Η Βενεζουέλα ξεκίνησε την απελευθέρωση πολιτικών κρατουμένων, ανάμεσά τους και προβεβλημένων στελεχών της αντιπολίτευσης, σε μια κίνηση που η κυβέρνηση χαρακτηρίζει «χειρονομία για την αναζήτηση της ειρήνης».
Η εξέλιξη έρχεται λιγότερο από μία εβδομάδα μετά τη στρατιωτική επιχείρηση των Ηνωμένων Πολιτειών που οδήγησε στη σύλληψη του -έκπτωτου πλέον - προέδρου της Βενεζουέλας Νικολάς Μαδούρο και τη μεταφορά του στη Νέα Υόρκη για να αντιμετωπίσει κατηγορίες περί διακίνησης ναρκωτικών.
Συγκινητικές στιγμές εκτυλίχθηκαν το βράδυ της Πέμπτης, με βίντεο που επαληθεύτηκαν από το CNN Español να δείχνουν πρώην κρατούμενους να αγκαλιάζουν δακρυσμένοι συγγενείς και φίλους τους.
Ποιοι απελευθερώνονται
Μεταξύ των πρώτων που αφέθηκαν ελεύθεροι ήταν η διάσημη δικηγόρος και ακτιβίστρια, Ροσίο Σαν Μιγκέλ, ο Ενρίκε Μάρκες, πρώην υποψήφιος πρόεδρος της Βενεζουέλας, και ο Μπιάτζιο Πιλιέρι, επιχειρηματίας και πρώην βουλευτής. Οι δύο τελευταίοι κρατούνταν στο διαβόητο κέντρο κράτησης Ελ Ελικόιντε στο Καράκας, έδρα των υπηρεσιών πληροφοριών της χώρας.
Σύμφωνα με δημοσιογράφο του CNN, οι κρατούμενοι μεταφέρθηκαν με αυτοκίνητα και αφέθηκαν σε σημεία μακριά από το Ελ Ελικόιντε. Ο Μάρκες εμφανίστηκε στην Πλάθα Αλταμίρα, στη συνοικία Τσακάο, όπου αγκάλιασε συγγενικά του πρόσωπα, εμφανώς συγκινημένος.
Ο πρόεδρος της Εθνοσυνέλευσης, Χόρχε Ροδρίγκες, δήλωσε ότι οι απελευθερώσεις «βρίσκονται σε εξέλιξη» και θα αφορούν τόσο πολίτες της Βενεζουέλας, όσο και αλλοδαπούς κρατούμενους, χωρίς να δώσει διευκρινίσεις για ονόματα ή αριθμούς. Όπως είπε σε μήνυμά του στη δημόσια τηλεόραση TeleSur, η κίνηση αποσκοπεί στην ενίσχυση της «εθνικής ενότητας».
Διεθνείς αντιδράσεις και πιέσεις των ΗΠΑ στη Βενεζουέλα
Η απόφαση έρχεται σε μια περίοδο αυξημένων διεθνών πιέσεων προς το Καράκας. Σύμφωνα με πηγή με γνώση των ενημερώσεων της αμερικανικής κυβέρνησης προς το Κογκρέσο, οι ΗΠΑ απαιτούν - μεταξύ άλλων - την απελευθέρωση πολιτικών κρατουμένων, καθώς εργάζονται για τη συγκρότηση μεταβατικής κυβέρνησης στη Βενεζουέλα μετά την απομάκρυνση του Μαδούρο.
Λίγο μετά την ανακοίνωση του Ροδρίγκες, το ισπανικό υπουργείο Εξωτερικών επιβεβαίωσε ότι πέντε Ισπανοί πολίτες, ένας εκ των οποίων διαθέτει διπλή υπηκοότητα, απελευθερώθηκαν και επιστρέφουν στην Ισπανία. Ο υπουργός Εξωτερικών Χοσέ Μανουέλ Αλμπάρες έκανε λόγο για «θετικό βήμα στη νέα φάση που εισέρχεται η Βενεζουέλα».
Παραμένει ασαφές αν μεταξύ των αποφυλακισθέντων περιλαμβάνονται Αμερικανοί πολίτες που είχαν συλληφθεί τους τελευταίους μήνες. Αμερικανός αξιωματούχος είχε δηλώσει ότι τουλάχιστον πέντε Αμερικανοί κρατούνταν ως «μοχλός πίεσης», αν και ορισμένες περιπτώσεις φέρεται να συνδέονταν με υποθέσεις διακίνησης ναρκωτικών.
Ανησυχίες για διαφάνεια
Ο ακτιβιστής ανθρωπίνων δικαιωμάτων Αλφρέδο Ρομέρο ανέφερε ότι η οργάνωση Penal Forum «επαληθεύει μία προς μία» τις αποφυλακίσεις. Σύμφωνα με τον ίδιο, μεταξύ των προσώπων που αναμένεται να αφεθούν ελεύθερα είναι και ο ηγέτης της αντιπολίτευσης Χουάν Πάμπλο Γκουανίπα, στενός σύμμαχος της Μαρίας Κορίνα Ματσάδο, ο οποίος είχε συλληφθεί τον Μάιο του 2025.
Η Επιτροπή για την Απελευθέρωση Πολιτικών Κρατουμένων στη Βενεζουέλα (CLIPPVE) ζήτησε «ταχεία δράση και πλήρη διαφάνεια», επισημαίνοντας ότι η αβεβαιότητα επιτείνει την αγωνία των οικογενειών.
Ένα βαρύ ιστορικό καταστολής
Η κυβέρνηση Μαδούρο κατηγορείται επί χρόνια για αυθαίρετες συλλήψεις και φίμωση της αντιπολίτευσης, κατηγορίες που το Καράκας απορρίπτει ως «μεροληπτικές» και «παρεμβατικές». Μετά το αμφισβητούμενο αποτέλεσμα των προεδρικών εκλογών του 2024, περισσότεροι από 2.000 άνθρωποι συνελήφθησαν στη Βενεζουέλα, σύμφωνα με τη Διεθνή Αμνηστία.
Στις αρχές Ιανουαρίου, 863 πολιτικοί κρατούμενοι παρέμεναν έγκλειστοι, πολλοί εκ των οποίων στο Ελ Ελικόιντε, ένα κτίριο-σύμβολο της κρατικής καταστολής. Οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων έχουν καταγγείλει απομόνωση κρατουμένων και άρνηση πρόσβασης σε οικογένειες και δικηγόρους.
Παρά τις απελευθερώσεις, οικογένειες κρατουμένων συγκεντρώθηκαν έξω από το Ελ Ελικόιντε, αναζητώντας πληροφορίες. «Ξέρουμε μόνο όσα βλέπουμε στα μέσα ενημέρωσης», δήλωσε στο Reuters η Ατάλι Καμπρέχο, μητέρα κρατούμενου στελέχους της αντιπολίτευσης, αποτυπώνοντας την αβεβαιότητα που εξακολουθεί να κυριαρχεί.