε μελέτη του 2007 του πρώην αναλυτή του Πενταγώνου Φρανκ Χόφμαν, αν και υπάρχουν διαφορετικές εκδοχές ως προς το ποιος χρησιμοποίησε πρώτος τον όρο.
Σύμφωνα με τον ορισμό που έδωσε στο POLITICO η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, πρόκειται για έναν ευρύ όρο, ο οποίος περιλαμβάνει «τον συνδυασμό καταναγκαστικών και υπονομευτικών ενεργειών, συμβατικών και μη συμβατικών μεθόδων - όπως διπλωματικών, στρατιωτικών, οικονομικών και τεχνολογικών - που μπορούν να χρησιμοποιηθούν συντονισμένα από κρατικούς ή μη κρατικούς δρώντες, προκειμένου να επιτύχουν συγκεκριμένους στόχους, παραμένοντας κάτω από το όριο ενός επισήμως κηρυγμένου πολέμου».
Γιατί χρησιμοποιήται αυτός ο όρος
Αξιωματούχος της ΕΕ, ο οποίος επίσης ζήτησε να μην κατονομαστεί λόγω της ευαισθησίας των θεμάτων ασφαλείας, δήλωσε ότι οι όροι «υβριδικές απειλές» και «υβριδικός πόλεμος» χρησιμοποιούνται για να περιγράψουν ενέργειες που δεν φτάνουν στο επίπεδο άμεσων επιθέσεων εναντίον ευρωπαϊκών στρατιωτικών ή πολιτικών στόχων.
Οι όροι αυτοί επιτρέπουν επίσης στην ΕΕ να αποφεύγει μία κατάσταση πολέμου, η οποία θα μπορούσε να απαιτήσει στρατιωτική απάντηση από την ΕΕ ή το ΝΑΤΟ. Παράλληλα, οι όροι αυτοί παραπέμπουν σε απειλές που έχουν σχεδόν γίνει μέρος της «κανονικότητας», δεδομένου ότι παρόμοιες επιθέσεις χαμηλής έντασης και προκλήσεις καταγράφονται στην Ευρώπη από τα μέσα της δεκαετίας του 2000.
Ένας ακόμη λόγος για τη χρήση του όρου «υβριδικός» είναι οι πιθανές οικονομικές επιπτώσεις. Όπως εξηγεί το POLITICO, οποιαδήποτε υπόνοια ότι ευρωπαϊκές χώρες βρίσκονται σε πόλεμο ή σε άμεση σύγκρουση με τη Ρωσία θα μπορούσε να έχει σοβαρές οικονομικές συνέπειες, προκαλώντας φυγή επενδυτών και σημαντική αύξηση του κόστους των ασφαλίστρων.
Για τον Τζέιμς Απαθουράι, αναπληρωτή βοηθό γενικό γραμματέα του ΝΑΤΟ για θέματα καινοτομίας, υβριδικών απειλών και κυβερνοχώρου, ο όρος είναι απολύτως κατάλληλος για να περιγράψει όσα κάνει η Ρωσία, επιτρέποντας σε drones και αεροσκάφη να παραβιάζουν τον εναέριο χώρο του ΝΑΤΟ ή της ΕΕ. Ωστόσο, οι επικριτές υποστηρίζουν ότι η υπερβολική χρήση του όρου «υβριδικός πόλεμος» για να περιγράψει δολοφονίες και παραβιάσεις του εναέριου χώρου από drones μπορεί να δημιουργήσει στο κοινό μια ψευδή αίσθηση ασφάλειας. «Θα έπρεπε απλώς να μιλάμε για σύγκρουση», δήλωσε ο Πάβελ Βιέτσινσκι, διευθύνων σύμβουλος της εταιρείας αμυντικής τεχνολογίας DataWalk κάνοντας αναφορά σε μία σειρά από περιστατικά στην Πολωνία που συνδέονται με τη Ρωσία.