Την αντίθεσή τους στην ενδεχόμενη πώληση F-35 στην Τουρκία εξέφρασαν με παρέμβασή τους στο Κογκρέσο 18 βουλευτές μετά τη συνάντηση Τραμπ-Ερντογάν.
- Δημοκρατικοί βουλευτές ζητούν από την ηγεσία της Βουλής να είναι έτοιμη να εμποδίσει νομοθετικά την κυβέρνηση Τραμπ, εάν επιχειρήσει να εγκρίνει την πώληση F-35 στην Τουρκία, μετά από δηλώσεις του Αμερικανού προέδρου.
- Οι ΗΠΑ απέβαλαν την Τουρκία από το πρόγραμμα των F-35 το 2019, λόγω της αγοράς των ρωσικών S-400, καθώς εκτιμήθηκε ότι η ταυτόχρονη χρήση τους θα εξέθετε σε κίνδυνο απόρρητες πληροφορίες του αεροσκάφους.
- Η ισχύουσα νομοθεσία απαγορεύει ρητά τη μεταβίβαση των μαχητικών όσο η Άγκυρα κατέχει το σύστημα S-400, καθώς δεν υπάρχουν αποδείξεις ότι το έχει απομακρύνει ή θέσει εκτός λειτουργίας, αίροντας τον λόγο των κυρώσεων.
- Μια τέτοια πώληση θα έστελνε εσφαλμένο στρατηγικό μήνυμα στους συμμάχους στην Ανατολική Μεσόγειο, όπως η Ελλάδα και η Κύπρος, και θα μπορούσε να ενθαρρύνει περαιτέρω αποσταθεροποιητικές ενέργειες από την Τουρκία.
Με παρέμβασή τους προς την ηγεσία της Βουλής των Αντιπροσώπων, οι βουλευτές επιχειρούν να εμποδιστεί κάθε πρωτοβουλία για την επαναφορά της Άγκυρας στο πρόγραμμα των μαχητικών, τονίζοντας τους υφιστάμενους περιορισμούς που συνδέονται με την απόκτηση του ρωσικού αμυντικού συστήματος S-400 από την Άγκυρα.
Σε έγγραφο που απέστειλαν στον επικεφαλής της ρεπουμπλικανικής πλειοψηφίας, Στιβ Σκαλίζ, και στον ηγέτη της δημοκρατικής μειοψηφίας, Χακίμ Τζέφρις, οι Δημοκρατικοί νομοθέτες ζητούν από την ηγεσία του σώματος να είναι σε ετοιμότητα για να αξιοποιήσει τις νομοθετικές της αρμοδιότητες, σε περίπτωση που η κυβέρνηση Τραμπ αποπειραθεί να εγκρίνει την πώληση ή τη μεταφορά των αμερικανικών μαχητικών στην Τουρκία.
Η επιστολή, η οποία αποτελεί πρωτοβουλία της Δημοκρατικής βουλευτή Ντίνα Τάιτους, εστάλη λίγες ώρες πριν ξεκινήσει η Σύνοδος Κορυφής του ΝΑΤΟ.
Οι βουλευτές αναφέρονται σε πρόσφατες δηλώσεις του προέδρου Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος υπαινίχθηκε την πρόθεσή του να προσφέρει ένα «μεγάλο δώρο» στον Τούρκο ομόλογό του, Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, καθώς και σε τοποθέτηση του αντιπροέδρου Τζέι Ντι Βανς ότι διεξάγεται αξιολόγηση για τη νομική οδό μιας τέτοιας πώλησης.
Οι λόγοι της εναντίωσης τους
Μάλιστα, οι βουλευτές υπενθυμίζουν ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες απέβαλαν την Τουρκία από το πρόγραμμα των F-35 το 2019, ως συνέπεια της αγοράς των S-400 από τη Ρωσία. Η Ουάσιγκτον είχε εκτιμήσει τότε ότι η ταυτόχρονη χρήση του ρωσικού αντιαεροπορικού συστήματος με το αμερικανικό μαχητικό θα μπορούσε να εκθέσει σε κίνδυνο απόρρητες πληροφορίες σχετικά με τις επιχειρησιακές δυνατότητες του αεροσκάφους.
Επιπλέον, οι νομοθέτες σημειώνουν ότι τον Δεκέμβριο του 2020, η τότε κυβέρνηση Τραμπ είχε επιβάλει κυρώσεις στην τουρκική Προεδρία Αμυντικών Βιομηχανιών, βάσει του νόμου CAATSA, για την ίδια υπόθεση. Η απόφαση αυτή, όπως τονίζουν, παραμένει σε ισχύ και δεν έχει ανακληθεί.
Σε νομικό επίπεδο, οι υπογράφοντες στηρίζονται τόσο στον νόμο CAATSA όσο και στον Νόμο περί Εθνικής Άμυνας για το οικονομικό έτος 2020. Ο τελευταίος απαγορεύει ρητά τη μεταβίβαση F-35 στην Τουρκία για όσο διάστημα η Άγκυρα διατηρεί την κατοχή του συστήματος S-400 και δεν προσφέρει σαφείς εγγυήσεις ότι δεν θα επιδιώξει να το αποκτήσει ξανά στο μέλλον.
Όπως αναφέρεται στην επιστολή, δεν υπάρχουν δημόσια διαθέσιμα στοιχεία που να αποδεικνύουν ότι η Τουρκία έχει απομακρύνει το ρωσικό σύστημα, το έχει θέσει εκτός λειτουργίας ή έχει με οποιονδήποτε τρόπο εξαλείψει την αιτία που προκάλεσε την επιβολή των κυρώσεων.
Υπό αυτές τις συνθήκες, οι βουλευτές ισχυρίζονται ότι μια πιθανή επανένταξη της Τουρκίας στο πρόγραμμα των F-35 θα έθετε την κυβέρνηση σε αντίθεση με τις νομικές της υποχρεώσεις.
Μάλιστα, γίνεται επίκληση της κατάθεσης του υπουργού Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο στην Επιτροπή Εξωτερικών Υποθέσεων της Βουλής, στις 3 Ιουνίου 2026. Σύμφωνα με την επιστολή, ο ίδιος αναγνώρισε ότι η κυβέρνηση δεσμεύεται από τον νόμο να διατηρήσει τις κυρώσεις κατά της Τουρκίας και δεν μπορεί να επαναφέρει την Άγκυρα στο πρόγραμμα υπό τις παρούσες συνθήκες.
«Στρατηγικό λάθος των ΗΠΑ»
Πέραν των νομικών επιχειρημάτων, οι υπογράφοντες προειδοποιούν ότι μια τέτοια κίνηση θα έστελνε ένα εσφαλμένο στρατηγικό μήνυμα στους συμμάχους των ΗΠΑ στην Ανατολική Μεσόγειο. Η επιστολή αναφέρεται συγκεκριμένα στη στάση της Τουρκίας έναντι της Ελλάδας και της Κύπρου, στην υποστήριξή της προς το Αζερμπαϊτζάν κατά των επιχειρήσεων εναντίον της Αρμενίας, καθώς και στη θέση της Άγκυρας απέναντι στο Ισραήλ.
Κατά τους νομοθέτες, η παραχώρηση ενός από τα πιο προηγμένα αμερικανικά οπλικά συστήματα στην Τουρκία, χωρίς να έχουν αρθεί οι λόγοι του αρχικού αποκλεισμού της, θα μπορούσε να ενθαρρύνει περαιτέρω αποσταθεροποιητικές ενέργειες και να διαβρώσει την εμπιστοσύνη των συμμάχων που σέβονται τους κανόνες.
Οι συντάκτες της επιστολής υπογραμμίζουν ότι ο νόμος CAATSA ψηφίστηκε με ευρεία διακομματική συναίνεση, με σκοπό να διασφαλιστεί ότι το Κογκρέσο διατηρεί ουσιαστικό έλεγχο στις αποφάσεις που αφορούν την παροχή αμερικανικής στρατιωτικής τεχνολογίας σε χώρες που έχουν πραγματοποιήσει σημαντικές συναλλαγές με αντιπάλους των ΗΠΑ.
«Η αξιοπιστία αυτού του πλαισίου, καθώς και το σήμα που εκπέμπει προς κάθε χώρα που εξετάζει την αγορά ρωσικών όπλων, εξαρτώνται από την προθυμία του Κογκρέσου να το εφαρμόσει», επισημαίνουν χαρακτηριστικά.
Την επιστολή συνυπογράφουν οι Ντίνα Τάιτους, Κρις Πάπας, Μάγκι Γκούντλαντερ, Γκρέις Μενγκ, Φρανκ Παλόουν Τζούνιορ, Μπραντ Σνάιντερ, Τζος Γκότχαϊμερ, Τζάρεντ Μόσκοβιτς, Τεντ Λιου, Μπραντ Σέρμαν, Μάικ Κουίγκλι, Νταν Γκόλντμαν, Τζέιμς ΜακΓκόβερν, Στίβεν Λιντς, Τζιμ Κόστα, Τζορτζ Λάτιμερ, Γκέιμπ Άμο και Ρόμπερτ Μενέντεζ.