Η επιλογή του στρογγυλού σχήματος στα παράθυρα των αεροπλάνων δεν έγινε για λόγους αισθητικής, αλλά μετά από δύο τραγικά αεροπορικά δυστυχήματα που άλλαξαν για πάντα τον σχεδιασμό των αεροσκαφών.
- Σε μεγάλα υψόμετρα, η καμπίνα διατηρείται τεχνητά υπό πίεση για την ασφάλεια των επιβατών, δημιουργώντας τεράστιες δυνάμεις στην άτρακτο. Τα παράθυρα αποτελούν τα πιο ευάλωτα σημεία της κατασκευής λόγω αυτής της διαφοράς πίεσης.
- Δύο αεροσκάφη τύπου Comet διαλύθηκαν στον αέρα τη δεκαετία του '50. Η έρευνα αποκάλυψε ότι οι ορθές γωνίες των τετράγωνων παραθύρων συγκέντρωναν υπερβολική πίεση, οδηγώντας σε καταστροφική δομική αστοχία της ατράκτου.
- Το στρογγυλό σχήμα των παραθύρων κατανέμει ομοιόμορφα τις δυνάμεις της πίεσης σε όλη την επιφάνεια, αποτρέποντας τη δημιουργία ρωγμών. Έτσι, αντέχουν καλύτερα στους συνεχείς κύκλους καταπόνησης κάθε πτήσης, ενισχύοντας την ασφάλεια.
- Μια μικροσκοπική οπή, το 'bleed hole', εξισορροπεί την πίεση μεταξύ των τριών ακρυλικών στρώσεων του παραθύρου. Με αυτόν τον τρόπο, το μεγαλύτερο φορτίο μεταφέρεται στην εξωτερική, πιο ανθεκτική στρώση, διασφαλίζοντας την ακεραιότητα της καμπίνας.
Οι περισσότεροι επιβάτες δεν δίνουν ιδιαίτερη σημασία στο σχήμα των παραθύρων ενός αεροπλάνου. Ωστόσο, το γεγονός ότι είναι στρογγυλά ή με στρογγυλεμένες γωνίες αποτελεί μία από τις σημαντικότερες δικλείδες ασφαλείας της σύγχρονης αεροπορίας και, σύμφωνα με τους ειδικούς, έχει συμβάλει καθοριστικά στη μείωση του κινδύνου καταστροφικών ατυχημάτων.
Ο λόγος σχετίζεται με τις τεράστιες διαφορές πίεσης που αναπτύσσονται κατά τη διάρκεια μιας πτήσης σε μεγάλο υψόμετρο.
Σε ύψη άνω των 30.000 ποδιών (περίπου 9.000 μέτρα), ο αέρας είναι τόσο αραιός ώστε η καμπίνα του αεροσκάφους πρέπει να διατηρείται τεχνητά υπό πίεση για να μπορούν οι επιβάτες και το πλήρωμα να αναπνέουν με ασφάλεια. Αυτό σημαίνει ότι το εσωτερικό του αεροπλάνου βρίσκεται σε πολύ μεγαλύτερη πίεση από το εξωτερικό περιβάλλον.
Ενώ η άτρακτος έχει σχεδιαστεί για να αντέχει αυτές τις δυνάμεις, τα παράθυρα αποτελούν τα πιο ευάλωτα σημεία του αεροσκάφους.
Το τραγικό μάθημα που άλλαξε την αεροπορία
Δεν ήταν όμως πάντα έτσι.
Τα πρώτα επιβατικά αεριωθούμενα αεροσκάφη, όπως το de Havilland Comet, διέθεταν τετράγωνα παράθυρα, όπως ακριβώς τα περισσότερα κτίρια.
Στις αρχές της δεκαετίας του 1950, δύο Comet διαλύθηκαν στον αέρα, προκαλώντας τον θάνατο δεκάδων επιβατών και μελών του πληρώματος.
Η έρευνα αποκάλυψε ότι το πρόβλημα δεν βρισκόταν στους κινητήρες, αλλά στις... γωνίες των παραθύρων.
Οι ορθές γωνίες συγκέντρωναν υπερβολική μηχανική καταπόνηση κάθε φορά που το αεροσκάφος πιεζόταν και αποσυμπιεζόταν κατά τη διάρκεια των πτήσεων. Με την πάροδο του χρόνου δημιουργούνταν μικροσκοπικές ρωγμές στο μέταλλο γύρω από τα παράθυρα, οι οποίες τελικά οδηγούσαν σε θραύση της ατράκτου.
Από τότε, ολόκληρη η αεροναυπηγική βιομηχανία εγκατέλειψε οριστικά τα τετράγωνα παράθυρα.
Γιατί το στρογγυλό σχήμα είναι πιο ασφαλές
Σε αντίθεση με τα τετράγωνα, τα στρογγυλά παράθυρα δεν διαθέτουν γωνίες όπου μπορεί να συγκεντρωθεί η πίεση.
Οι δυνάμεις κατανέμονται ομοιόμορφα σε όλη την επιφάνεια, μειώνοντας σημαντικά την πιθανότητα δημιουργίας ρωγμών ή παραμορφώσεων στο υλικό.
Με απλά λόγια, ένα στρογγυλό παράθυρο αντέχει πολύ καλύτερα στους συνεχείς κύκλους πίεσης που δέχεται ένα αεροσκάφος σε κάθε απογείωση και προσγείωση.
Δεν είναι γυαλί – Και η μικρή τρύπα έχει σημαντικό ρόλο
Ένα ακόμη στοιχείο που πολλοί αγνοούν είναι ότι τα παράθυρα των αεροπλάνων δεν είναι κατασκευασμένα από γυαλί, αλλά από εξαιρετικά ανθεκτικό ακρυλικό υλικό.
Κάθε παράθυρο αποτελείται από τρεις διαφορετικές στρώσεις, οι οποίες συνεργάζονται ώστε να αντέχουν στις μεγάλες διαφορές πίεσης, αλλά και στις ακραίες καιρικές συνθήκες κατά τη διάρκεια της πτήσης.
Παρατηρώντας προσεκτικά, αρκετοί επιβάτες έχουν προσέξει και τη μικρή τρύπα που υπάρχει στο κάτω μέρος του εσωτερικού παραθύρου.
Πρόκειται για το λεγόμενο "bleed hole", μια μικροσκοπική οπή που επιτρέπει την εξισορρόπηση της πίεσης μεταξύ των εσωτερικών στρώσεων του παραθύρου. Με αυτόν τον τρόπο το μεγαλύτερο φορτίο μεταφέρεται στην εξωτερική στρώση, η οποία έχει σχεδιαστεί ειδικά για να το αντέχει.
Ακόμη και στην εξαιρετικά σπάνια περίπτωση που η εξωτερική στρώση υποστεί ζημιά, οι υπόλοιπες συνεχίζουν να προστατεύουν την καμπίνα μέχρι το αεροσκάφος να προσγειωθεί με ασφάλεια.
Χάρη σε αυτές τις σχεδιαστικές αλλαγές, τα παράθυρα των σύγχρονων αεροσκαφών θεωρούνται σήμερα από τα ασφαλέστερα εξαρτήματα της ατράκτου, παρά το γεγονός ότι αποτελούν ένα από τα πιο ευάλωτα σημεία της κατασκευής.